blog

Veel meer voor veel minder

Business

Ondanks optimistische berichten die op het tegendeel wijzen, gaat het opnieuw slechter met de branche. Uit CBS cijfers die het blad Vastgoedmarkt afgelopen vrijdag publiceerde, blijkt dat de totale bouwsom van nieuwe ontwerpopdrachten voor architecten in het derde kwartaal van 2010 opnieuw flink is gekelderd.

Veel meer voor veel minder

 

 

 

Terwijl in het eerste kwartaal vorig jaar de bouwsom van nieuwe opdrachten nog steeg met 3 procent en in het tweede kwartaal met 19 procent, valt deze in het derde kwartaal bijna 10 procent lager uit dan in dezelfde periode een jaar eerder. Het CBS schrijft dit toe aan de scherpe daling voor nieuwe utiliteitsgebouwen met ruim 30 procent. In de woningbouw was sprake van een geringer verlies met ongeveer 3 procent. Alleen voor renovatie en herstelwerkzaamheden werd in deze periode een opmerkelijke groei van 57 procent gemeten.

Gratis en voor niets

De voordturende economische crisis blijft architectuur onder druk zetten, zowel in de publieke als private sector. Iedereen wil op dit moment ‘veel meer voor veel minder’ van architectuur en komt er nog mee weg ook.

Zo wil in Bloemendaal het College van B en W de over de gemeente verspreide locaties concentreren in het gemeentehuis. Voor de uitbreiding hiervan met een vloeroppervlakte van 1000 m2, schrijft het een Europese selectie uit. Bij de briefing voor de tweede ronde blijkt echter dat de gemeenteraad het hiermee (nog) niet eens is. Het college vraagt vervolgens de vijf architecten hun visie aan de raad te presenteren en deze zo te verleiden toch in te stemmen met het voorstel.

De investeringen die de architecten hier moeten doen, staan in geen verhouding tot de opbrengst. De documentatie waarmee ze moeten aantonen de juiste te selecteren partij te zijn, is onbetaald werk. De vijf voor de tweede ronde geselecteerde architecten worden om een (onbetaalde) visie gevraagd. Overigens wordt daar in de praktijk een voorlopig ontwerp mee bedoeld, aangevuld met een offerte voor het uitwerken ervan. Ook voor de presentatie in de raad is geen vergoeding beschikbaar. Als het project ten slotte niet doorgaat, dan is het einde oefening. Het stadhuis van Almelo, gegund aan Meyer Van Schooten Architecten, ligt vers in het geheugen.

Meyer en Van Schooten Almelo 

Jungle van pitches

Op de vrije markt is de situatie echter niet veel beter. Dat blijkt uit het verslag dat een architect van een middelgroot bureau onlangs deed van de wilde jungle van pitches voor projectontwikkelaars en professionele beheerders en afnemers van vastgoed. Afgelopen zomer werd hij, samen met enige collega-bureaus, benaderd door een bekende Rotterdamse projectontwikkelaar. Zij werden gevraagd een VO light te maken voor het nieuwe Nederlandse hoofdkantoor van een multinational. Ook in dit geval is het gevraagde product een volledige VO, compleet met plattegronden, doorsneden, details en duurzaamheidberekeningen. Vooraf dienden de deelnemende architecten een document te ondertekenen waarin zij aangaven op eigen risico te werken en geen aanspraak op een vergoeding voor de verrichte werkzaamheden te maken.

Je voelt het al aankomen. De opzet van deze pitch was uitermate professioneel. De eindgebruiker informeerde de architecten bij de start over zijn wensen en eisen. In een sessie halverwege beoordeelden ontwikkelaar en eindgebruiker de stand van zaken. Na anderhalve maand leverden de architecten hun VO in, inclusief kostenraming en duurzaamheidrapport, maquette en animatie. Daarna werd het angstig stil. Niet lang daarna trok de eindgebruiker zich terug vanwege een ‘wereldwijde heroriëntatie op de vastgoedportefeuille’.

Volgens de architect is hier weinig tegen te doen. Protesteren levert alleen maar verstoorde relaties op. Door de zaak op de spits te drijven, zou je de banden met de ontwikkelaar onherstelbaar kunnen beschadigen. Deze had bovendien ook veel energie en kosten in de selectie gestopt en stond ook met lege handen. Resteert het beeld van een multinational als shoppende opdrachtgever die zich de meest onbehoorlijke vrijblijvendheid kan veroorloven. Ontwikkelende en ontwerpende partijen hollen toch wel voor ze, zij zijn immers allemaal op zoek naar werk.

Toegevoegde waarde

Wat kan dit ondervangen? Het huidige systeem is zodanig opgezet dat je architecten die zonder tegenvergoeding en op eigen rekening meedoen aan dergelijke pitches, weinig kunt kwalijk nemen. Nodig is een bindende leidraad die bureau verbiedt mee te doen aan selecties waar niet minimaal een vergoeding tegenover staat. Maar minstens zo belangrijk is, dat architecten erin slagen de toegevoegde waarde van hun activiteiten te verduidelijken. Immers door in een beginstadium ideeën weg te geven, zelfs met de belofte dat daar een vergoeding in een volgende fase tegenover staat, brengen ze van binnenuit hun branche zelf om zeep.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels