blog

Blog – Wat is architectuur waard?

Business

Wat is de waarde van architectuur? Het antwoord op deze vraag is de heilige graal voor architecten. Zonder bevredigend antwoord blijft het architectenhonorarium onder druk staan, en moeten architecten tot treurens toe hun geraamde ontwerpuren verantwoorden. Architectuur maken blijft een input- in plaats van een outputmodel.

Blog – Wat is architectuur waard?

 

De waarde van architectonische iconen
Natuurlijk zijn er de bekende voorbeelden van iconische architectuur met een hoge PR-waarde zoals de Erasmusbrug, het Sydney Opera House en het Guggenheim museum in Bilbao. Van die laatste is berekend dat de torenhoge investeringen in slechts zeven jaar zijn terugverdiend. Sinds de opening steeg het aantal hotelovernachtingen met een factor acht en werden bijna duizend nieuwe banen gecreëerd. Het honorarium van Frank Gehry van ruim tien miljoen Euro is hiermee direct gerechtvaardigd. Het leeuwendeel van de bouwopgave leent zich echter niet voor tot de verbeelding sprekende rekensommen. Zie investeringen in architectuur maar eens te verantwoorden voor een sociaal woningbouwproject.

  

De architectuur van het geluk
In ‘De architectuur van het geluk’ geeft Alain de Botton een prachtige beschrijving van deze spanning: “Belangstelling voor de bouwkunst is nooit helemaal onverdacht geweest. Er zijn altijd vraagtekens geplaatst bij de relevantie, de morele waarde en de kosten van architectuur. [..] Fraaie architectuur heeft geen van de onmiskenbare voordelen van een vaccin of een om rijst. De verwezenlijking ervan zal dan ook nooit hoog op de politieke agenda worden geplaatst.“ Er ligt een serieuze opgave om de voordelen van architectuur te monetariseren.

Evidence Based Design
Evidence Based Design biedt die kans. Wetenschappelijk bewijs over de relatie tussen menselijk welbevinden en ruimtelijke kwaliteit ligt voor het oprapen. In een aantal gevallen –vooral in de context van zorginstellingen- zijn kwalitatieve inzichten ook vertaald in concrete opbrengsten in termen van het verkorten van ziekenhuisopnames of wachttijden. Het toepassen van dit soort bewijs in het ontwerpproces –Evidence Based Design– betekent dus dat je de waarde van ontwerpbeslissingen aan kunt tonen. Dat architecten dit in de praktijk maar zelden doen is daarom een raadsel.

 
De zes centrale categorieen van Evidence Based Design. Bron: Bryan Lawson, 2003 

Meten is weten
Bewijzen dat architectuur iets oplevert, kan niet zonder het uitvoeren van post-occupatie evaluaties. Tastbare gegevens van een toename van de productiviteit, leerprestaties of koopgedrag levert een krachtig middel om uitgaven aan architectuur in nieuwe projecten te onderbouwen. Er kunnen zelfs nieuwe verdienmodellen voor architecten ontstaan. In plaats van het beperken van de kosten komt de focus te liggen op het creëren van waarde. Wie durft?

Lees meer over de rol van Evidence Based Design voor zorgarchitectuur in het nieuwe nummer van de Architect

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels