13-12-2011|Björn van Rheenen| 4

Over de jonge architekkelaars en ontwikitecten

Onlangs bezocht ik een aantal bijeenkomsten van De Olifantenkooi (Architectuurlokaal) met de titel ‘YD2M’ oftwel ‘Young Developpers and Designers Meet’. Het betrof vier bijeenkomsten voor jonge, ambitieuze en creatieve ontwikkelaars en architecten.

In september en oktober 2011 kwamen tien veelbelovende, jonge architecten en tien jonge, talentvolle ontwikkelaars vier maal bij elkaar om in intensieve workshops gezamenlijk na te denken over nieuwe manieren van samenwerking in de aanpak van actuele opgaven en processen. Dit gebeurde aan de hand van een concrete casus: het bedenken van nieuwe concepten en strategieën over krimp en herbestemming. Deze bijeenkomsten hebben naast inhoudelijke inventies bij mij ook tot observaties geleid betreffende de verhouding tussen (jonge) architecten en (jonge) ontwikkelaars.

Asymmetrische samenwerking

Het grootste verschil tussen beide groepen treedt op bij de vraag wat nodig is om beter te kunnen samenwerken. Terwijl de architecten een versmelting van de twee vakken zien (of wensen?), laten de ontwikkelaars weten dat zij het proces en de rolverdeling denken te kunnen verbeteren en zodoende hun opdrachtgeverschap kunnen optimaliseren. Beide uitspraken zijn niet echt met elkaar te verenigen. De architect wil verandering, namelijk gelijkwaardigheid in het proces. De ontwikkelaar gaat er echter van uit dat hij de baas is en zichzelf in deze rol kan verbeteren.

Transparantie en openheid

In hetzelfde licht zijn ook de stellingen te zien over hoe je elkaar beter kan faciliteren. Terwijl de architecten vragen om meer inspraak en zeggenschap en daarvoor meer transparantie en openheid vanuit de ontwikkelaars, stellen de laatsten dat de architect best mag meedenken in het proces maar zijn rol goed moet kennen en vooral haalbare ontwerpen moet maken.

“Algemeen denk ik dat ontwikkelaars een gebouw vooral als een middel zien (om geld te verdienen). Een architect ziet een gebouw of een interventie als doel op zich zelf.” (citaat van een jonge architect)

Ontwikkelaars en architecten bevestigen elkaars rollen zoals wij die tot nu toe kennen: de architect is goed in het out- of the box denken, het creatief ontwerpen en het innoveren. De ontwikkelaar is goed in de pragmatische aanpak, het bewaken van de financiering en de haalbaarheid. Beide beroepsgroepen wensen meer van de eigen vaardigheden ook bij de ander te zien: De architecten zouden willen dat de ontwikkelaars meer meegaan met het innoveren en de ontwikkelaars wensen op hun beurt haalbare plannen van de architecten.

Vroeg in het proces

Waar de jonge ontwikkelaars en architecten het met elkaar eens zijn is dat het duidelijk meerwaarde heeft en na te streven is om zo vroeg mogelijk (in de initiatieffase) beide disciplines bij het project te betrekken. Ontwikkelaars herkennen de creativiteit van de architecten in de initiatieffase en willen hier gebruik van maken indien de architect wil delen in het risico. Waar de ontwikkelaar in dat geval huiverig is om kosten voor de architect te maken, schrikt deze er niet voor terug om mede risico te lopen. Maar delen in de winst klinkt beide disciplines nog vreemd in de oren. Tegelijkertijd houden de jonge ontwikkelaars er aan vast dat zij de opdrachtgever zijn en het proces managen.

“De architect is een persoon vol creativiteit en energie, die je als ontwikkelaar moet bijsturen om tot een realistisch eindproduct te komen.” (citaat van een jonge ontwikkelaar)

Over de ondernemersgeest van de architecten waren de ontwikkelaars verrast. Zij zien dit als kans voor hun projecten. Hier zullen zij naar mijn mening echter alleen de vruchten van kunnen plukken als zij meer bereid zijn om het proces met de architect te delen. En de architecten zullen zakelijk genoeg moeten zijn om niets voor niets te gaan geven om een positie in het proces te gaan afdwingen.

Kansen

Waar zie jij vernieuwende kansen in de samenwerking tussen ontwikkelaars en architecten? Reageer op deze blog en denk mee!

Laatst gewijzigd: | 13-12-2011

Reacties

Ger van der Zanden | 13/12/2011, 19:52
Gebouwen worden ontworpen en gebouwd voor gebruikers. Een goed doordacht en esthetisch ontwerp zal zowel de ontwikkelaar als de klant tevreden stellen. Echter ... de gebruiker verandert, er komen nieuwe wensen en vindt de nieuwe afnemer het gebouw ook mooi ? Habraken stelde in de zestiger jaren van de vorige eeuw : "How do we teach our next generation of practioners to design buildings for unknown needs"? Het is nog steeds actueel - de vastgoedmarkt zit op slot, we bouwen voor één functie (een momentopname). Er wordt bij de initiele ontwerpkeuze nog steeds een verschil gemaakt tussen woning - en utiliteitsbouw. Waarom ? Gebouwen die eenvoudig van functie kunnen veranderen zijn steeds aantrekkelijk voor de eigenaar. Leegstand bestaat niet ! Het is altijd goedkoper dan nieuwbouw. Hoe dit te realiseren ? Kijk op www.slimlinebuildings.com en/of www.slimbouwen.nl

Jeroen Heester | 13/12/2011, 17:40
Beste Björn,

Creativiteit is denk ik geen doel op zich, maar een methode om tot een oplossing te komen voor een probleem. Dus als er geen duidelijk probleem is, denk je dat je dat moet creeren.
Bijvoorbeeld naast de gevraagde programmatische opgave, kun je jezelf een onmogelijk opgave stellen, die tot meer winst leidt (vandaar onmogelijk.) Als je laat zien dat creativiteit het pad is om een gedrufde stelling waar te maken, kan samenwerking aantrekkelijk worden.
Zie het als een zelfgeformuleerde prijsvraag, met een (vervolg)opdracht als prijs.
Wellicht kun je in/voor een dergelijke moeilijke stelling, een stedenbouwkundige of planoloog om advies vragen om aan te tonen dat je als architect verder om je heen kijkt, waardoor de ontwikkelaar bij een gemeente ook met een breder verhaal aan kan komen.

(Benieuwd naar reacties van anderen op je vraag.)

Gijsbert Jansen | 13/12/2011, 16:57
Het is mij niet duidelijk waarom dit onderwerp iets met jong te maken heeft. Te meer daar de geschetste tegenstelling zeer ouderwets overkomt. Ik ken vele creatieve ontwikkelaars die zeer actief mee-ontwerpen en zakelijk oplettende architecten die zelf projecten tot ontwikkeling brengen. Ik doe ook al 20 jaar beide, en zie niet waar die scheiding voor nodig is - mits je creatief bent + rationeel kunt opereren, maar dat was nu juist voor velen de reden om dit vak te kiezen toch? Volgens haar recente intree-rede gaat de Delftse bouwkunde-decaan Karin Laglas deze vreemde kloof nu ook in de opleiding dichten.

Dolf Jorissen | 13/12/2011, 15:31
De juiste creativiteit werkt ook rendement verhogend. Dit hoort beloond te worden. Uiteraard hoe hoger het risico hoe hoger de vergoeding in een goede co-productie. Openheid in de samenwerking is een must.