blog

De toekomst van het architectenberoep

Business

Architecten bevinden zich in woelig vaarwater. Daarbij komt nog dat de Regeling Beroepservaringperiode met de daarbij behorende regels lijnrecht tegenover de ontwikkeling staat van eigen ondernemerschap. Designers hadden twintig jaar geleden dezelfde problemen, maar een jonge generatie ontwerpers in Eindhoven verkende nieuwe terreinen. Het discipline kreeg een enorme impuls door deze onderzoekende en ondernemende houding.

De toekomst van het architectenberoep

In het boek Made in Holland laat techniekhistoricus Harry Lintsen op basis van historische analyses zien dat het gildesysteem een belangrijke belemmering vormde voor innovatie en vernieuwing. Gilden stonden vaak onder controle van overheden en kenden hun eigen reglementen op het gebied van bedrijfsvoering en opleiding. Het resulteerde in een star systeem dat vernieuwingsdrift en creatief ondernemerschap in de weg stond.

Twee jaar beroepservaring

Onlangs vond in Eindhoven een regionaal gesprek plaats over de Regeling Beroepservaringperiode, kortweg BEP. De Wet op de architectentitel schrijft voor dat iedereen die na 31 december 2014 afstudeert en de titel architect, stedebouwkundige, tuin- en landschapsarchitect of interieurarchitect wil voeren, eerst een tweejarige beroepservaring moet doorlopen. De tweejarige verplichte beroepservaringperiode zelf staat niet ter discussie.

Wat nog niet definitief is vastgelegd is de manier waaróp die beroepservaringperiode moet worden doorlopen. Uiterlijk 31 december dit jaar moet het Bureau Architectenregister deze regels hebben uitgewerkt. Om dat proces goed te voeden ging het Bureau in gesprek met professionals en studenten.
In de voormalige fabrieksgebouwen van Philips vond de lezing plaats over de Regeling Beroepservaringperiode.

Tegengestelde ontwikkelingen

Tijdens de gespreksavond in Eindhoven gaf Solange Beekman, hoofd stedebouw van de gemeente Eindhoven, de discussie een aardige wending. Ze signaleert twee tegengestelde ontwikkelingen. Aan de ene kant de inrichting van een beroepservaringperiode en daaraan verbonden regels en bureaucratie en aan de andere kant de trend van een terugtredende overheid. Minder regels, meer innovatie, meer ondernemerschap. Dat sluit precies aan op het betoog van techniekhistoricus Lintsen. Beekman vindt de discussie over titelbescherming en regels rond de verplichte beroepservaringperiode wat ouderwets: “Willen we als beroepsgroep wel zoveel regels? En hoe gaat een nieuwe, jonge generatie architecten daarmee om?”

Woelig vaarwater

Dit punt werd tijdens de bijeenkomst in Eindhoven niet verder bediscussieerd, maar snijdt wel hout. Het hoeft geen betoog dat dearchitecten zich in woelig vaarwater bevindt. Zeker nu we midden in een crisis zitten. Hoe gaan architecten om met het veranderende, meer liberale welstandbeleid? Wat betekenen co-creatie en nieuwe media voor het beroep? Wat is de positie ten opzichte van de grote groep bouwadviseurs die werkzaam zijn in de bouwkolom? Moet de architect zichzelf ontplooien als complete bouw- en ontwerpadviseur?

Tortilla

Helena Casanova betoogde in maart dat de architect in het gehele bouwproces weer een sleutelrol moet innemen. Ze gebruikte de metafoor van het maken van een lekkere tortilla. Immers, alleen de kok kan alle ingrediënten op de juiste, smaakvolle manier samenvoegen…

Moet de architect in de huidige moeilijke markt misschien meer initiatief nemen? Zelf ondernemen en bijvoorbeeld CPO-projecten organiseren, andere markten verkennen of producten ontwikkelen? Ja, beweerde Nanne de Ru van Powerhouse Company, ook tijdens een lezing in Eindhoven. Hij illustreerde zijn ondernemende, ‘productontwikkelende’ aanpak met Victoire, een bootontwerp voor fabrikant ShipRepublic.

Zelfproducerend

Een vergelijking met design biedt in dit verband een aardige illustratie. Twintig jaar geleden waren de beroepsmogelijkheden voor jonge industrieel vormgevers beperkt. De industrie worstelde met de naweeën van de crisis in de jaren tachtig. De meubelindustrie bijvoorbeeld werkte met gevestigde ontwerpers en bood nauwelijks kansen aan jonge vormgevers.

 
De oude fabrieksgebouwen op Strijp-R zijn door Piet Hein Eek omgetoverd tot een cultureel winkel- annex horeca-imperium.

Een jonge generatie ontwerpers zat niet bij de pakken neer. Vooral alumni van de Design Academy Eindhoven gingen, niet gehinderd door titelbescherming of verplichte beroepservaringperiode, aan de slag als zelfproducerend ontwerper (Piet Hein Eek, Richard Hutten), zochten de grenzen op van de autonome vormgeving (Jurgen Bey, Studio Job) of profileerden zich als interieurontwerper (Tjep). Ook nieuwe terreinen als public space design en social design werden door de jongere generatie ontwerpers succesvol verkend. Het beroep designer kreeg door de ondernemende en onderzoekende houding een enorme impuls.

Nieuwe generatie

De vragen over de veranderende positie van de architect zijn actueler dan ooit. Dat die verplichte beroepservaringperiode er komt is zeker. Maar het zou geen kwaad kunnen om ook diepgaand stil te staan bij wat de huidige economische, technologische en maatschappelijke veranderingen betekenen voor het beroep architect, en hoe een jonge generatie daarmee om kan en wil gaan.

Op 4 juli vindt in het NAi de slotbijeenkomst plaats over de Regeling Beroepservaringperiode. Bureau Architectenregister nodigt iedereen uit om mee te debatteren met panelleden Hilde Blank, Erik Luiten, Odette Ex, Marcel Blom en Edwin Oostmeijer. De bijeenkomst staat onder leiding van moderator Ruben Maes en start om 19.30 (inloop vanaf 19.00).

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels