Bouwen doe je in Assen! Maar voor wie?

Vanuit het koetshuis word je ondergedompeld in de witte wereld van het Drents Museum. Fotograaf J Collingridge

Met een aanzienlijke snelheid verrijzen in Assen nieuwe bouwwerken. Het lijkt alsof de stad zich niets aantrekt van de bevolkingskrimp die in Drenthe hevig woedt. Of zijn deze nieuwe gebouwen laatste pogingen die hopelijk het tij keren? Assen zelf heeft in ieder geval geen last van krimp, maar ik vraag me af of het ook positief is voor de provincie.

Het afgelopen half jaar ben ik al een paar keer naar Assen afgereisd om drie totaal verschillende projecten te bezoeken: het districtskantoor van Rijkswaterstaat door 24H> architecture, het Drents Museum door (designed by) Erick van Egeraat en het cultureel kwartier De Nieuwe Kolk door De Zwarte Hond en Greiner van Goor Huijten Architecten. Dit is alles behalve een straf, want behalve de interessante gebouwen houd ik van het uitgestrekte landschap in het noorden van ons land.

De noordgevel van het districtskantoor van Rijkswaterstaat is erg transparant en bekleed met hout. Fotograaf Christian Richters

Korte bouwtijd

Opvallend is dat alle architecten die ik in Assen sprak, bijzonder lovend zijn over het vloeiende bouwproces en de instelling van de opdrachtgever. Zelden stonden alle neuzen zo dezelfde kant op en zetten alle belanghebbenden vele stapjes meer om de realisatie van het betreffende project bespoedigen. Is er weinig tijd? Is Assen anders te laat? Of is het de Drentse nuchterheid van ‘niet zeuren maar bouwen’?

Hoe dan ook, bij deze drie projecten gaat in ieder geval ‘haastige spoed is zelden goed’ niet op. Het resultaat uit zich allereerst in de relatief korte ontwerp- en bouwtijd: het kantoor is vanaf het voorlopig ontwerp in 25 maanden neergezet, het museum en het culturele kwartier allebei in 46 maanden. Even ter vergelijking: de totstandkoming van het Groninger Forum neemt waarschijnlijk - geteld vanaf het VO - minimaal 97 maanden in beslag en de verbouwing van het Rijksmuseum zo’n 112 maanden.

  Impressie van De Nieuwe Kolk in Assen

Positieve flow

“Vanwege de strakke planning en de ambitie om die te halen, kwamen alle betrokkenen in een soort van flow terecht waardoor onnodig oponthoud werd gemeden”, aldus Maartje Lammers van 24H> architecture. Volgens haar heeft deze flow het eindresultaat in architectonisch opzicht tevens positief beïnvloed. De meeste keuzes tijdens het proces werden gemaakt met inachtneming van het vooraf vastgestelde ontwerpconcept waar overeenstemming over was bereikt.

 Tjeerd Jellema van De Zwarte Hond, projectarchitect van De Nieuwe Kolk, bevestigt dit: “Normaal zou er waarschijnlijk over bepaalde dingen veel langer zijn gediscussieerd door alle voor- en tegens in den treuren tegen elkaar af te wegen. Maar nu werden knopen sneller doorgehakt wat positief heeft uitgepakt voor de architectonische uitwerking.”

Daarnaast is van groot belang voor de snelle totstandkoming van dit nieuwe culturele centrum het feit dat het ontwerp nog lang niet helemaal af was toen ze begonnen te bouwen. De grote lijnen en de constructie lagen al vast, maar pas tijdens de bouw kwam de definitieve indeling tot stand. Dit was alleen mogelijk dankzij de intensieve samenwerking met BAM, de aannemer, en ingenieursbureau Wassenaar, de constructeur.

Visitekaartjes

Assen zet zich met deze nieuwe ontwikkelingen positief op de kaart. De Nieuwe Kolk is een culturele trekker van 50.000 vierkanter meter voor Assen en omgeving. Rond een grote, vrij toegankelijke hal met een grand-café bevinden zich een theater, een bioscoop, het Centrum Beeldende Kunst en de Bibliotheek Assen. Het Drents Museum kan zelfs op (inter)nationale aandacht rekenen dankzij haar toonaangevende tentoonstellingen. En vanuit Duitsland is het maar een klein stukje de grens over.

De verbouwing van het Drents Museum heeft zich grotendeels onder de grond afgespeeld. Het dak is voorzien van een landschapstuin die openbaar toegankelijk is. Fotograaf J Collingridge

(Inter)nationale allure of onderlinge concurrentie?

Drenthe mag dan wel krimpen, maar Assen is de snelst groeiende stad in het Noorden van Nederland. Twintig jaar geleden woonden er 50.000 mensen, nu 68.000 en naar verwachting blijft dit aantal stijgen tot 80.000 in 2030. De vraag is echter of deze groei met bijbehorende nieuwbouw niet ten koste gaat van de omringende dorpen en steden. Trekt Assen nieuwe inwoners van buiten de provincie? Of concurreert het met andere Drentse gemeenten wat betreft inwoners en ondernemers?

Maar goed, desondanks geldt: wanneer je als architect een opdracht in Assen krijgt, dan mag je in je handjes knijpen. Het staat er snel en het resultaat is goed. En echt, als de redactie van de Architect naar Assen zou verhuizen dan zou ik zo meegaan. Ik houd wel van het stille, uitgestrekte landschap in het noorden des land.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Hieronder vind je van enkele projecten die ik in mijn blog beschrijf wat projectgegevens, zodat je ze met elkaar kunt vergelijken:

Districtskantoor Rijkswaterstaat in Assen

• Architect: 24H> architecture
• Opdrachtgever: Rijksgebouwendienst
• Aannemer: Friso Bouwgroep, Sneek
• Oppervlakte: 1444 m2
• Voorlopig ontwerp – realisatie: mei 2009 – april 2011: 25 maanden
• Bouwkosten: € 2.600.000,- (binnen begroting)

Openbaarministerie in Lelystad

• Architect: Hootsmans Architectuurbureau
• Opdrachtgever: Rijksgebouwendienst
• Aannemer: Aan de Stegge, Goor
• Oppervlakte: 4230 m2
• Voorlopig ontwerp – realisatie: mei 2005 – september 2008: 40 maanden
• Bouwkosten: € 9.900.000,-

Openbaar Ministerie in Lelystad Fotograaf Rob ’t Hart

Drents Museum in Assen

• Architect: (designed by) Erick van Egeraat
• Opdrachtgever: Drents Museum
• Aannemer: Geveke bouw, Delfzijl
• Oppervlakte: 2400 m2
• Voorlopig ontwerp - realisatie: september 2007 – juli 2011: 46 maanden
• Bouwkosten: € 12.000.000,- (binnen begroting)

Rijksmuseum in Amsterdam

• Architect: Cruz y Ortiz
• Opdrachtgever: Het Rijksmuseum Amsterdam en het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen
• Aannemer: meerderen
• Oppervlakte: 10.500 m2 (hoofdgebouw 9.500 m2 + 1000 m2 Philipsvleugel)
• Voorlopig ontwerp – realisatie: september 2003 – voorjaar 2013 (verwacht): 112 maanden
• Bouwkosten: € 375.000.000,- (€ 102.500.000,- boven oorspronkelijke begroting)

 
Impressie van het verbouwde Rijksmuseum

De Nieuwe Kolk in Assen

• Architect: De Zwarte Hond en Greiner van Goor Huijten Architecten
• Aannemer: BAM Utiliteitsbouw regio Noord, Groningen
• Opdrachtgever: Gemeente Assen
• Oppervlakte: 55.000 m2
• Voorlopig ontwerp – realisatie: april 2008 – februari 2012 (verwacht): 46 maanden
• Bouwkosten: € 65.000.000,-

Groninger Forum in Groningen

• Architect: NL architects
• Opdrachtgever: Gemeente Groningen
• Aannemer: ?
• Oppervlakte: 17.000 m2
• Voorlopig ontwerp – realisatie: november 2008 – december 2016 (verwacht): 97 maanden
• Bouwkosten: € 71.000.000,- (begroot)