blog

Wie heeft de leiding in het bouwproces?

Business

De tijden veranderen en daarmee ook de gebouwde omgeving. Om in de complexiteit daarvan vooruit te komen is passend leiderschap nodig. Dat is kort samengevat de kern van de rede die Karin Laglas afgelopen vrijdag uitsprak. In haar rede zocht ze naar een antwoord op de vraag welke competenties daarvoor nodig zijn. De figuur van de architect werd daarbij niet gespaard.

Wie heeft de leiding in het bouwproces?

Karin Laglas sprak haar rede uit ter gelegenheid van haar benoeming tot decaan van de Faculteit Bouwkunde en tevens tot hoogleraar Real Estate and Housing.

Volgens haar staat de ingrijpende renovatie van het Ministerie van Financiën in den Haag model voor de huidge bouwopgave. De ingreep door Meyer Van Schooten Architecten betreft een ingrijpende transformatie, ze is ontworpen en gerealiseerd in een DBFMO constructie waarin de ontwikkelende aannemer de leiding krijgt en er zijn vele uiteenlopende partijen bij betrokken.

Toegenomen complexiteit

Laglas liet zien dat in het ontwerp van de gebouwde omgeving verschillende klantgroepen een rol spelen en dat die niet altijd even gemakkelijk op een lijn zijn te krijgen. Ook aan de kant waar de oplossingen worden bedacht, neemt het aantal betrokkenen toe. Van oudsher had de architect hierbij de leiding, nu is het leiden van het proces een gescheiden rol. Bij architecten bestaat weinig enthousiasme voor dit model, maar Laglas liet doorschemeren dat deze situatie niet voor niets is ontstaan.

Nu de context van projecten al maar ingewikkelder is geworden, vereist leiderschap het op een lijn brengen van vaak uiteenlopende opvattingen en belangen. Eenduidig goede oplossingen bestaan niet; alleen in een zoekend proces met betrokkenen kunnen voldoende aansprekende alternatieven worden ontdekt.

Leiderschap competenties

Voor leiderschap zijn vijf competenties nodig, aldus Laglas. Naast kennis van de gebouwde omgeving en ruimtelijk ontwerpen zijn dat gedrevenheid om de gebouwde omgeving te verbeteren, procesvaardigheid, besluitvaardigheid op het juiste moment en het vermogen om tegenstellingen te overbruggen. Daarbij is de combinatie van inhoud en procesvaardigheid volgens haar vitaal.

Laglas vroeg zich hardop af of deze zich wel in een persoon laten verenigen. Bovendien vereist leiding geven aan een ontwerpproces een zekere neutraliteit, evenals empathie voor klantgroepen, kunnen luisteren en vragen stellen, geen vooringenomen beeld hebben, niet zelf in het centrum willen staan. Letterlijk zei ze dat traditioneel deze competenties bij ontwerpers niet altijd even sterk zijn ontwikkeld.

Complementariteit ontwerp en management

Zij zoekt de oplossing in complementariteit tussen “enerzijds meer proces georiënteerde maar wel inhoudelijk geschoolde en betrokken managers en anderzijds open, nieuwsgierige, creatieve ontwerpers die geschoold zijn in hoe het ontwerpproces werkt”. Laglas kwam in het ontwerpproces dus opnieuw uit bij de figuur van de bouwheer, “zij het in een nieuwe collectieve gedaante.”

Vragen

De rede van Laglas roept tal van interessante vragen op. Haar analyse is treffend voor complexe opgaven als het Ministerie van Financiën te Den Haag of het stadshart van Amstelveen. Maar gaat ze ook op voor de meer kleinschalige opgaven in de bestaande stad, die de komende tijd het leeuwendeel van het werk uitmaken? Dient hier niet juist te worden gewerkt aan vermindering van regeldruk?

Een tweede vraag is hoe de samenwerking tussen architect en bouwmanager precies gestalte moet krijgen. Is een verdeling van taken in het bouwproces en daarmee van specialisatie niet toch een bedreiging va de gewenste integratie van de gehele keten?

Tot slot daagt de rede architecten uit na te denken over het totale bouwproces. Kunnen zij zich blijven beperken tot het maken van beelden of dienen ze deze af te stemmen op de ambachtelijkheid van het maken? Kunnen zij het zich permitteren de inrichting van de volledige levenscyclus van producten (inclusief gebouwen) over te laten aan {bouw}manager? Want is het dan überhaupt nog mogelijk producten van een hogere kwaliteit te realiseren?

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels