blog

De zomer waarin alles anders werd

Business

Afgelopen zomer was het moment van waarheid voor veel van de projecten en plannen die nog tijdens de Gouden Eeuw zijn ontwikkeld. Vele projecten liepen alsnog op de klippen en het is duidelijk dat de architectuur een andere richting op moet.

De zomer waarin alles anders werd

Begin september werd bekend dat de verbouwing van het voormalige postkantoor aan de Coolsingel in Rotterdam voorlopig niet doorgaat. Volgens de plannen van de Delta Development Group zouden in het uit 1923 stammende monument “trendy shoppen en horeca” samen moeten gaan, aangevuld met een boutique hotel. Dit alles op basis van een ontwerp van Ben van Berkel.

Als reden voor het afblazen noemt de Delta Development Group de economische crisis die het op dit moment moeilijk maakt een dergelijk prestigeproject van de grond te tillen. Maar minstens zo belangrijk is het gigantische overaanbod aan soortgelijke winkelplannen, zoals Forum Rotterdam, Calypso, Markthal, B-Tower achter de Bijenkorf, en Centraal Station. Als deze allemaal worden gerealiseerd, zou in betrekkelijk korte tijd 60.000 m2 winkeloppervlakte op de markt komen, terwijl de winkelleegstand in Rotterdam al gigantisch groot is.

Het nieuwe leren

Op vrijwel hetzelfde moment werd bekend dat de ambitieuze scholingsboulevard in Enschede het loodje dreigt te leggen. Deze ontstond in 2008 als een samenwerkingsverband tussen twee VMBO scholen en het ROC Twente. Om de overgangen tussen VMBO en MBO te versoepelen, was het idee de leerlingen op één plek les te geven. De gemeente moet nu bijna vijf miljoen Euro in het project steken om te voorkomen dat de corporatie failliet gaat. Het grootste deel van dit bedrag is nodig om de gaten in de exploitatie te dichten.

In Enschede blijken de toekomstscenario’s over de leerlingengroei niet realistisch te zijn geweest. De plannen voorzagen in 2.600 leerlingen voor 2010, het werden er 1600. Maar ook de gebouwen zelf (een ontwerp van IAA Architecten) bleken niet te voldoen. Ze zijn ontworpen met het oog op het nieuwe leren, maar toen deze filosofie werd verlaten, bleken in de gebouwen dure aanpassingen nodig te zijn.

Slimmer en beter

Op het eerste gezicht zijn er weinig overeenkomsten tussen beide zaken. Wat echter opvalt, is de allejezus lange tijd die in beide gevallen is verstreken tussen planvorming en daadwerkelijke bouwstart. Nog voordat ze in gebruik worden genomen, blijken gebouwen vaak al weer sterk verouderd te zijn.

Dat is echter niet de enige gelijkenis. In beide gevallen rekenden de opdrachtgevers zich rijk en in beide gevallen bedienden zij zich hierbij van iconografische architectuur. Overeenkomst is verder ook dat in beide gevallen een veel te rooskleurig scenario is ontwikkeld als onderbouwing van de plannen: in Rotterdam de verwachtingen over het winkelpubliek, in Enschede de verwachtingen over het aantal leerlingen in het VMBO.

Duidelijk is dat de architectuur een nieuwe roeping zal dienen te vinden. Ze zal niet snel meer het medium zijn waarin dergelijke op groei gerichte, speculatieve exercities worden doorgerekend. Ook dat het publieke opdrachtgeverschap dient zich te hernemen en vernieuwen. Ik zie een duidelijke match, gesteld dat het doel niet langer meer groter en sneller is, maar slimmer en beter.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels