blog

Budgetarchitectuur: de nieuwe toekomst?

Business

Wie Bouwkunde studeert, architect is of helemaal niets met dit vakgebied te maken heeft, kan er niet omheen: gebouwen zijn duur. Terwijl de bouw op zijn gat ligt en de crisis voortraast, wordt op architectuurwebsites nauwelijks gesproken over projecten met een beperkt budget. Pareltjes zonder geld voor goede PR worden ondergesneeuwd in een storm van prestigeprojecten van vóór de crisis.

Budgetarchitectuur: de nieuwe toekomst?

Voor de crisis werd bestaande bebouwing gesloopt en vervangen door vaak grootschalige nieuwbouwprojecten. Ondertussen is het duidelijk dat dit niet de juiste aanpak is. De grote leegstand van kantoren en ander vastgoed vraagt om duurzaamheid in de vorm van herbestemming en renovatie. Helaas gaat verandering in de bouw traag en heerst het stigma “duurzaamheid is duur”. 

Van HTS naar kunst en cultuur

Stadsdeel West in Amsterdam stond voor eenzelfde dilemma: de voormalige Hoge Technische School, een complex van 8500 m2, stond sinds 2006 leeg. In de jaren 2000 tot 20006 deed het gebouw dienst als asielzoekerscentrum. Het was duidelijk dat er iets mee moest gebeuren, maar de financiële middelen waren beperkt en slopen was ongewenst. 

Samen met Bureau Broedplaatsen en hotelonderneemster Sandra Chedi heeft de gemeente gezocht naar een nieuwe functie. In het ontwerp is plaatsgemaakt voor 51 ateliers, een hostel en verschillende sociaal publieke functies zoals een restaurant en een kunstgalerie. Het complex heropende twee maanden geleden zijn deuren als ‘WOW Amsterdam‘. 

 
Elke verdieping heeft een eigen kleur en karakter. Deze kleurstelling is doorgetrokken in de zonwering. Foto: Marcel van den Burg.

Een bijzondere herbestemming

MMX-architecten en Studio Edward van Vliet hebben de herbestemming met het schamele budget van € 300,- per m2 gerealiseerd. Voor het ontwerp waren twee uitgangspunten leidend: het transparant maken van de labyrintische verkeersruimten en het gebouw betrekken bij de omgeving. Het laatste is bereikt door de drie buitenruimtes van het gebouw te gebruiken als thee- en moestuin. Aan de voorkant van het gebouw stellen bewoners van het pand hun kunst tentoon.

Met de komst van het asielzoekerscentrum waren de vloeren volledig dichtgebouwd met kleine kamertjes. Door deze hokjes te verwijderen, heeft MMX de routing en oriëntatie binnen het gebouw hersteld. Op de verdiepingen zijn ze brede gangen gerealiseerd, die een prettig overzicht bieden over de gehele gebouwlengte.


De open plattegrond van de begane grond zorgt bij binnenkomst voor een goede oriëntatie. De trap leidt naar een expositieruimte op de eerste verdieping. Foto: Cloud Mine.

 
Op de vierde verdieping bevindt zich het hostel. Om de geschiedenis te onderschrijven en de kosten te beperken, zijn verschillende bestaande elementen behouden. Links op de foto is de oude keukenvloer van het asielzoekerscentrum zichtbaar. In plaats van de felle deuren en vloeren te vervangen, heeft MMX-architecten de kleuren juist doorgetrokken op de muren. Foto: Cloud Mine.

Bugdetdesign 

Het beperkte budget voor WOW vergde een creatieve aanpak. Het trappenhuis doet tegenwoordig dienst als verticale kunstgalerie en legt zo een relatie tussen de verschillende functies. De stookkosten zijn aanzienlijk omlaag gebracht door de enkelglas ramen te vervangen met dubbelglas. Door het glas in de kozijnen te lijmen zijn drie problemen opgelost: de stoeltjesprofielen zijn behouden, de ingreep is onzichtbaar én de kosten bleven binnen de perken.

Het systeemplafond in de expositieruimte en op een aantal verdiepingen is weggehaald. Dit biedt zicht op grote installaties, betonnen balken en kleine houten latjes. Door het niet af te werken, wat waarschijnlijk wel was gebeurd met een groter budget, wordt de geschiedenis van het gebouw zichtbaar. Het levert een prachtig contrast op met de felgekleurde muren, die overigens óók een gevolg zijn van de geringe financiële middelen. 

 
In het trappenhuis is een verticale kunstgalerie ondergebracht. De verschillende verdiepingen en functies worden hierdoor met elkaar verbonden.De lampen in de galerie komen uit het Rijksmuseum: WOW mocht de oude verlichting voor een zacht prijsje overnemen. Foto: Noortje Weenink 

Arm maakt rijk

Ondanks – of juist dankzíj – het beperkte budget heeft WOW Amsterdam tal van kwaliteiten. De rauwe uitstraling van het plafond en andere ‘onafgewerkte’ elementen sluit naadloos aan bij de creatieve doelgroep. MMX is niet vervallen in standaarden van de architectuur, want zoals projectarchitect Arjan van Ruyven zei: “Alles wat is ontworpen, is niet uitgevoerd”. Geen strakke witte muren, geen fancy verlichting. WOW heeft simpele plattegronden, overweldigende kleuren en een rauwe afwerking. Het maakt het gebouw spannend en inspirerend. Met deze herbestemming bewijst MMX-architecten dat duurzaamheid niet per se duur(der) is, en dat goedkoop niet hoeft te leiden tot een slecht gebouw.

Lieve bouwwereld, neem een voorbeeld aan WOW Amsterdam. De crisis heeft gezorgd voor een beperkt budget en beperkte middelen. Doe er je voordeel mee, want een beperkt budget kan de basis vormen voor een juweeltje.  

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels