blog

Architecten van de toekomst: Atelier to the Bone

Business

Ze studeerden gedurende de afgelopen vijf jaar af en begonnen daarna een eigen bureau. Dapper, gedreven of toch vooral gedwongen door het ongunstige economische klimaat? Soms worden ze de crisisgeneratie genoemd. Zijn ze slachtoffer van deze crisis, of doen ze er juist hun voordeel mee? Welke uitdagingen komen ze tegen? Myrthe Buijs spreekt elke maand met de architecten van de toekomst. Dit keer: AttB (Atelier to the Bone).

Architecten van de toekomst: Atelier to the Bone

Op een regenachtige middag word ik ontvangen bij de entree van een groot, oud klooster in het centrum van Eindhoven. Jeroen van Aerle begeleidt me door een monumentaal trappenhuis naar een ruime en lichte zolder. In hun zelf ontworpen ‘Huis van een kast’ wachten Jeroens collega’s Beerd Gieteling en Philippe Rol op ons.

Huis van een Kast ATTB - Opinie Myrthe Buijs
Huis van een Kast

Waarom

Ongeveer twee jaar geleden werd de eerste stap richting AttB gezet, toen de drie studiegenoten met elkaar afspraken in een café. Ze kenden elkaar uit het afstudeeratelier, waarnaar Atelier to the Bone is vernoemd. Allemaal hadden ze korte tijd de nodige werkervaring opgedaan als freelancers bij diverse bureaus, maar ze zochten naar meer.

Philippe legt me uit: ‘Ik zocht in mijn werk naar mijn rol als architect. Ineens realiseerde ik me: dit ben ik de komende veertig jaar aan het doen, wil ik dat wel? Ik voelde de behoefte opkomen om, vanuit een degelijke basis, een bredere waarom-vraag te beantwoorden. In het verleden was ik meer bezig met het ‘wat’, niet het ‘waarom’. Dat is nu anders.’

Jeroen vult aan: ‘We wilden zelf deel uitmaken van de veranderingen die we om ons heen zien plaatsvinden. Wij denken dat je daar veel meer mogelijkheden toe krijgt als je het heft in eigen hand neemt.’ 

Crisis

Het wordt me duidelijk dat een gebrek aan werk niet de aanleiding was tot het vormen van het collectief AttB. Dat ze in crisistijd zelfstandig werden, voelden de heren echter wel. Ze maakten van die crisis vooral een voordeel. Zo zijn leegstand en hergebruik belangrijke thema’s voor AttB. Thema’s die juist de laatste jaren steeds meer aandacht krijgen. Maar nog meer daagt de crisis de drie mannen uit om op een andere manier na te denken.

Philippe licht toe waar die manier van denken vandaan komt, en hoe die zich verhoudt tot een meer traditioneel gedachtegoed: ‘Het verschil is dat wij opgroeien met het idee dat er echt een andere manier van denken nodig is. Onze generatie ziet in dat het veel socialer kan. Natuurlijk moet je je geld verdienen en op de één of andere manier in je bestaan voorzien. Maar verder doe je vooral iets waar je in gelooft, iets waar je een bijdrage mee levert.’

Ondernemen

Idealisme genoeg dus, maar dat is niet voldoende voor een zelfstandige. De jonge architecten leggen me uit dat het belangrijk is om actief te worden, niet af te wachten, maar te ondernemen. Leren ondernemen was een snelcursus voor ze, een kwestie van vooral veel doen.

Dat de opleiding niet voorziet in een voorbereiding op het ondernemerschap, vinden de mannen van AttB niet zo’n probleem. Dat ze in hun opleiding hebben geleerd conceptueel te denken, zien ze als een groot goed. ‘De voorbereiding op een eigen bureau is je eigen verantwoordelijkheid.’

Samenwerken

Het leren houdt na de opleiding volgens AttB sowieso niet op. Leren door veel te doen, maar ook door met anderen te praten. De heren vinden het belangrijk om hun opvattingen te spiegelen aan die van anderen. Ze zoeken graag naar duurzame samenwerkingsverbanden, met bijvoorbeeld meer ervaren bureaus.

Ik vraag hoe er tegen dit samenwerken aangekeken wordt vanuit die gevestigde bureaus. Jeroen vertelt: ‘Zij hebben de ervaring, wij zijn een paar jonge honden met wilde ideeën. Als we dat samenbrengen, dan hebben we én een goede technische uitwerking, én een goede visie met wat afwijkende ideeën, het out-of-the-box-denken.’

 Pattern for Progress AttB - Blog Myrthe Buys 
Pattern for Progress (Europan12)

Collectief

Inmiddels zijn de drie bijna fulltime bezig met hun ‘collectief’. Het is geen bureau, en al helemaal geen besloten vennootschap. AttB is een open samenwerkingsverband. Philippe: ‘Ik zou het mooi vinden als we dit kunnen blijven doen. Als we bijvoorbeeld uitgroeien tot een club van een man of acht, waarvan de één iets actiever is betrokken en de ander wat minder. Maar dat je wel onder één titel werkt en ook even veel te zeggen hebt.’

Het collectief AttB is voor Europan 12 uitgebreid met Jeroen van Poppel. En met succes: het bureau won een prijs met een strategie voor het Pfaff-terrein in Kaiserslautern. Het is ook meteen een mooi voorbeeld van hoe AttB ontwerpt: niet in eindproducten, maar in processen.

Philippe: ‘Het heeft niet zo veel zin om nu al te bedenken wat er over vijftien jaar moet staan. Je moet zorgen dat er een katalysator is en dat de ontwikkeling op gang komt. De truc is dan: betrokken blijven. Je zorgt dat je het initieert en als dat gedaan is, dan kijk je samen met anderen wat de volgende stap moet zijn.’ Beerd vult aan: ‘En daar moet je als bureau ook mee om kunnen gaan. Je wilt niet afhankelijk zijn van het doorgaan van één project, maar wel van eventuele veranderingen profiteren.’

Schuttingtaal JA Prijs 2013 ATTB Opinie Myrthe Buijs
Schuttingtaal (JA Prijs 2013)

Ontwerpen, verbinden en delen

Die filosofie van het vormgeven van veranderingen is ook terug te zien in een ander winnend ontwerp. Met ‘Schuttingtaal’ won AttB de Jonge Architectenprijs 2013. Philippe: ‘Bij die gekke schutting ging het ons ook niet precies om hoe dat ding er uit ziet, maar het is het hele proces wat het tot stand brengt, en wat het voor mogelijkheden heeft. En dat is veel meer dan het gebouwde ding zelf.’

Het gaat AttB dus niet alleen om architectuur, maar om een breder werkveld, van project- tot productontwikkeling. ‘Architectuur is geen eiland,’ vinden ze. AttB ontwerpt, maar is daarbij steeds bezig met samenwerken en ontwikkelen. Dat is ook hoorbaar in hun credo: ‘Ontwerpen, verbinden en delen’.

Ik vraag de mannen van AttB naar wat hun plannen voor de toekomst zijn. Het wordt duidelijk dat ze vooral met het heden bezig zijn, en met een open blik kijken naar wat op ze afkomt. Hun visie zal zich ontwikkelen, ze hopen op voortschrijdend inzicht. Daarnaast: ‘We willen veel duurzame samenwerkingen opzetten, een netwerk vormen.’ En, voegt Jeroen lachend toe: ‘Philippe met z’n kop op tv, in De Wereld Draait Door.’ 

Actie abonnement de Architect

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels