blog

Hoe sterk is de crisis in architectuur?

Business

Vorige week na het congres een paar dagen vrij, geluncht met vrienden en een paar feesten afgelopen. Bij een van deze gelegenheden sprak ik een architect die een jaar geleden een bureau met 100 man had en nu nog 40 mensen in dienst had. Omdat zich geen nieuwe opdrachten aandienen, verwachtte hij binnenkort opnieuw twintig man eruit te moeten zetten. Deze verhalen hoor je vaak.

Hoe sterk is de crisis in architectuur?

De najaarscijfers over de werkgelegenheid in architectuur zijn nog niet bekendgemaakt, maar de sombere vooruitzichten van Jeroen van Schooten van begin dit jaar lijken bewaarheid te worden. De BNA-voorzitter voorspelde toen dat de werkgelegenheid met een derde zou teruglopen en de omzet met dertig procent.

Correctie op crisis

De grote vraag is of de architectuur na de crisis weer zal terugkeren op haar oude niveau. Afgelopen periode beleefde ze een bloeitijd die zijn gelijke niet kende. Architectuur breidde haar macht uit en werd belast met opgaven waar ze tot dan toe alleen maar van kon dromen. Het leek het erop dat het verzadigingspunt nooit zou worden bereikt.

Met de kredietcrisis vindt nu een forse correctie plaats. Afgaande op berichten uit de markt is een soort koude sanering gaande waarbij voornamelijk die bureaus die zich niet hebben voorbereid op de nieuwe ontwikkelingen in het vak, het onderspit delven.

Nederland wordt anders

De compassie met deze bureaus is terecht heel groot. Tegelijkertijd zijn er analisten die wijzen op de positieve kant van deze ontwikkeling. Na de crisis zal er minder vraag naar architectuur zijn, de huidige crisis draagt bij aan het noodzakelijke scheiden van het kaf van het koren. Daarmee zou de crisis in architectuur een betere illustratie zijn van Darwin’s theorieën over de ‘survival of the fittest’ dan de toch saaie documentaires die de VPRO deze maand uitzendt over de reis van de Beagle.

Maar ook zijn er mensen die een minder cynische reactie op de crisis hebben geformuleerd. Op initiatief van rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol is onder de noemer “Nederland wordt anders” begin deze maand een drietal onderzoeksprojecten gestart. Hierbij wordt de crisis benut om een aantal thema’s grondig te adresseren, die in de nabije toekomst van belang zijn.

Talentvolle ontwerpers

De gedachte achter deze 21ste eeuwse werkverschaffing is dat Nederland barst van de vele goed opgeleide en talentvolle ontwerpers en dat deze zich moeten kunnen blijven ontplooien, ook nu er tijdelijk minder werk is. Deze ontwerpers mogen zich een jaar lang verdiepen in kwesties als binnenstedelijke verdichting, nieuw wonen in de wijk, herbestemming, krimp, nieuwe werkmilieus, de verwevenheid van stad en landschap, duurzame (rijks)gebouwen en knooppuntontwikkeling.

De Rijksbouwmeester wil hiermee een solide basis leggen voor een volgende bloeiperiode van de Nederlandse architectuur. De eerder genoemde Darwinisten stellen hier sterke vraagtekens bij. Bovendien zou het atelier de toch al onder druk staande werkgelegenheid onder de reguliere bureaus verder aantasten.

Architect als specialisme

De toekomst zal het uitwijzen. Vraag is ook aan wat voor type architect straks behoefte is. De typische Superdutch architect was een generalist die de meest uiteenlopende opgaven aankon. Te verwachten valt dat als de economie weer aantrekt, juist een goed gekozen specialisme een voordeel is.

Harm Tilman
Wilt u reageren h.tilman@sdu.nl

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels