nieuws

Verslag vanaf het Zorgcongres

Geen categorie

De redactie van de Architect heeft een live verslag gemaakt vanaf het congres ‘Architectuur en Zorg’ in Groot Klimmendaal in Arnhem.

Verslag vanaf het Zorgcongres

 

 

 

 

 

17:25 Harm Tilman sluit de dag af met de conclusie dat “de nieuwe zorgopgave vraagt om na te denken over de aanpak en de methoden om de opbrengst van een project inzichtelijk te maken. Architecten moeten werken aan concepten en zich verdiepen in andere vakgebieden, zodat er wisselwerking kan ontstaan.”

17:24 Het debat wordt afgesloten door Niemeijer met de volgende woorden: ” De workshops waren erg inspirerend. Het is duidelijk geworden dat architecten meer naar de voorkant mogen gaan. Zij kunnen op zo veel niveaus schakelen dat zij toegevoegde waarde hebben in het proces, ook in de kosten en de procesorganisatie.”

17:23 Groot: “De variëteit zal toenemen, in opdrachtgeverschap, maar ook de gebouwen zullen veranderen.”

17:22 Veldhoen: “Maak gebouwen die de eeuwen trotseren!”

17:21 Goossens: “Bouw generiek als het generiek kan.”

17:20 Veldhoen: “Moeten zorgprojecten specifiek of generiek zijn? We moeten in ieder geval niet de vastgoedtactiek van de kantoren hanteren, want die markt bevindt zich nu in een noodtoestand. We blijven tot in de verre toekomst opereren, dus blijf specifiek bouwen. Met Healing environments zijn veilige omgevingen te maken en dat is noodzakelijk.”

17:19 Vos: “Architecten moeten processen op gang brengen en het eigenaarschap in de wijken aanzwengelen.”

17:17 Uit de zaal: “Het interieur wordt er vaak te laat bijgehaald. Architecten zijn geen beeldenmakers, maar ze verbinden functie en proces met beeld. Zo komen betekenis en beeld bij elkaar. Begin met een goed idee en houd je concept overeind. Je bent de enige generalist tussen al die specialisten.”

17:15 Veldhoen: “Er moeten omgevingen komen die passen bij de omstandigheid waarin patiënten verbeteren. Een O.K. kost twee keer zo veel als een patiëntenkamer, maar een sociale omgeving voor het herstel van patiënten is veel belangrijker.”

17:13 Abels: “In een goede Healing environment is het van belang keuzes te maken en om niet overgeleverd te zijn aan een opgelegde omgeving zonder zelf controle. Je moet bijvoorbeeld zelf de deur kunnen dicht doen.”

17:11 Goossens: “We hebben het de hele tijd over de ontwikkeling van concentratie en decentralisatie van zorg, maar hoezo zet dit door? Alle bestaande ziekenhuizen willen namelijk overeind blijven, maar waarom laat de overheid die dan niet failliet gaan?”

17:09 Uit het publiek: Reinmar von Meding: “Architecten moeten niet solliciteren op de vijf megaziekenhuizen, daar zijn een paar architecten al heel erg goed in en die moeten dat mooi blijven doen. Architecten moeten zich richten op de projecten in de wijken en een visie op zorgvastgoed ontwikkelen, zodat zorgprojecten waarde hebben voor de stad.”

17:07 Veldhoen: “Nu heerst er een monucultuur die vraagt om diversiteit. Architecten moeten dat tot stand brengen. Ze hebben zich de kaas van het brood laten eten. Ze moeten weten wie hun opdrachtgever is en wie de toekomstige opdrachtgever zou kunnen zijn.”

17:05 Uit de zaal: Leo Faasen: “De belevingswereld die een opdrachtgever wil moet worden meegenomen in het PVE. Dat moet geen lijstje van technische eisen worden.”

17:03 Veldhoen: “Er komen inloopfuncties, specialisten worden consultants, ziekenhuizen worden gedeloceerd in regio’s, etc. Het is van belang deze nieuwe werkwijze en de processen goed in beeld te krijgen.”

17:00 Groot: “Door de nieuwe ordening kan de architect inderdaad een belangrijke rol gaan spelen, want het beddenhuis bestaat niet meer. De capaciteit ervan zal afnemen en ziekenhuizen zullen zich meer richten op dagbehandelingen in de polikliniek. Opdrachtgevers moeten worden gedwongen om met iedereen om de tafel te gaan zitten nu banken aandringen op efficiency en verbetering.”

16:59 Abels: “Architecten zijn vaak het langst betrokken bij een project. Het College Bouw was een stasi-achtige organisatie door de nieuwe ordening komen er kansen voor architecten.”

16:58 Vos: “We hebben architecten het vak ontnomen. Ze moeten brutaler zijn en waarde creeren aan de voorkant met beelden. Opdrachtgevers weten het ook niet.”

16:56 Veldhoen: “Zorginstellingen moeten zorgen voor goed opdrachtgeverschap, want dat is er nu niet. Het College Bouw deed dat eerst. Nu moeten de instellingen zelf zorgen dat in het proces alle stakeholders bij elkaar blijven.”

16:54 Bouw: “Architecten moeten even wachten met hun ontwerp totdat alle dingen helder zijn. Ze moeten mee schetsen en dienstbaarder worden in plaats van meteen met een uitgewerkt plan komen, zonder dat de opdrachtgever helder heeft wat hij eigenlijk wil.”

16:53 Goossens: “Het is inderdaad van belang dat erin multidisciplinaire bouwteams wordt gekeken naar de vastgoedvisie. De helft van een ziekenhuis bestaat uit installaties. Neem dat mee in je ontwerp”. 

16:51 Bouw: “Architecten kunnen een toegevoegde waarde hebben en meer kwaliteit behalen door zich te bemoeien met de inrichting van het proces. Ze moeten dus met financiers en ontwikkelaars om de tafel gaan zitten.”

16:50 Groot: “Zorgbestuurders hebben afgeronde ideeën over wat er aan de hand is, aan architecten de rol om de noodzakelijke vernieuwing gestalte te geven.”

16:45 Aan het debat nemen Wim Goot, Matthijs Bouw, Hans Vos, Harry Abels, Rob Goossens en Erik Veldhoen (als vervanger van Ton Venhoeven) deel. Colette Niemeijer leidt het gesprek waarin onder andere de conclusies uit de workshops naar voren komen.

16:40 Nog even en we gaan debatteren

16:15 Deze workshop wordt geleid door Reinmar von Meding (KAW). Hij laat de deelnemers nadenken over de vraag: Wat heb je wat betreft zorgvastgoed nodig om een slim, flexibel en waardevast gebouw te ontwikkelen? ‘Mijn groepje’ discussieert nu over de stelling of een gebouw niet generiek, maar specifiek moet zijn, want dan krijgt het  karakter en meer betekenis.

Uiteindelijk komen we tot het volgende antwoord: de architect moet het gebouw voorzien van een goede structuur en het betekenis geven. De overheid moet zich richten op flexibele regelgeving en de opdrachtgever in een lange termijnvisie. 

16:00 Bouw heeft met zijn projecten laten zien dat architecten en stedebouwkundigen zeker een rol spelen in de maatschappelijke waardecreatie. 

Op weg naar de derde workshopsessie

15:55 De tweede case die Bouw toelicht is het St. Josefhof in Deventer. Een heel bijzonder gezondheidscentrum in de stad in een monument van een niveau dat je bijna niet meer vindt. Het is dan ook bekroond met de tweede plaats bij de Hedy d’Ancona-prijs.

15:50 Hoe waarborg je de kwaliteit en geef je de ontwikkelaar genoeg ruimte om zijn eigen ding te doen? Zie het plan van One Architecture voor de Geertruidenlocatie in Deventer.

15:45 Matthijs Bouw (One Architecture) vraagt zich af of er een rol in de veranderingen in de zorg is weggelegd voor architecten. Hij ligt aan twee casussen toe hoe hij die rol ziet. Zo heeft zijn bureau bij de herontwikkeling van de Geertruidenlocatie in Deventer, samen met DZ, de ontwikkellogica omgedraaid. De waarde creatie (in kwaliteit en geld) is in het (semi-) publieke domein gehouden doot neit in te zetten op maxinale totaalopbrengst.

15:40 Bij vastgoed is het thema locatiekeuze. In de zorg is daar nu nog te weinig aandacht voor. Dat moet volgens Goossens veranderen. De loactie moet afgestemd zijn op de functie, op de alternatieve aanwendbaarheid, etc.

15:35 Om waardebehoud van vastgoed te realiseren moeten zorginstellingen rekening houden met: een goede locatie, alternatieve aanwendbaarheid, een duurzame schil en flexibiliteit. Ze kunnen waarde creëren door te verdichten en vastgoed vrij te spelen, het verlengen van bedrijfstijden en een multifunctionele indeling. 

15:30 Volgens Goossens moeten zorggebouwen generiek en flexibel zijn en er moet efficiënt kunnen worden gewerkt.Hij ziet kansen in de aantrekkingskracht en de efficiency van gebouwen. De risico’s zijn leegstand, onaanpasbaarheid, onderhoud en financiering.

!5:20 Rob Goossens (ZorgID) richt zich in zijn lezing op de vastgoed transitie nu zorginstellingen niet meer langs College Bouw hoeven met hun bouwplannen. Zorginstellingen moeten zelf hun financiering regelen. Dit betekent dat ze een vastgoedstrategie en een bedrijfsplan moeten hebben om financiering bij een bank of een belegger los te krijgen.

15:00 nog een kwartiertje pauze en dan door met het derde blok van het congres. 

14:55 De familie speelt ook een belangrijke rol bij een ideale Healing environment. In zorginstellingen moeten faciliteiten aanwezig zijn voor familieleden om de patiënt te bezoeken.

En hoe zit het dan met de werkomgeving van het zorgpersoneel? Ook daar moet in een Healing environment aandacht voor zijn.

14:35 Uit de verschillende visies van de vier groepen kwam duidelijk naar voren dat de keuzevrijheid van een patiënt heel belangrijk is voor een Healing environment. De patiënt staat centraal. Een dergelijke ruimte moet daarom adaptief zijn om in te spelen op een wisselende vraag.

Daar tegenover staat volgens de groep dat een Healing environment niet moet verhullen. Het is immers een andere situatie dan thuis, maar er moet wel geborgenheid worden geboden. 

14:25

In de workshop van Siebe Bakker (Bureaubakker) vraagt hij de deelnemers een landschap te ontwerpen met alle kenmerken van een Healing environment. De aanwezigen vinden het lastig om hun ideeën op papier te zetten, om tot een helder beeld te komen. Maar misschien gaat het ook meer om de beleving van de ruimte dan hoe die eruit ziet?

14:15  Op naar de tweede sessie van de workhops

14:00 De les die Abels ons meegeeft is dat de architect voor het ontwerpen van een Healing environment zijn boerenverstand moet gebruiken. Hij moet zich gewoon inleven in de gebruikers, pas dan kun je komen tot een goede Healing environment.

Daarnaast is het volgens hem van belang dat we in acht nemen dat een Healing environment cultureel is bepaald. Hij haalt hiervoor het voorbeeld aan van indianen. Zij willen niet binnen doodgaan, maar buiten. Als architect moet je je dus bewust zijn van de cultuur van de gebruikers.

13:50 Harry Abels (IAA Architecten) gooit het over een andere boek en zegt dat Healing environment niet veel anders is dan goed ontwerponderzoek toepassen in een ontwerpopgave.

13:40 Vos geeft een definitie van healing environment: een fysiek gebouw en de interne en externe omgevingskenmerken hebben samen met (organisatorische) cultuur kenmerken een positief effect op het herstel en gezondheid van mensen

13:30 Hans Vos (ZZG Zorggroep) is de eerste spreker van de middag. HIj vertelt over wonen en zorg in de samenleving. Volgens hem gaat het in de zorg het niet meer om instituties. Hij is daarom opzoek naar architecten met moed.

Ook Vos vindt dat het model van Ziekte en Zorg verouderd is. Het concept van verbinden en verheffen is nu nodig.

12:45 Rondleiding gehad door Groot Klimmendaal. Erg mooi gebouw. Alle mensen in de groep waren onder de indruk van de kwaliteit die Koen van Velsen heeft gerealiseerd. 

12:30 naar de lunch!

12:20 Antibacterieel glas is een belangrijke ontwikkeling voor de gezondheidszorg. Het kan overal worden toegepast, niet alleen in ziekenhuizen, maar ook in sportzalen, luchthavens, etc. Maar alle besproken ontwikkelingen dragen volgens Van Den Neste bij aan een gezondere en comfortabele leefomgeving die het herstel na ziekte versnelt.

12:10 Van Den Neste gaat in op belangrijke ontwikkelingen in de glasindustrie. In het kader van duurzaamheid: dubbele gevels en slimme vensters door ‘active solar control’. Maar ook de esthetische mogelijkheden van glas nemen toe, waardoor toepassingen van glas op verschillende manieren bijdragen aan een prettige ruimte. Daarnaast bezit glas steeds meer brandwerende en akoestische kwaliteiten.

12:00 Interessante lezing over Healing glass door Marc Van Den Neste (AGC Glass Europe) waarin hij ingaat op hoe de transparantie van glas kan bijdragen aan een gezonde en comfortabele omgeving. Het is van belang dat gezonde lichtstralen door het glas heen kunnen om zo de gebruikers van een gebouw te bereiken. Veel gelamineerd glas weerkaatst dit ‘goede’ licht.

Dan gaat Van Den Neste in op een filter die je kunt aanbrengen om te voorkomen dat het glas de warmte van zonnestralen geleid. Op deze manier kan de energievraag om een gebouw te koelen naar beneden. Dit is goed voor het milieu en op die manier ook voor de volksgezondheid.

11:45 conclusie van de workshop: architecten moeten zich realiseren dat er een geweldige markt ligt in de zorg, maar dat de patiënt mondiger moet worden en tegelijkertijd het opdrachtgeverschap professionaliseren.

wisselen! Van workshop naar kennissessie

11:35 Veldhoen vertelt over het concept van het ziekenhuis in Sittard waarbij de patiënt centraal staat. Doktoren hebben niet meer een eigen kamer, maar de patiënten juist wel. Dit betekent dat er spreekkamers ipv voor elke dokter een kamer. Hierdoor kon het aantal kamers voor doktoren sterk naar beneden en komt de dokter naar de patiënt ipv andersom. Daarnaast zijn er veel minder badkamers gerealiseerd, want ja, de meeste patiënten die in het ziekenhuis liggen, kunnen toch niet in bad.

11:25 Debat over ‘Wat is het antwoord op deze ontwikkelingen?’

Uit de zaal: De patient moet meer de manager worden van zijn eigen gezondheid. En dus ook de eigenaar van de oplossing. De patient moet dan ook eigenaar worden van zijn dossier.

Veldhoen pleit voor delocatie en concentratie: 12 academische centra, 100 ziekenhuizen naar 40 high-tec cure care medische productie centra en daarnaast vele inloopcentra in de wijk. Hij verwacht dat er daarnaast prive klinieken ontstaan door nieuwe geldstromen.

11:15 Erik Veldhoen vertelt in workshop G dat het ziekenhuis van de toekomst er heel anders uit ziet. Technologie is hierbij de drijvende factor. Door de technologische ontwikkeling gaan we anders diagnostiseren en krijgen we nieuwe medicatie.

Verschuiving in wie doet wat en waar doen we dat dan. Dat laatste heeft te maken met architectuur. Nieuwe zorggebouwen zullen worden beïnvloed door:

1 we kunnen anders werken door ICT
2 door de vergrijzing krijgen we meer vraag naar zorg,maar tegelijkertijd is er minder personeel
3 minder geld door mindere belastinginkomsten 11:00

In een helder schema laat De Groot zien dat het huidige aanbodsysteem moet veranderen in een vraaggericht systeem. Aanbod en vraag sluiten nu niet goed op elkaar aan.Er moet worden gezocht naar een nieuwe richting. Van Zorg en Ziekte moeten we naar een systeem gericht op Gedrag en Gezondheid.

Dit betekent meer eigen verantwoordelijkheid van de burgers, meer aandacht voor preventie en zelfmanagment. Maar is dat mogelijk? Een onderzoek van RVZ (Raad voor Volksgezondheid Zorg) wijst uit dat daar zeker draagvlak voor is.

Nu op naar de eerste workshop! 

10:55 “De vraag naar zorg groeit niet alleen, maar verandert ook”, zegt De Groot. Redenen:
1 Expansie van ongezondheid. Chroniciteit is beeldbepalend
2 Levenslange beperkingen
3 Multimorbiditeit en multiproblematiek
4 Relatie gezondheid en gedrag zichtbaar

10:50 “In de toekomst zal de helft tot drie kwart van de schoolverlaters een baan in de zorg moeten zoeken, wanneer we de zorg niet anders gaan organiseren”, aldus De Groot.

10:45 De Groot begint ook zijn verhaal over de grote veranderingen die in de zorg zullen plaatsvinden.

Hij ziet vier uitdagingen en mogelijkheden voor de periode 2010-2020:
1 Groeiende, maar vooral veranderende zorgvraag
2 Meer medische mogelijkheden, meer kennis daarover
3 Kritische consument. Burger zoekt gezondheid
4 Dubbele rem: arbeid en budget

10:40 Venhoeven zegt dat de eigenschappen van een gezonde stad samenvallen met die van een duurzame stad. Duurzame stedebouw is dus meer dan een technische kwestie. Wanneer we willen naar een gezondere bevolking moeten we ons niet alleen richten op zorg, maar ook op duurzaamheid, want een gezonde stad is een integraal onderdeel van de gezondheidszorg. Op deze manier kan zorg opgenomen worden in andere stedelijke programma’s.

10:35 Venhoeven plaatst de vraag omtrent zorgarchitectuur in een groter verband door het ook te hebben over demografie, duurzaamheid en toekomstscenario’s. De zorg moet volgens hem totaal anders gaan werken.

Tegelijkertijd komt De Groot binnen. Hij zal zijn verhaal doen na Venhoeven.

10:30 Ton Venhoeven (Venhoeven CS) is de eerste spreker,omdat Wim de Groot (University Maastricht) iets verlaat is. Zijn stelling is: het heeft geen zin om apart over de verschillende crisissen en het zorginfarct te praten. “De manier van omgaan met vergrijzing, minder personeel, mobiliteit en minder belastinginkomsten hangt allemaal met elkaar samen. We moeten efficiënter werken.”

10:25 Colette Niemeijer (CEANconsulting) is de ideale dagvoorzitter voor vandaag, aldus TIlman. Volgens haar zitten we op een bijzonder schakelpunt in de geschiedenis wat betreft de zorg en architectuur. Architectuur is niet alleen maar een mooi plaatje,vindt ze, maar kan echt waarde toevoegen aan een bedrijf.

10:15 Harm Tilman (hoofdredacteur de Architect) opent het congres. Hij is erg blij dat het congres plaats vindt in Groot Klimmendaal, ontworpen door Koen van Velsen. De dag staat in het teken van: de nieuwe ordening in de zorg, healing environments en vastgoed in de zorg. Welke rol is hierbij weggelegd voor architecten? Wat is de toegevoegde waarde van architectuur hierbij?

Hij moedigt het publiek aan interactief deel te nemen aan het congres door mee te twitteren. 

10:10 De zaal stroomt langzaam vol. Nog even en het congres gaat van start. De sfeer is verwachtingsvol.

09.50 10 minuten voor opening. De opkomst is overweldigend, met 250 aanwezigen is het congres vandaag volledig uitverkocht. Lange rij bij de inschrijfbalie.

 09.30 Alle stands zijn opgebouwd en klaar voor de start. In de wandelgangen kunnen bezoekers het gesprek aangaan met de Architect, AGC, Armstrong, Forbo, Ivana, NAI, Sigma, Solarlux, SV en VBI.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels