Het meest relevante land van Europa

Jeugdherberg in Antwerpen door Vincent Van Duysen Architects. Fotograaf Vincent Van Duysen Architects

In ons land wordt een stevig debat gevoerd over de mate waarin we de broekriem zullen moeten aantrekken. Andere landen proberen de economie te stimuleren door de geldkraan verder open te draaien. Het is de vraag wat we hiermee opschieten. Gelukkig gloort aan de horizon plan B, in de vorm van een beeld: de architectuur in België. Laat ik uitleggen wat ik bedoel.

Naar mijn gevoel moet op dit moment vooral worden gedacht, gereflecteerd, gefietst en gelezen in plaats van met 130 kilometer per uur over de snelweg worden gereden, een maatregel die de Nederlandse regering onlangs met behulp van een miljarden verslindend voorstel heeft ingevoerd.

Juist nu de bankencrisis ons financiële systeem aan het wankelen heeft gebracht en de woningbouw tot stilstand is gekomen, hebben we behoefte aan architectuur van adembenemende kracht en schoonheid. Hiermee moeten we in staat zijn dieper door te dringen in de werkelijkheid. Het gaat niet meer om ornament, invloeden en iconografie, maar om resonantie en ambacht.

Dit druist in tegen de huidige architectonische cultuur hier te lande, voor een groot deel nog verslaafd aan concept en onderzoek. Voor Nederlanders is Vlaanderen daarom het beloofde land. Sinds jaar en dag bezoeken we vaker architectuurtentoonstellingen in de Singel van Antwerpen dan in het Rotterdamse NAi. Prettige bijkomstigheid is bovendien dat in Antwerpen de architectuur zelf wordt getoond, in de vormen van ideeën, tekeningen en beelden.

Wat we daar hebben gezien, nemen we vanzelfsprekend mee naar huis. In NL heeft inmiddels een respectabel aantal architecten gebouwd: bOb van Reeth, Bruno Albert, Charles Vandenhove, Crepain & Binst, Laurent Ney ... Maar onze belangstelling is breder. Ik denk bijvoorbeeld aan de stedebouwkundige politiek van Antwerpen, de open oproep van de Vlaamse bouwmeester, de meesterproef, de visie op infrastructuur. Dat maakt België tot een sterk exportland.

Waarom? Wellicht omdat Belgische architecten toch vooral praktijkarchitecten zijn. Dat geldt ook voor degenen die in Nederland bouwen. Als deze architecten nadenken over hun vak, denken ze na over hoe ze bouwen, welke weg ze daarbij volgen, hoe ze gebouwen voorstellen op locatie, hoe ze de elementen ten opzichte van elkaar plaatsen. Dat maakt België op dit moment tot het meest relevante land van Europa.