blog

Nederlandse architect ’lost in translation‘

Business

Is China het land van de ongekende mogelijkheden voor architecten? Veel buitenlandse architecten komen naar China voor een betere toekomst, om ervaring op te doen op een grotere schaal, met het oog op hun carrière of gewoon voor het avontuur. Toen wij aankwamen in Sjanghai waren we zowel enthousiast als overweldigd door de schaal van de stad en de snelheid van het leven hier.

Nederlandse architect ’lost in translation‘

Het is absoluut een verfrissende verandering vergeleken met Amsterdam, maar wonen en werken in China kan ook moeilijk zijn. Er is eindeloos veel bureaucratie, visa en werkvergunningen zijn niet zo makkelijk meer te verkrijgen, nog steeds spreken maar weinig mensen Engels en je ondergaat een ware cultuurschok. Nog zorgwekkender zijn de problemen met vrijheid, vervuiling en voedsel. Al deze obstakels zijn onvermijdelijk wanneer je naar de andere kant van de wereld verhuist, maar niet onoverkomelijk.

Op de proef gesteld

De grootste uitdaging is echter de kompleet andere denkwijze en logica, een dagelijkse realiteit waar iedereen mee te maken krijgt. Het is iets waar je je niet op kan voorbereiden. Al het onderwijs dat we hebben genoten, ervaring die we hebben opgedaan, theorieën die we ons hebben toegeëigend en logica worden hier op de proef gesteld. Er komt een moment dat je werkgever, collega of opdrachtgever een vraag stelt, een opmerking maakt of iets beweert wat zo raar is dat je alles wat je deed voor China in twijfel zal trekken en je beslissing om te blijven zal beinvloeden.

Verschillen in werkcultuur

Bij mijn eerste prijsvraag in China loop ik Reijer snel tegen grote verschillen in de werkcultuur aan. Mijn eerste competitie is een concept ontwerp voor een dubbele kantoortoren met een commerciële plint en drie paviljoens. De grootte van het plan is rond de honderdduizend vierkante meter. Een schaal waar je in Nederland alleen maar van kan dromen. Dit is precies de rede dat we naar Sjanghai zijn gekomen! Enthousiast ga ik dan ook meteen aan de slag.

 

Na een week hard werken is het conceptontwerp af. Het idee is gebaseerd op een verzonken tuin met commerciële functies die een verbinding vormt tussen het hoofdgebouw en de paviljoens. De configuratie van de paviljoens en de kantoortorens komen voort uit de bestaande kenmerkende structuur van visvijvers die zich op het kavel en in de omgeving bevinden.

Stilte in plaats van applaus

Op maandagochtend presenteer ik het concept aan de rest van het team en mijn werkgever, meneer Wu. Na afloop was is applaus dat al snel gevolgd wordt door een doodse stilte. Ik had een levendige discussie over het concept verwacht, maar die blijft uit. Meneer Wu doorbreekt de stilte, maar de enige vraag die hij stelt is hoe de gevels er eigenlijk uit zien. Gevels? Dit is toch een conceptontwerp?

Niet wetend wat te antwoorden op deze voor mij vreemde vraag, besluit ik te vragen wat men van het idee vind om de bestaande landschapsstructuur te gebruiken voor de positie van de gebouwen. Het antwoord is duidelijk. In China wordt de bestaande structuur inclusief dorpen en waterwegen simpel weg vervangen door een nieuw stedebouwkundig plan. Ik hoefde mij dus geen zorgen te maken over de bestaande situatie.

Torens als dolfijnen

Nog bijkomend van verbazing zie ik tot mijn grote verrassing dat de rest van het team inmiddels ook ontwerpen voor het project begint te presenteren. Zij laten plannen zien van torens in de vorm van dolfijnen of regelrechte kopieën van OMA, Zaha Hadid en BIG. Naast het feit dat iedereen over beduidend meer informatie over het project blijkt te beschikken hebben de meesten ook complete 3D-presentaties weten te maken!

Na afloop van de presentaties wordt er heftig gediscussieerd over de voorstellen. Ik vraag aan een collega vroeg waar de discussie over gaat. Zij antwoord dat iedereen vooral wilde weten uit welk boek of tijdschrift, of van welke website de ontwerpers de projecten hadden gekopieerd en of zoiets al in deze stad is gebouwd.


Operahuis in Guangzhou door Zaha Hadid.

Ik zal mijn eerste week bij een bureau in China dus niet snel vergeten. Waar wij in Nederland gewend zijn om abstract te denken in de beginfase van een project hecht men hier grote waarde aan beelden. Concept en context komen op de tweede plaats en worden vaak verzonnen terwijl de impressies al klaar zijn.

De competitieve houding die in China binnen een bureau wordt aangemoedigd maakt dat teamwerk zoals wij het kennen niet voorkomt. Deelnemen aan een prijsvraag betekent dan ook op de eerste plaats een ontwerpwedstrijd binnen het bureau. Iedereen ontwerpt zijn eigen optie.

Hiërarchisch en interne competitie

In Nederland zijn wij een horizontale organisatiestructuur gewend waarbij iedere goedopgeleide werknemer productiever is wanneer hij of zij direct betrokken is bij besluitvormingsprocessen. In China werkt men veel meer in een hiërarchische organisatiestructuur waar interne competitie wordt gestimuleerd.

Tegen het einde van ieder jaar organiseren de meest bedrijven een diner voor de werknemers. Na het eten vind er vaak een soort prijsuitreiking plaats waarbij de best presterende, meestal diegene met de meest overuren, naar voren wordt geroepen en een bonus in ontvangst neemt. In China draait alles om kwantiteit en productie. Kwaliteit en innovatie komen pas op de tweede plaats.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels