blog

Alledaagsheid, Normcore en verandering

Business

In het verleden richtte de architectuur zich op bijzondere gebouwen. Nu zal minstens negentig procent van alle afgestudeerde architecten het grootste deel van hun tijd besteden aan het ontwerp van de alledaagse gebouwde omgeving. Deze laatste kun je niet aan zijn lot overlaten, de metamorfose ervan vormt je belangrijkste ontwerptaak. Dat was de kern van de boodschap van John Habraken tijdens de Nacht van de Filosofie die ik afgelopen week in een afgeladen Kadmium Kunstencentrum te Delft mocht modereren.

Alledaagsheid, Normcore en verandering

De stellingname van professor Habraken verraste me, zeker ook gezien het feit dat sinds de financiële crisis van 2007in de architectuur theorie leek te zijn afgezworen. De financiële crisis die snel omsloeg in een bouw- en collegiale crisis, bleek het zicht op architectuur te belemmeren. Het is dan ook buitengewoon lastig te verklaren in welke staat architectuur nu verkeert. Habrakens pleidooi voor een transformatie van de alledaagse omgeving komt daarmee als geroepen.

Normcore

In een recente sociologische studie wordt ‘Normcore’ geduid als een levenshouding die in de huidige samenleving sterk om zich heen grijpt. Jongeren steken zo veel energie in pogingen om een bijzonder individu te zijn, dat ze niet meer in staat zijn zichzelf te zien als onderdeel van een groep. Ze verliezen het plezier dat hieraan is verbonden. Als reactie hierop laten ze hun pretenties varen en leren ze zichzelf onder te dompelen in iedere subcultuur of activiteit die ze tegenkomen, zelfs als die ‘mainstream’ is.

02_John Habraken en Tom Avermaete.JPG

John Habraken en Tom Avermaete

Verbinden en aanpassen

Het mooie van ‘Normcore’ is, dat mensen niet meer op hun individualiteit worden aangesproken maar op wat ze bindt en wat ze gemeenschappelijk hebben. Normcore gaat over verbinden en je aanpassen. Of zoals de onderzoekers het formuleren: “Normcore doesn’t want the freedom to become someone. Normcore wants the freedom to be with anyone.” De studie geeft het voorbeeld van mensen die niets afweten van voetbal, maar opgewonden kunnen raken van het bijwonen van een Champions Leaugue finale.

Horizontale interactie

Volgens Habraken is het moderne en postmoderne tijdperk een uitloper van de renaissance. Al die tijd was het belangrijkste doel architectuur te maken die origineel en innovatief is en verschilt van al het andere. Maar zegt Habraken: “ Voor een gezonde alledaagse omgeving moeten gebouwen die een locatie delen, ook architectonische waarden zoals patronen, typen en systemen delen.” Van ontwerpers wordt verwacht dat ze horizontale interactie tussen deze beheersen. Dat is meer ‘Normcore’ dan je van een emeritus hoogleraar zou verwachten!

Chaos en rationaliteit

Op een ander vlak sluit Habrakens pleidooi aan op het stedelijke project van de Italiaanse stedebouwkundigen Bernardo Sechhi en Paola Vigano. In het moderne en postmoderne tijdperk deden stedebouwkundigen geen enkele poging de alledaagse stad te begrijpen. Ze zagen die stad vooral als een chaotisch en te ordenen geheel. Een dergelijke zienswijze ontneemt echter het zicht op de nieuwe stedelijke werkelijkheid die zich nu aan het vormen is, aldus Secchi en Vigano. Deze bestaat echt niet bij de gratie van het toeval, maar beantwoordt aan uiteenlopende vormen van rationaliteit. De stad maakt een proces van verandering door en het ontwerp moet zich daarin een plaats zien te veroveren.

Verticale interactie

Volgens Habraken verschilt een dergelijke stedebouw sterk van zijn modernistische voorouder: “ Terwijl in het verleden verandering de vijand was van architectuur, kunnen we die nu beschouwen als een kans. In het verleden vormde een volledige top-down controle de ideale conditie voor goede architectuur, terwijl we nu de ontwerpingrepen moeten verdelen over de verschillende niveaus van de organisatie die aan de gebouwde omgeving ten grondslag ligt.” Om een gezonde leefomgeving te garanderen, zullen ontwerpers op al deze verschillende niveaus opereren.

Hoe is het weer vandaag?

Normcore zoekt de vrijheid die gelegen is in wat niet bijzonder is. Verandering is niet iets engs, maar biedt kansen, ook architectonisch gezien. De reden voor deze verschuiving wordt in Normcore geschetst: “Terwijl je vroeger met elkaar de dromen besprak die je de afgelopen nacht had gehad, komt ‘Normcore’ neer op het bekende praatje over het weer. In beide gesprekken breng je bepaalde emoties tot uitdrukking. Maar hoe goed je dat ook doet, je droom eindigt bij jezelf, terwijl de komende storm ons allemaal aangaat.”

En ook de stilte na de storm.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels