blog

Architectuur wordt slecht betaald

Business

De telefoon gaat, aan de lijn is Aat Vos uit Assen. Hij belt naar aanleiding van de blog die ik vorige week heb geschreven. ‘Je woorden zijn me uit het hart gegrepen’, zegt hij. Het grote probleem is dat architecten weigeren zich te professionaliseren. Hij vertelt dat hij onlangs op een bijeenkomst over BIM was. Volgens Vos ligt daar de toekomst van de architectuur, want zo kan ze de verloren regierol weer opeisen. Maar tot zijn grote verbazing bestreden veel van de aanwezige architecten BIM, zoals negentiende eeuwse plattelanders deden tegen de komst van de stoomtrein.

Architectuur wordt slecht betaald

Ik vraag hem wat volgens hem dan moet gebeuren. Vos pleit in zijn reactie voor een nieuw bedrijfsmodel. Hij vindt dat architecten moeten gaan samenwerken en dat ze verder moeten professionaliseren. Dat doen andere disciplines ook. Architecten zouden hun engineering moeten samenvoegen en daarop zelfstandige ontwerplabels enten. Zo kunnen ze hun concurrentiepositie versterken. Hij vertelt echter ook dat een poging die hij zelf ondernam schipbreuk leed, omdat architecten bang zijn hun identiteit te verliezen. Volgens Vos dreigt architectuur zo een interessant nicheproduct te worden.

Vos heeft gelijk. Architecten lijken als geen ander in staat het belang van hun werk te ondermijnen. Maar dat lijkt ook samen te hangen met de manier waarop de discipline is georganiseerd. In het NRC Handelsblad viel onlangs te lezen dat een topadvocaat van een groot adviesbureau maar liefst 514 Euro per uur vraagt, terwijl voor het advies van een ingenieursbureau slechts 150 euro hoeft te worden betaald. Maar de laatste moet wel vragen beantwoorden die er in de tasbare werkelijkheid toe doen: bijvoorbeeld hoe zwaar een dijk moet zijn om het achterliggende land droog te houden.

Hoeveel een architect vandaag de dag schrijft, vertelde het artikel niet, maar het valt niet te verwachten dat dit gunstiger zal zijn. Architecten zijn vernieuwers en doen bij iedere opgave aan innovatie. Zo woon ik zelf tot volle tevredenheid in een appartement waarvan er in Nederland in de jaren zestig en zeventig vele zijn gebouwd. Ondanks het feit dat al deze als twee druppels op elkaar lijken, kennen ze in de plattegrond toch een ontwikkeling. Dick van Gameren die de plattegronden van al deze gebouwen met elkaar heeft vergeleken vertelde me onlangs dat de architect bij ieder nieuw ontwerp weer kleine verbeteringen doorvoerde.

Innovatie is de kern van vakbeoefening. In iedere opgave spannen architecten zich in iets nieuws te vinden. Maar anders dan musici, schrijvers, uitvinders en Nobelprijswinnaars houden architecten de rechten op deze ideeën niet voor zichzelf. Architectuur is een dienstverlenend bedrijf, wat inhoudt dat de innovaties eigendom van de opdrachtgevers worden. Anders dan alle andere beroepen uit de creatieve industrie lijken architecten weinig moeite te hebben hun ideeën met anderen te delen en hun auteursrechten op te geven. De reden is misschien wel dat het in de architectuur uiteindelijk toch draait om het realiseren van gebouwen.

Maar dit verklaart nog niet waarom veel architecten de laatste tijd in competities vanuit verkeerd begrepen eigen belang bereid blijken te zijn op opdrachten te bieden voor dertig procent van de prijs of erger nog, om aan een opdracht te komen, bereid zijn de ideeën er gratis bij te leveren. Iedere poging om de autoriteit van architectuur te herwinnen is gedoemd te mislukken, als architecten op deze manier hun eigen werk devalueren. Dit gaat de totale discipline aan, want op deze manier wordt de sector als geheel verliesgevend.

Alles van waarde is weerloos, las ik vroeger op een Rotterdams kantoorgebouw terwijl ik op de trein stond te wachten. Alles wat architectuur doet is van waarde, maar er is geen enkele reden om hiervoor te worden onderbetaald. Voorwaarde is dan wel dat de invloed die en het prestige dat architectuur bezit, wordt opgetild tot het niveau van de gehele beroepsstructuur zodat alle architecten kunnen profiteren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels