blog

Architectuurbeleid radicaal anders?

Business

Onlangs vond in Den Haag een bijeenkomst plaats over het nieuwe architectuurbeleid. Van de specifieke kwaliteiten die architectuur bezit, lijkt vooralsnog weinig gebruik gemaakt te gaan worden. Terwijl juist nu ongebruikelijke ideeën en oplossingen nodig zijn.

Architectuurbeleid radicaal anders?

 

 

 

De Nederlandse Spoorwegen gaat plaszakken uitreiken, bij gebrek aan goede toiletvoorzieningen in de nieuwe treinstellen. Passagiers in hoge nood kunnen zich voortaan met deze zak terugtrekken in de lege cabine van de machinist. Was dit de zoveelste design grap van Droog? Of was het een aanbeveling uit het door HENK architecten verrichte onderzoek naar openbare toiletten in Nederland, dat het Stimuleringsfonds architectuur ondersteunde met een genereuze subsidie van € 35.000,00?

Nieuwe architectuurbeleid

Enkele dagen later vond in de Caballero fabriek te Den Haag een bijeenkomst plaats over het nieuwe architectuurbeleid dat door de Ministeries van I en M en OCW wordt voorbereid. De verwachting is dat dit beleid radicaal gaat veranderen nu zowel de praktijk, als de markt en ook het cultuurbeleid zelf fundamenteel wijzigen.

Monique Vogelzang, directeur Kunsten van OCW, was zich hier terdege van bewust. Zij stelde dat de crisis de huidige context van het architectuurbeleid vormt en dat dit de-institutionalisering en flexibiliteit betekent. Ze waarschuwde voor de gevolgen die de teloorgang van de grote bureaus en de opkomst van de vele eenpitters voor de beroepspraktijk en daarmee voor de architectuur kan hebben

Agenda centraal

Henk Ovink, directeur Ruimtelijke ontwikkeling van het Ministerie I en M, toonde zich optimistisch. In zijn optiek is de sectorstructuur de afgelopen periode verduidelijkt (Podium) en zijn de fondsen weliswaar kleiner in omvang, maar voldoende geborgd (Bank). Volgens hem kunnen we nu aan de slag met de Agenda, vooral in allianties met anderen.

Daarna werd in drie debatten besproken wat de veranderende context van de verschillende spelers vraagt en wat het architectuur- en ontwerpbeleid daarin kan betekenen. Achtereenvolgens kwamen opdrachtgevers, docenten en onderzoekers en ten slotte ontwerpers aan het woord. Twee korte intermezzo’s werden verzorgd door Joachim Declerck en Wouter Vanstiphout.

Weinig ruimte voor vernieuwing

Veel ruimte voor vernieuwende gedachten bood de strak door Guido Wallagh voorgekauwde en geleide bijeenkomst niet. Uitzonderingen waren Rudy Stroink die een lans brak voor goed publiek opdrachtgeverschap en Wouter Vanstiphout die architecten opriep hun verantwoordelijkheid te nemen en zich te engageren met de stad.

Ondanks alle lippendienst die werd betoond aan de creatieve industrie, lijkt het architectuurbeleid op grond van deze verder weinig inspirerende bijeenkomst niet radicaal te gaan veranderen.

Evaluatie resultaten architectuurbeleid

Het gehalte aan voornemens was in de Caballero fabriek opvallend hoog. De vraag echter hoe succesvol het architectuurbeleid tot nu toe is geweest, kwam gek genoeg niet ter sprake. Het Stimuleringsfonds voert jaarlijks verschillende subsidieregelingen uit. Dat gebeurt op uiterst zorgvuldige en voorbeeldige wijze. Daarom is het des te merkwaardiger dat de resultaten nooit worden geëvalueerd.

Debatten voor doorbraken

Dat de Economie met een grote E de afgelopen vijftien jaar bepalend is geweest, is ook doorgedrongen tot de beleidsbepalers. Maar dienen niet juist nu een hele reeks bij deze tijd passende publieke zaken te worden geregeld? Op dit moment gaat bijvoorbeeld veel geld naar architectuurcentra. Maar moeten er geen mechanismen komen, die publieke prijsvragen, debatten, twistgesprekken en steekspelen stimuleren en alleen nog dan als ze zijn gericht op doorbraken in de ontwerpende disciplines?

Architectuur als creatieve discipline

De huidige beleidsmakers zien architectuur niet als doel, maar als middel. Architectuur moet inschikken en de agenda volgen en visualiseren. Stimuleren we op deze manier de creatieve industrie waar architectuur tegenwoordig toe wordt gerekend? Maar los daarvan is op dit moment vooral behoefte aan vernieuwende ideeën. En om die te stimuleren, dient het rebelse karakter van architectuur te worden gevoed en niet te worden ingedamd. Anders kan het architectuurbeleid net zo goed worden opgeheven.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels