nieuws

Deel 1/3: Nut en noodzaak van PPS – systematisch en kritisch onderzoek

Business

Sinds de ingebruikname van het Ministerie van Financiën in 2008 worden steeds meer bouwprojecten gerealiseerd onder de vlag van Publiek-private samenwerking (PPS). In een uitgebreid artikel gaf Louis Lousberg hierover een kritische evaluatie in het Februarinummer van de Architect. Deze week publiceren we het stuk in drie delen, waarvan dit het eerste deel is.

Deel 1/3: Nut en noodzaak van PPS – systematisch en kritisch onderzoek

 

Steeds meer bouwprojecten onder de vlag van Publiek-private samenwerking (PPS), en de (semi)overheid, met de Rijksgebouwendienst als grootste opdrachtgever, is van plan er nog meer te doen. Nu de eerste gebouwen in exploitatie zijn, zou het interessant zijn om de ervaringen te evalueren en daaruit te leren. Tot nu toe wordt echter alleen over geld gesproken; het is nu tijd voor een kritische evaluatie. 

PPS wordt op verschillende manieren gedefinieerd. Enerzijds wordt het beschreven als een coöperatief en institutioneel arrangement tussen publieke en private actoren. Anderzijds als een niet vrijblijvende relatie tussen overheid en private partijen ten behoeve van het realiseren van bepaalde publieke en private doelen, waarbij afspraken worden gemaakt over zowel de verdeling van de kosten en risico’s als over zeggenschap. Deze uiteenlopende definities zijn allen van toepassing op een PPS voor gebouwen. De (semi)overheid als opdrachtgever legt alle fasen, op de initiatieffase na, in handen van een opdrachtnemer door middel van een DBFMO-contract. Deze afkorting staat voor de verschillende fasen van een bouwproject: Design, Build, Finance, Maintenance en Operate.

PPS/DBFMO in de praktijk

De financiële grens voor een PPS/DBFMO ligt bij rijksgebouwen op 25 miljoen euro. In 2008 heeft de Rijksgebouwendienst (Rgd) het eerste DBFMO-contract in exploitatie gekregen, in 2012 waren dat er vijf. Binnen nu en vijf jaar zullen, volgens de Algemene Rekenkamer 2013, nog eens zeven dergelijke contracten in exploitatie worden genomen. Wat betreft de rijksoverheid gaat het tot nu toe om contracten met ieder een waarde van minstens 1,2 miljard euro en een nog groter bedrag aan contractwaarde in de toekomst. Er zijn echter meer PPS-contracten, zoals bijvoorbeeld het Montaigne Lyceum in Den Haag. In totaal gaat het om ongeveer twintig projecten, grotendeels scholen en gebouwen voor medische zorg.

De Rgd claimt dat PPS-DBFMO projecten leiden tot betere gebouwen voor een betere prijs: “DBFMO betekent meer kwaliteit voor hetzelfde geld of dezelfde kwaliteit voor minder geld”. aldus de DBFMO-brochure Rgd, oktober 2014. Dit zal het laatste wel zijn, door besparingen en dus minder geld, maar de vraag is of deze claim wordt waargemaakt. Of wordt juist minder kwaliteit geleverd, gezien de geclaimde besparingen per project?

Berekende en gerealiseerde financiële meerwaarde

Inzet van iedere PPS is een betere prijs-kwaliteitverhouding. Opmerkelijk is echter dat de door het Rijk geïnitieerde evaluaties zich uitsluitend richten op de ‘financiële meerwaarde’. Iedere kostenbesparing wordt als zodanig neergezet. Toch lijkt zich een meer kritische houding te ontwikkelen. Daar de behaalde resultaten in 2012 door het ministerie van Financiën als goed worden beschouwd, en een gerealiseerde kleine 800 miljoen euro aan meerwaarde wordt vastgesteld, wordt dit een jaar later door dezelfde Rekenkamer onderuit gehaald. Dan wordt afgevraagd hoe betrouwbaar dit bedrag eigenlijk is, en wordt de gepresenteerde meerwaarde van 800 miljoen euro meer als raming gezien.

Dat de geclaimde financiële meerwaarde van een contract met een looptijd van 25 jaar als raming moet worden beschouwd blijkt ook uit twee projecten waarbij de PPS juist duurder uitvalt, in plaats van geld op te leveren. Dit komt door wijzigingscontracten met financiële gevolgen die zijn afgesloten. Het effect hiervan zou kunnen zijn dat in de toekomst de reserveringen voor de kosten van een gebouw meer onder druk komen te staan. Dit zou voor de kwaliteit rampzalige gevolgen hebben.

 

Actie abonnement de Architect

Wat is jouw kritische evaluatie van PPS?

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels