blog

Talent op Zuid

Business

Talent koppelen aan concrete, actuele vraagstukken in de ruimtelijke omgeving resulteert niet alleen in creatieve oplossingen, maar ook in schrikbarende, harde feiten. Tweedejaars studenten van de opleiding Vastgoed en Makelaardij op de Hogeschool van Rotterdam presenteerden begin februari hun analyses, observaties en beleidsalternatieven voor vier verschillende buurten van Rotterdam Zuid voor het oog van het Nationaal Programma. Een enerverende ochtend, waar zeker nog een staartje aan zit.

Talent op Zuid

Vier groepen studenten deden in acht weken analyses en een klein onderzoek van een deelgebied in de wijk Rotterdam Zuid om vervolgens een beleidsalternatief op te stellen. Marco Pastors, directeur van Nationaal Programma Kwaliteitssprong Zuid, gaf samen met Carolien Dieleman, directrice van het Expertise Centrum Maatschappelijke Innovatie van de Hogeschool Rotterdam, (het centrum richt zich Hogeschool breed op vraagstukken rondom Rotterdam Zuid), feedback en suggesties voor verbeteringen. De conclusie: diepgaande analyses en observaties van de wijk, kunnen nog beter geïmplementeerd worden in de beleidsplannen en gebiedsontwikkeling van Rotterdam Zuid.). Zie ook de website www.oogvoordebuurt.nl

Probleemwijk?

De wijk Bloemhof beet het spits af. De problemen zijn duidelijk: onoverzichtelijke straten, smalle stoepen, veel huurwoningen en een hoge bevolkingsdichtheid. Ondanks dit laatste feit, is er volgens de studenten zeer weinig leven op straat te vinden. De hypothese dat dit zou komen door overlast van parkeerde auto’s en door een perceptie van een overladen wijk, moet na gesprekken en enquêtes met bewoners echter afgewezen worden. Dit is opvallend, ook volgens de studenten. Bewoners ervaren hun eigen wijk niet als onprettig en onveilig, terwijl de cijfers en statistieken het tegendeel bewijzen: een 4,5 als veiligheidsindex is zeer laag. Deze tendens is in de onderzoeken van de andere, onderzochte wijken Feijnoord, Afrikaanderwijk en Tarwewijk ook terug te zien. De studenten wijzen dit toe aan gewenning. Carolien Dieleman en Marco Pastors beamen dit: “Positieve naast negatieve aspecten maken de wijk leefbaar. Bewoners erkennen de problemen, maar ze voelen zich toch veilig in de wijk.”

 Feijenoord_2

Impasse doorbreken

Uit het studentenwerk blijkt dus een discrepantie te bestaan tussen de statistieken en de praktijk. De analyses van de studenten wijzen op vreemde boekhoudingen. Zo staan in de Bloemhof dure auto’s geparkeerd voor de deuren van simpele huurwoningen, heeft Feijennoord een hogere bevolkingsdichtheid dan op papier en is in de Afrikaanderwijk precies het tegenovergestelde aan de hand, namelijk een kwart van de woningen in de wijk is onderbezet. De bewoners uit de buurt weten vaak meer dan de handhavers of beleidsschrijvers. Zo stelt Marco Pastors: “Onjuistheden zijn een bron voor andere onjuistheden.” Deze impasse moet dan ook doorbroken zien te worden volgens het Nationaal Programma. “De administratie moet op orde zijn, mensen moeten krijgen waar ze recht op hebben en niet meer. Vervolgens moeten we gaan bekijken hoe we het leven van deze mensen kunnen verbeteren, op zowel korte als op lange termijn.” Het is dus zaak dat de overheden zich minder naïef optellen. Het beleid van minister Vogelaar richtte zich op het creëren van kansen in probleemwijken: de ‘van aandachtswijk naar krachtwijk’- aanpak. Overheden moeten zich echter niet schuilen achter deze ‘krachtspraktijken’ om zo de keiharde feiten te ontlopen.

Afrikaanderwijk Blog Talent op Zuid

De Afrikaanderwijk in Rotterdam

Fysieke interventies

In de adviezen en aanbevelingen van de studenten voor verbeteringen van de wijken hebben fysieke ingrepen op de lange termijn nog de voorhand. Ruimtelijke interventies kunnen tot verbeteringen op sociaal en economisch vlak leiden. Vervolgens kan een plaatselijke verbetering zich als een olievlek uitbreiden naar de andere wijken. Daarin heeft de wijk Feijnoord een voorsprong: de kade aan de Maas. Het derde groepje van de bijeenkomst presenteert hun plannen voor een herstructurering van dit gebied. Ze stellen voor de huidige woonblokken open te breken op de hoeken, zodat er ruimte vrij komt voor meer zicht over de maas. In de overgebleven bebouwing worden telkens twee woningen samengevoegd waardoor 114 woningen worden teruggedrongen tot 72. De luxere en grotere appartementen zijn geschikt voor het hogere marktsegment van de middenklasse. De vraag is echter wel of de middenklasse naar Rotterdam Zuid wil verhuizen. De ontwikkeling van een bruisende kade is daarin van groot belang.

Tarwepunt, de sociale pijler

Daartoe is het eerst van belang de wijk op zijn sociale tekortkomingen aan te pakken. Het sociale bepaalt het fysieke: dit is de strategie van de groep die zich over Tarwewijk ontfermd. Vanuit de problematiek van de wijk, constateren ze dat de nieuwbouw niet tot verbetering heeft geleid en is de keuze (snel) gemaakt voor een sociale benadering. Dit resulteert in het Tarwepunt: een fysiek centraal punt in de buurt waar bewoners samen komen en waarmee de sociale cohesie van de wijk verbeterd kan worden. Het punt is een uitbreiding en verbetering van het huidige buurtcentrum. De studenten hebben verschillende ideeën: een betere samenwerking tussen de organisaties in het pand, een kenniscentrum, een bijscholingsruimte waar goed opgeleide docenten (bijvoorbeeld van de Hogeschool van Rotterdam) vrijwillig cursussen of lessen kunnen geven. Een voorwaarde voor de haalbaarheid van het centrum is dat de bewoners mee willen doen. Tarwepunt is een voorbeeld van een oplossing op korte termijn, een aspect dat volgens Pastors niet vergeten mag worden.

 Talent op Zuid Marco Pastors, directeur van Nationaal Programma Kwaliteitssprong Zuid. Links Marieke de Vries druk aan het schrijven voor deze blog. Foto Merlijn Michon

Wijkspecifieke oplossingen

De studenten tonen verschillende ideeën voor een fysieke interventie: slopen, samenvoegen van woningen, parkeergarages, buurtcentra, parken of evenemententerreinen. Iedere wijk vraagt om een specifieke oplossing. De statistieken van de wijken van Rotterdam Zuid tonen dicht bij elkaar liggende veiligheids- en sociale indexen. De mentaliteit, bevolkingssamenstelling en sociale structuur van de wijken kunnen echter wezenlijk verschillen. Een goede analyse per wijk is daarom van groot belang om tot een goed passend voorstel te komen.

Doorpakken

De vraag die er nu ligt is, is hoe de studenten een verdiepingsslag kunnen maken in het onderzoek. Carolien Dieleman geeft een suggestie: “We kunnen een jongerentop van Zuid aanstellen die samen kijkt hoe ze het gebied interessanter kunnen maken. Wat we leren van de dynamiek van Rotterdam kan ook op andere plaatsen interessant zijn.” De studenten worden getriggerd om een vervolgopdracht te schrijven. Dit geldt ook voor het Nationaal Programma. Zo stelt Marco Pastors: “We moeten nu doorpakken. Meer onderzoek doen en onze aandacht vooral leggen op de harde feiten en analyses.” Op korte termijn kan daarmee de sociale structuur van de wijk verbeterd worden. Door tegelijkertijd vanuit de analyses en observaties van de wijk visies voor de ruimtelijke omgeving te formuleren, kan de wijk op lange termijn fysiek hierop aangepast worden.

Het tweedejaarsproject “Herstructureren” van de opleiding Vastgoed Makelaardij van de Hogeschool van Rotterdam vond plaats van december 2013 tot januari 2014. Gedurende deze twee maanden hebben 12 groepen van ieder 5 studenten onder leiding van Niels Kropman en Arjen van Susteren gewerkt aan de herstructureringsopgaven gericht op de focuswijken in Rotterdam Zuid. Op woensdagochtend 5 februari 2014 presenteerde vier groepen van de twaalf hun werk aan het Nationaal Programma Rotterdam Zuid en het Expertise Centrum Maatschappelijke Innovatie van Hogeschool Rotterdam.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels