blog

Stagnerende woningbouw: crisis of keuze?

Business

De fut is uit de Nederlandse woningbouw. De markt zakt steeds verder in en woningen worden nog nauwelijks gebouwd. Afgelopen vrijdag sprak ik op een door Stawon belegde discussiemiddag over de toekomst van de woningbouw en de rol van de architect daarbij in het ABC te Haarlem.

Stagnerende woningbouw: crisis of keuze?

In ons land worden steeds minder woningen gebouwd. Sinds 1953 zijn nog nooit zo weinig bouwvergunningen verstrekt als in het afgelopen jaar, meldde de Volkskrant afgelopen donderdag. De bouwsector krijgt daardoor nieuwe klappen, terwijl tegelijkertijd de woningnood in de Randstad toeneemt. Voor nieuwkomers zijn bijvoorbeeld geen betaalbare woningen beschikbaar. Het leidt tot de merkwaardige paradox, dat terwijl het aanbod kleiner is dan de vraag, toch nauwelijks huizen worden gebouwd.

Op de Nederlandse woningmarkt gebeurt vrijwel niets meer. Het lijkt wel of Nederland een leeg pakhuis is. Ook komt het beeld voor ogen van een winkel die steeds kleiner is behuisd. Maar als je ook maar een blik over de grens werpt, dan zie je direct wat wij missen, namelijk energie. We lijken geen energie meer te bezitten om iets nieuws te bedenken.

Tegelijkertijd kun je denken, waarom eigenlijk niet? Waarom zouden we niet uit de crisis kunnen raken? Crisis betekent volgens de jonge Rotterdamse socioloog Willem Schinkel in zijn boek De nieuwe democratie letterlijk beslissing. We zouden daarom van de politiek kunnen verwachten dat ze de crisis letterlijk neemt, als keuze en als beslissing, aldus Schinkel.

De Stawon bijeenkomst kwam daarom op het goede moment. Tijdens de bijeenkomst werden de panelleden uitgedaagd vooruit te kijken. Zelf kwam ik tot de volgende punten:

  • De Nederlandse bevolking groet niet zo hard als de wereldbevolking, maar tot minstens 2035 neemt ze toe en zeker tot 2050 zal ze groter zijn dan nu. Van krimp is dus geen sprake. In de Nederlandse context komt krimp neer op verstedelijking, concentratie, en hogere dichtheden. Van de modellen hiervoor zou serieus studie moeten worden gemaakt.

  • De Nederlandse bevolking verandert sterk van samenstelling. Tot 2015 komt er volgens BouwKennis een half miljoen ouderen bij en neemt het aantal alleenwonende mensen toe. Dit vraagt om andere woonvormen. Flexibiliteit en duurzaamheid zullen hierbij een voorname rol spelen. Daarvoor zijn nieuwe typologieën en plattegronden nodig.

  • De laatste jaren hebben we ontdekt dat de aarde terugpraat tegen ons en dat zij plagen op ons loslaat wanneer wij haar plagen. Daarom moeten we volgens Willem Schinkel onze solidariteit opnieuw overdenken, zowel met sociale als natuurlijke elementen. Economie en ecologie voeden deze solidariteit.

  • Als wordt gesproken over de hervorming van de woningmarkt, dan gebeurt dat meestal in relatie tot nieuwbouw. Voor de renovatie van de bestaande voorraad bestaat echter gezien klimaat- en energiedoelen een hoge urgentie. Vooral als we bedenken dat de bestaande voorraad onvoldoende inspeelt op de huidige vraag. Maar als al wordt gerenoveerd, gebeurt dat meestal met het oog op het beheer en reikt ze zelden verder dan groot onderhoud.

  • De woonopgave vergt een herwaardering van het gemeenschappelijke in de woningbouw. We moeten weer gaan werken aan collectieve huisvesting. Dat is meer dan alleen de ontwikkeling van vastgoed die woningbouw tot nu toe is geweest. Door alleen daar mee bezig te zijn, wordt de welvaart in ruime zin verwaarloosd.

Afgelopen zomer bezocht ik samen met vrienden in het Duitse Marta Herford museum de prachtige tentoonstelling over het werk van Buckminster Fuller. Volgens hem leven we op het ruimteschip aarde. Om dit ruimteschip op koers te houden zijn beslissingen nodig. De aarde is geen theater of museum maar een plek waar mensen wonen. En ze heeft geen nooduitgang.

 
Buckminster Fuller naast een opengewerkte versie van het Dymaxion House

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels