Laos Xieng Khouang: de wederopbouw 2009 - 2010

De mysterieuze Plain of Jars. Januari 2009. Vanuit het vliegtuig uit Vientiane zie je de eerste bergen, grote groen gekante jungle bergen en dan opeens de hoogvlakte. The Plain of Jars, in een ijle mist gewoon voor het droge seizoen.

De hoogvlakte van de kruiken is gelegen op 1200 meter hoogte. Ik was met mijn vriendin in eerste instantie in 2009 naar het noorden gereisd vanwege het mysterie van de grote megalithische kruiken van ongeveer 3000 jaar oud. Wat zij daar doen, waarom ze daar staan, wie ze heeft gemaakt weet niemand zeker. Ze zijn niet ter plekke vervaardigd dus vervoerd, ooit. Er is een gelijkwaardige gevonden in Noord India en in Vietnam. Dus handels route? Begraafplaats? Ja, er zijn graven gevonden, voedsel opslag? Wat doen die reuzen bekers daar? Een heeft een deksel op de andere staat een kind.

Op een van de Jars, Site 1, staat de beeltenis van een kind.Foto 2009.

De geheimzinnige Jars hebben de bombardementen op wonderbaarlijke wijze overleefd. Er zijn nu drie gebieden bomvrij gemaakt zodat de Jars kunnen worden bekeken door het grote publiek. Dankzij de inspanningen van vele mensen. Men noemt het Site 1-2-3. Toerisme is een goede bron van inkomsten voor de arme bevolking van Xieng Khouang . Site 2 is het meest mystiek. Op een glooiende heuvel met rode grond en begroeide bomkraters .Tussen de rijst velden en geurende Pijnbomen die hun wortels grillig om sommige Jars hebben laten groeien. De vlakte is als je er gevoelig voor bent, betoverend mooi er heerst een volstrekte stilte en een fijn koel klimaat. De achter gelegen heuvels bevatten ijzer en tijdens de regentijd slaat de bliksem in de grond. Onze verre voorvader wisten hun heilige plekken goed te vinden. Maar er zijn er meer. Jars, in Xieng Khouang. Deze liggen vol met UXO = UneXpoldedOrdnance. Vanaf nu UXO. Maar men wil er ook graag een stuwmeer bouwen. Men houdt deze plaats “geheim” want geld om de Jars te verplaatsen is er niet. Grootschalig archeologisch onderzoek is er nooit gedaan behalve dan de Française Madelaine Colani die in 1930 het gedegen The Megaliths of Upper Laos schreef. Maar megalithisch kijkend struikel ik maar steeds over het oorlogsschroot. Tijdens het eten zit ik tussen bommen en granaten in het backpackers restaurantje van Phonsavan . Een fraai gele pineapple bomb prikt met zijn ranke vleugeltjes- zo weg gelopen uit de film The Matrix- in mijn wang. Phonsavan blijkt een zeer strategische middelpunt te zijn geweest van de Vietnam oorlog .Maar Laos was NEUTRAAL tijdens de Vietnam oorlog.

Foto. Xieng Khouang 2009.

De Secret war, werd opgezet door de CIA in het diepste geheim. Met als doel, met ongelimiteerde middelen, de Noord Vietnamezen, de pas af te snijden op de route die zij gebruikten van noord naar zuid langs de hoge spitse bergen met als enige twee passen. In Xieng Khuang, the Plain of Jars in het noorden en het Boleven plateau in het zuiden. De Ho Chi Min route, met vele tunnels, natuurlijke grotten, opslagplaatsen,bunkers, keukens, commandocentra,ziekenhuizen en zelfs een bank(en). Een architectuur opgave destijds voor de Vietnamezen. De Noord Vietnamezen reisden verbeten, met hun onuitputtelijk voorraad Russische en Chinese wapens door neutraal Laos. Geholpen door de Phatet Lao, de communisten. Tijdens de bommen campagne tussen 1964 en 1973, steeg er van Udon (Udon Thani) in Thailand richting Laos continu, dus dagelijks, elke 24 uur, en wel elke 9 minuten 1 vliegtuig op met tweeëndertigduizend kilo hoogexplosief springwaar, de explosie kracht van een middelgrote atoombom. De B52 stratosferische bommenwerper welke groter is dan een Boeing 747 .Op Udon stonden zestig van deze bakbeesten met elk een crew van 12 man . Eind jaren zestig was Udon een drukke logistieke stad, waar duizenden Amerikanen woonden en werkten. Tegen de kosten van 2 miljoen dollar dag werden er meer vluchten gemaakt dan vanaf het vliegveld O’Hare in Chicago destijds. De meeste bommen werden gedumpt rond Plain of Jars en op het Boleven Plateau waarbij het beruchte Agent Orange is gebruikt. Er werd geëxperimenteerd met chemie en springstoffen. De Plain of Jars was een geliefde afwerpplek van brandstoftanks, overtollige bommen en ander gruwel van de B52’s die na hun missies uit bijvoorbeeld Hanoi de landing inzetten richting Udon.

Laos is 9 jaar lang onophoudelijk gebombardeerd door B52 bomwerpers. Twee miljoen ton bommenschroot ligt er nog steeds. Buiten de senaat om, in het diepste geheim,met goed keuring van president Nixon, werden de Hmong ingehuurd door de CIA ter plekke om te vechten tegen de Phatet Lao , was er geheime CIA vliegbases in Xieng Kouang te Long Tieng, waren er de Ravens opererend vanuit Laos,was er een commando oorlog en vele bombardement uitgevoerd op neutraal Lao grondgebied waarbij zelfs eeuwenoude heiligdommen niet heilig bleken. Dit alles in het grootste geheim. De Secret War. Francis Ford Coppola heeft het script van de film Acopalyse Now inclusief de krankzinnige Kurtz deels gebaseerd op het boek the Ravens van Christopher Robbins.

De bominslagen van 7-14 meter diameter, de witgele stippen op de foto. Door giftige chemie groeit er 40 jaar na afworp nog geen grassprietje. Het gevolg van een zwerm van 32.000 kilo bommen “Arclight” genoemd afgeworpen door de B52 bommenwerpers uit Udon in Thailand. Foto 2009 Xieng Khouang

De rode stippen geven de inslagen weer van negen jaar bombardementen. Twee miljoen ton schroot ligt er nog in de rode aarde. Laos is zwaarder gebombardeerd dan alle landen ( en de steden Rotterdam, Hiroshima, Dresden London, Berlijn) tijdens WO II in Europa en Japan bij elkaar. Laos heeft de oppervlakte van Groot Brittannië. Beeld www.laos.worlded.org

1961 President Kennedy before the Vietnam War

“The security of all South East Asia will be in danger if Laos loses its Neutral independence. I want to make it clear to the American People and to all the world that all we want in Laos is peace, not war.”United States President John Kennedy 1961

President Nixon na 5 jaar illegale bombardementen. The people in the United States are entitled to know everything they possibly can with regards to any involvement of the United States abroad… I pointed out what were the facts. There are NO AMERICAN COMBAT TROOPS (pause composes himself) in Laos.”United States President Nixon 1969

Clusterbom dispenser made in Camden Arkansas USA , de Lockheed Martin fabriek, op de foto uit oktober 1971 Foto Xieng Khouang 2010

Tussen 1964 en 2008 zijn 50.000 UXO gerelateerde Lao burger slachtoffers gevallen en 60 % daarvan zijn overleden. Dit jaar 2010 zullen er weer minstens 200 slachtoffers vallen in Laos. In het bijzonder in de provincies Xieng Khouang en Savannaket.

In zestig procent van de gevallen zijn de UXO slachtoffers kinderen. Foto Phonsavan 2009

Foto. WWW.World Education.ORG Laos is een organisatie die UXO daadwerkelijk ter plekke ruimt en UXO slachtoffers helpt. www.laos.worlded.org

De grote boosdoener.

De vernuftige dodelijke Clusterbom. De Bombie zoals de Lao ze noemen. Van de 270 miljoen gingen er 80 miljoen niet af en zaaien anno 2010 nog verderf en regelmatig dood.

Interieur cluster bomcase. Een case droeg tot 650 clusterbommen. Phonsavan 2010.

All American Ammunition in Laos Phonsavan 2010

There are NO AMERICAN COMBAT TROOPS (pause composes himself) in Laos. United States President Nixon 1969 . Foto: UXO made in USA slachtoffer op foto-expositie te Phonsavan 2010

Spoon village. Xieng Khuan 2010. Amerikaans Mortier granaat, M40 granaten en de gevaarlijkste van allemaal de fraai gevormde clusterbom. Lepeldorp 2010

De high tech M40 granaat zoals filmhelden Rambo en Arnold Schwarzenegger gebruiken bevatten veel lichte bijzondere metalen en duiden op intensive gevechten. De granaten op de foto zijn uit maart 1971.

Bommen en Bommen en Bommen te Phonsavan 2010

Veelvuldige afgeworpen overbodige B52 Brandstof tanks te Phonsavan 2010

2000-4000 pond zware diepte bommen. Deze dikke, keiharde stalen, zeer zware bommen werden speciaal in Groot Brittannië vervaardigd om diep in de gronddoordringend de tunnels en centra van de Noord Vietnamezen te raken. Foto Phonsavan 2010.

Stukken die president Bill Clinton in 2000 vrijgaf verraden een nog intensere bommen campagne dan men tot nu toe had aangenomen. Achteraf is het effect militair gezien nihil gebleken. Het noord Vietnamese leger stopte niet en won. 3,5 miljoen Vietnamezen vonden de dood. Van de bijna 1 miljoen Amerikanen betrokken bij de Vietnam oorlog werden er 57.000 gedood. Ongeveer 200.000 neutrale Lao vonden onschuldig de dood. Er was genocide op de Mhong met ongeveer 30.000 doden door de Phatet Lao .De B52 bombardementen, koosnaam Arclight, op neutraal Laos met haar adembenemende landschap en natuur de tienduizenden dieren, tijgers, beren,olifanten , oude tempels en vriendelijke bevolking tarten elke beschrijving. De hoeveelheid oorlogsschroot in Laos gaat het voorstellingsvermogen te boven, zelfs als je kijkt ter plekke. Je moet een helikopter huren om de schaal te bevatten. Je zou kunnen spreken van een architectonische stedenbouwkundige ingreep. Het landschap is geheel vlak geblazen, obliterated. De bomen die er staan zijn van na 1975. Dertig procent van het springwaar is niet ontploft. Het land ziet er uit als en golfbaan.

Dit maakt Xieng Khuang tot een van de gevaarlijkste gebieden ter wereld.

Het geheime strijdtoneel, Plain of Jars 2009 Xieng Khouang

Phonsavan gebouwd na 1975 de nieuwe provincie hoofdstad die de oude vernietigde hoofdstad Muang Khoun vervangt. In Phonsavan is men is er 2010,weer met Chinees geld, druk aan het bouwen.

Hoofdstraat Phonsavan in januari 2009 nabij de twee markten en de Shopping Mall

Phonsavan zelfde plek twaalf maanden later januari 2010. Chinees Hotel congres Centrum. Ironisch genoeg is dhr. Phetrasy. hier aan een hersenbloeding bezweken tijdens een partijcongres bij de opening in september 2009.

Shopping Mall Phonsavan met in januari 2010 een nog steeds lege fontein.

Wat rest van oude hoofdstad Muang Khoun volgens de Fransen een parel van een stadje zoals Luang Prabang, verdampt door de US bombardementen . Xieng Khouang 2010

Stupa That Foun in treurige staat gebouwd in 1576 te Muang khoun die destijds weer ooit wedijverende met de Stupa That Dam in Vientiane.

Muang Koun was de hoofdstad van de provincie Xieng Khouaug, volgens de Indochine Fransen een van de mooiste steden van Laos. Een beetje zoals Luang Prabang thans beschermd als werelderfgoed door de UNESCO World Hertitage Status.Tijdens de Secret war is Muang Khoun geheel verpulverd op alleen deze zwarte treurige Boeddha de na en wat fundamenten. In Vietnam, voor het oog van de wereldpers,was het de US air force verboden heiligdommen te bombarderen. In Laos golden geen regels.

Het hakenkruis zie je veel als decoratie in eeuwenoude tempels in Laos. Het gelijkwaardige Muang Khoun is geheel vernietigd door de USA. Foto Luang prabang 2010

Na 1975 pakt recht de Lao de nek en begint men zelf met de door mij zo bewonderde Aziatische ijver met de wederopbouw. Straatarm,alleen en zonder Marshal hulp.

Nong Kiau januari 2010

Het is 1976.De Lao wantrouwt USA bondgenoot Thailand, vreest de expansie drift van China en de gehaaide Vietnamezen. Ondertussen is Cambodja bedachtzaam bezig is haar eigen bevolking te vernietigen: ongeveer 1,5 miljoen doden. Laos heeft een trouwe bondgenoot aan Rusland en het voormalig Oostblok. Als je destijds koffie dronk in een cafe te Moskou dan kwam de boon uit Laos. De Lao elite studeerde in het voormalig Oostblok en USSR. Zoals de vader van onze vriend en gids Nouds Phetrasy , dhr. Sousath Phetrasy. Een bijzondere man die het voor elkaar heeft gekregen dat Westerse toeristen de Plain of Jars kunnen bezoeken. Zijn plotseling overlijdend, afgelopen oktober was een schok omdat we regel matig Emailden. In 2009 sliepen wij in zijn hotel en ontmoete wij deze Sousath met een levensloop als uit een roman. U kunt lezen over deze bijzonder man op www.tomvater.com .

De Amerikanen hebben op een symbolisch miljoentje hier en een miljoen daar en een paar ton cement geen daadwerkelijk hulp aangeboden bij het opruimen van de 2 miljoen ton warscrap of de wederopbouw. De USA bombardeerde voor 2 miljoen dollar per dag. Sinds 1990 na de val van de USSR opent Laos haar deuren voor het buitenland .Met eigen kracht en hulp van buitenlandse organisaties, en bevriende landen als Zweden en Duitsland ruimt Laos de UXO op. Een gevaarlijk werk vaak door stoere Lao vrouwenteams gedaan. Er is nooit een excuus gemaakt voor de schending van de neutraliteit of de Lao burgerdoden. In plaats daarvan plaatsten Amerikaanse Communisten haters Laos, een land van louter rijstboeren op de lijst van gevaarlijke landen. Zoals Noord Korea of Cuba zodat het na 1975 arm en failliet bleef. Pas recent heeft president Obama alle economische blokkades opgeheven. Zodat pas sinds enkele maanden Amerikaanse bedrijven kunnen investeren in Laos. China is de USA jaren voor.

Door de metalen honger van de Chinezen is de internationale ijzer prijs torenhoog gestegen. In de Rotterdamse haven is duidelijk te zien dat metalscrab miljoenen business is geworden.

De US General Purpose bomb weegt 750 pound. Uit oktober 1972. De bom zal eindigen in een torenflat te Tianjing, China. Als bouwstaal. Foto Xieng Khouang 2009

De Indochina WarII, De Vietnam oorlog was een moderne oorlog. Men had geleerd van WO II. Dus nu High Tech. En dat betekent dat er veel lichte metalen zoals aluminium van top kwaliteit wordt gevonden in het UXO. De stalen kogeltjes in de clusterbom zijn van degelijk rvs-staal. Vorig jaar kwam ik door gesprekken met Nouds Sousath in contact met twee Phuan families in wat ik noem Lepeldorp, een gat , een rommelig volkstuin complex, aan de rand van Xieng Khouang nabij de Vietnamese bergen. Met kippen, reusachtige hanen,eenden en varkentjes.

De vrouwen weven er, op bestelling, prachtig textiel voor de lokale bevolking.

Phuan vrouwen weven textielkunst van wereldklasse. Lepeldorp 2009

Zicht op de grensstreek met Vietnam. In de Phou Khe bergen wordt vollop Opium verbouwt. De lokale Phuan bevolking gebruikt opium alleen medicinaal en ritueel, de rest is handel. De hoogste berg van Laos bevind zich in Xieng Kouang de Phou Bia en is 2800 meter hoog.

Pouhd voor zijn huis met zijn eenden. Lepeldorp 2010.

Pouhd verzameld aluminium in de bergen zoals op de foto. Dat is levensgevaarlijk werk. Hij schat nog voor 5 jaar aluminium te kunnen vinden. Het UXO maakt hij zelf onschadelijk. In een grote put, houtvuur er boven en boem. Hij is opgegroeid met UXO en mist een vinger.

Pouhd heeft de dikke General Purpose Bomb omgebouwd tot aluminium smelt oven. Links het vuur waardoor het aluminium smelt in de bom erboven. Foto lepeldorp 2010

De bom op deze foto is in gebruik als druktank voor pneumatisch gereedschap in een garage.

“You are in the asshole of the world, Captain Willard.” Zegt een uitgeputte soldaat tegen de hoofdpersoon halverwege de film Acopalyse Now van Francis Ford Coppola tijdens een geheime Indochina missie.De bergen rond Xieng Khouang zijn bezaait met aluminium M40 granaten wat duidt op vele gevechten ter plekke .Op de foto worden ze vredig omgesmolten.

Op 13 januari 2010 om 04.00 uur ochtends ontsteekt Pouhd het vuur. Vier uur later is de oven heet genoeg 1000 o C om het UXO aluminium te smelten in de zo handige General Purpose Bom. Het aluminium van pineappelbomb dispensers, de M40 Schwarzenegger granaten en ander alu UXO worden na detonatie omgesmolten tot: lepels.

Vloeibaar vredig UXO.

De oranje vlechten van de gietmallen zijn gemaakt van Monnik pij uit het klooster tegen het oude kwaad.

De lepelman Pouhd.

De staarten en neuzen van US mortieren zijn van aluminium. Na 40 jaar als nieuw.

En transformeren tot lepels .Goddank. Hulde aan deze man.

Familie Songh

Dat de lepel business geen windeieren legt bewijst de bouw van een heus stenen huis.

Door de familie Soung in 2010

Familie Songh met oude houten huis op achtergrond. lepeldorp 2009. Let op de monnik pij.

Een ander familie heeft de clusterbom dispencer cases - de moeder cluster bom behuizing- gebruikt voor hun traditionele huis. Xieng Khouang 2010. Als je dit soort woningbouw nog aan treft in Laos dan duidt dit op zware gevechten in de omgeving en ligt het vol met Bombies.

Maar het zal niet lang meer duren. Want de familie wil het ijzer verkopen aan de opkopers. Het brengt geld op. En zo verdwijnt dit tijdelijk onbedoeld “hergebruik” oorlogsmonument uit het geheugen. Foto Lepeldorp 2009

De GSM telefoon en Satelliet TV is gewoon goed in Laos. Hier de schotelantenne in het Lepeldorp op een handige Cluster bomb case met lome lelijke eenden. 2010

Lepeldorp’s garage met drukvat met wat inderdaad is: een general purpose bomb.

Artikelen

China in Laos: Counting the cost of progress. Asia Times door Daniel Allen september 2009
Communism & Capitalism are mixing in Laos. Thomas Fuller NYT september 2009
A Highway that binds china and its neighbours. NTY maart 2008
Forty Years on, Laos reaps bitter harvest of the secret war. Ian MacKinnon The Guardian 2 december 2008

Boeken

Graham Greene The Quiet American
Chistopher Robbins The Ravens en Air America.
Jeff Gerards de Ambassadeur

Films

Bomb Harvest van Kim Mordaunt en Sylvia Wilczynski 2007
Acopalyse Now van Francis Ford Coppola
Platoon van Oliver Stone
Resque down van Werner Herzog

Cultuur

The Art of South East Asia. Philip Rawson 1967
People of the Golden Triangle Paul en Elaine Lewis 1984
The Art of Opium Antiques Steven Martin 2007
Extreme Orient Helene Hoppenot 1951
The Civilization of Ankor Charles Higham 2001
Into the Hart of Borneo Redmond O’Hanlon 1984

UK based reisgids Footprint maakt de beste reisgids voor Laos maar actueler is www.travelfish.org