blog

Het Blauw Boekje van de Vlaams Bouwmeester

Business

Het Nederlandse idee van de rijks- of stadsbouwmeester kreeg een Vlaamse invulling toen in 1999 bOb Van Reeth werd aangesteld als eerste Vlaams Bouwmeester (VB). Zijn opvolger werd professor Marcel Smets die in 2010 de fakkel doorgaf aan de jonge architect Peter Swinnen. Van Reeth introduceerde de formule van de “Open Oproep” waarbij architectenbureaus uit binnen- en buitenland zich kandidaat kunnen stellen voor één of meerdere publieke projecten. De VB bezit de portfolio’s van de architecten die zich hebben ingeschreven. Uit de lijst kiest de VB eerst tien bureaus en na samenspraak met de opdrachtgever komt hij tot vijf equipes die vervolgens de opdracht krijgen een voorstel uit te werken.

Het Blauw Boekje van de Vlaams Bouwmeester

De formule van de ‘Open Oproep’ heeft zijn diensten bewezen en wordt in het buitenland alom geprezen. Er zijn verschillende positieve aspecten aan deze werkwijze: het depolitiseren van de opdrachtentoekenning (wat in België een echte ziekte was!) en de verplichting van de opdrachtgever om zijn ambitie en zijn programma te formuleren. Het aspect van competitie heeft tot gevolg dat ontwerpers de lat hoger moeten leggen om de opdracht binnen te halen. De formule laat ook toe een mix te maken van gevestigde bureaus en jong talent aan het begin van hun loopbaan. Tot slot kunnen ook internationale bureaus hun kandidatuur stellen om in aanmerking te komen voor opdrachten in Vlaanderen. Het is een hefboom om tot betere architectonische kwaliteit te komen.

Archief Open Oproep

Het archief van de Open Oproep omvat 550 projecten, waarvan 250 gebouwd of in uitvoering zijn. Recent verscheen het blauwe boekje van de VB “Open Oproep / Handleiding voor de publieke bouwheer”. Hierin zijn een beeldessay, een interview met de drie bouwmeesters en André Loeckx, korte interviews met opdrachtgevers, een inventaris van alle Open Oproepen en een kaart van Vlaanderen te vinden. Daarnaast is een selectie opgenomen waarbij ook de niet weerhouden voorstellen worden belicht.

Buitenlandse architecten

Wat opvalt is dat de drie Vlaamse Bouwmeesters grote kansen geven aan buitenlandse architecten. In de beginfase koos bOb Van Reeth voor maximum twee buitenlandse bureaus op de vijf. Bij een recente OO waren er zelfs drie van de vier buitenlandse equipes, een verhouding waarbij je kritische vragen kunt stellen. Dit zou in onze buurlanden felle kritiek opleveren, maar in Vlaanderen wordt door de architecten discreet gezwegen om hun toekomstige kansen niet te verbrodden. Het gaat niet om een “Eigen architect eerst” attitude, wel om de vraag of het niet te veel eenrichtingsverkeer is geworden. Een andere vaststelling is dat bij de buitenlandse kandidatuurstelling een associatie wordt aangegaan met uitvoeringsbureaus uit Vlaanderen, zelfs met bureaus die in het verleden ontwerpen produceerden van eerder bedenkelijk niveau. Uitvoeringsbureaus krijgen in Vlaanderen meer en meer kansen!

Blog Marc Dubois Vlaamse Bouwmeesters

Nederland

Nederlandse bureaus kwamen ruim aan de bak in Vlaanderen (Claus Kaan, Kempe Thill, Rapp+Rapp, Cepezed, …). Ook ontwerpers uit Spanje en Italië kregen via deze procedure opdrachten in Vlaanderen. Waarom heeft Europees commissaris Neelie Kroes het idee van de Open Oproep niet aangeprezen om tot een ruimere en meer open Europese opdrachtentoekenning te komen? Kroes laat zich liever in met taxi’s in Brussel.

Welke bureaus uit Vlaanderen hebben ooit een Nederlandse overheidsopdracht gekregen? Architecten uit België kregen in Nederland wel opdrachten van privé investeerders maar van de overheid valt nauwelijks iets te verwachten. De formule van de Open Oproep heeft bewezen dat men gelijktijdig de kwaliteit binnen de architectenbureaus in Vlaanderen aanzienlijk kan verhogen en meer kansen kan geven aan Europese ontwerpequipes. Vlaanderen is niet een gebied in Europa dat slogans als “Super Flemish” gaat lanceren om de aandacht op zich te vestigen. Het blauw boekje van Vlaams Bouwmeester is het resultaat van een evolutie sinds 2000, gericht om tot een kwaliteitsvolle architectuur te komen zonder de grenzen te sluiten.

Hopelijk ontstaat in onze buurlanden een gelijkaardige attitude om te werken aan een Europese architectuurcultuur.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels