artikel

Kraaijvanger: “Het Lerende Architectenbureau stimuleert om onszelf continu te ontwikkelen”

Business Premium

Ries Meertens en Vincent van der Meulen werken binnen Kraaijvanger aan de ‘lerende organisatie’. Een grondige hervorming vormde de aanleiding voor een zoektocht naar een open organisatiestructuur. Nu stimuleren ze alle medewerkers om van elkaar te leren, zodat iedereen zich blijft ontwikkelen.  

door Marieke Giele

Waar komt jullie enthousiasme voor dit onderwerp vandaan?

Vincent van der Meulen (VM): “Gedurende de crisis gingen de honoraria omlaag, waardoor er steeds minder tijd was voor projecten. Dat ging ten koste van het plezier van de architecten. Tegelijkertijd waren we binnen het ontwerpproces nog veel tijd kwijt aan standaardontwerpen voor bijvoorbeeld een toilet of noodtrappenhuis. Die tijd wil je het liefste stoppen in de kwalitatieve aspecten van het ontwerp.”

Ries Meertens (RM): “Dat riep tevens de vraag op of een efficiënter proces kan bijdragen aan de productiviteit van het bureau. Toen Kraaijvanger in 2015 vers uit de crisis kwam, was een van mijn eerste taken als managing partner om de organisatiestructuur flink onder de loep te nemen. Doelstelling was om de ondersteunende organisatie veel efficiënter te laten werken en zo in te richten dat het ontwerpende team optimaal en kwalitatief hoogwaardig kan produceren.”

VM: “We zijn toen de uitdaging aangegaan om het bureau grondig te hervormen. We willen dat alle medewerkers scherp blijven en zich continu blijven ontwikkelen. Het Lerende Architectenbureau noemen we dat.”

Ries Meertens en Vincent van der Meulen van Kraaijvanger

Ries Meertens en Vincent van der Meulen

Wat verstaan jullie precies onder Het Lerende Architectenbureau?

RM: “Ik ben zelf niet opgeleid als architect, maar focus mij als managing partner op de strategie en organisatie binnen het bureau. Voor mij is dit dan ook een breder begrip. Elke organisatie is meestal al een lerende organisatie, maar het leren gaat veel sneller en beter op het moment dat je daar bewust naar gaat handelen. Dat betekent dat je intern een veilige cultuur creëert waarbij het niet erg is om fouten te maken. Door daar open over te zijn en er met elkaar over te praten, kan je juist veel leren.”

VM: “Als architect merk ik dat deze open bedrijfscultuur goed werkt. Dankzij deze organische zelfreflectie filteren we veel fouten weg voordat we met een project naar buiten treden. We werken met kleine, multidisciplinaire teams die zelf de verantwoordelijkheid hebben voor de projecten, budgetten, honoraria en innovaties. Dat stimuleert het idee van eigenaarschap en autonoom denken, waardoor creatieve mensen beter tot hun recht komen. Uiteindelijk komt dat de kwaliteit van de architectuur alleen maar ten goede. En niet op de laatste plaats, mensen zijn zeer gemotiveerd en hebben veel plezier in hun werk!”

Teamsessie bij Kraaijvanger

Teamsessie bij Kraaijvanger

Hoe hebben jullie hier zelf binnen Kraaijvanger aan gewerkt?

RM: “We zijn tweeëneenhalf jaar geleden een management training gaan volgen en alle processen binnen het bureau aan de hand van specifieke tools goed onder de loep gaan nemen. Value stream mapping heeft ons bijvoorbeeld geholpen om de verbeterpunten binnen deze processen goed in kaart te brengen. Met het uiteindelijke doel om bijvoorbeeld sneller een pitch te maken of slimmer aan een goed diagram te werken.”

VM: “We proberen veel processen te standaardiseren, zodat we niet steeds opnieuw het wiel moeten uitvinden. Aan de andere kant vinden we het belangrijk om elk project specifiek aan te pakken en zonder dogma’s te benaderen. Dat blijft een zoektocht naar de juiste balans. Uiteindelijk is het idee dat we op een efficiënte manier gave projecten realiseren en tegelijkertijd iedereen stimuleren om te blijven exploreren.”

RM: “Het is belangrijk om iedereen goed mee te krijgen in dit proces. Natuurlijk stuiten we ook op weerstand, omdat mensen al die veranderingen soms als een bedreiging en niet altijd als een verbetering zien. Het is een soort psychologische zoektocht om binnen het gehele bureau deze cultuurverandering tot stand te brengen.”

Waarom is dit een meerwaarde voor architectenbureaus?

VM: “Als architect is het lastig om direct je productiviteit te meten. Dat blijft in ons werk toch een vaag begrip. Daarnaast werken we veel aan langlopende projecten, waardoor fouten soms pas veel later naar voren komen. Door teams aan meerdere projecten tegelijkertijd te laten werken, krijgen ze veel mee van de verschillende ontwerpfases en ontstaan er leerzame kruisverbanden tussen projecten.”

RM: “Eigenlijk is het wonderlijk dat zo weinig architecten zich bezighouden met dit onderwerp. We hebben echt gemerkt dat onze teams beter zijn gaan fungeren en dat is uiteindelijk voor iedere organisatie belangrijk.”

David Hess, associate partner bij Kraaijvanger, geeft een pitch op het Transformatieplein

Hoe willen jullie hier de komende tijd aan verder werken?

VM: “We hebben dit proces als partners in gang gezet, maar vinden het belangrijk dat het binnen het gehele bureau gaat leven. Dus niet top-down alles opleggen en als alwetende optreden, maar meer een vorm van dienend leiderschap. De partners zijn binnen het bureau niet bezig met het operationele proces, maar sturen voornamelijk op kwaliteit. We stimuleren en omarmen eigen initiatief van onze medewerkers. Uiteindelijk moeten we met elkaar vragen blijven stellen en iedereen zelf laten nadenken.”

RM: “Door de regie uit handen te geven krijgt het bureau erg veel terug. Onze teams komen zelfstandig met veel goede ideeën en medewerkers nemen echt het initiatief om zichzelf verder te ontwikkelen. Het blijft natuurlijk wel nodig om een aantal mensen verantwoordelijk te maken voor het leerproces. Anders vervalt iedereen toch snel in het oude patroon. Maar uiteindelijk moeten we daar allemaal onze eigen weg in zien te vinden.”

Dit interview kwam tot stand in samenwerking met Mirjam Hoveijn, programma manager van de BNA Academie. In de vorm van een focusgroep onderzochten BiermanHenket architecten, NEXT architects en Personal Architecture de mogelijkheden van Het Lerende Architectenbureau. Onder leiding van Hoveijn heeft de focusgroep thema’s gedestilleerd die van belang zijn voor lerende architectenbureaus. Na de zomer presenteren zij deze leerervaringen met een actieplan aan de branche.

Lees ook

Reageer op dit artikel