blog

Blog – Domotex: ontwerp van vloeren revisited

Architectuurproducten

Vloeren behoren tot de meest voor de hand liggende elementen in een interieur. Iedereen zet stappen op een vloer en omgekeerd is de vloer het architectonische element dat het meest in aanraking komt met het lichaam. Aan het ontwerp ervan is lange tijd weinig aandacht besteed maar dat begint nu te veranderen, zo blijkt uit een rondgang op de Domotex, de vloerenbeurs die ieder jaar in Hannover wordt gehouden.

Blog – Domotex: ontwerp van vloeren revisited

Als klein kind liep ik op advies van een dokter gedurende enige tijd elke avond een aantal keren heen en weer op kokosmatten. De reden ben ik vergeten, het had als ik me goed herinner te maken met platvoeten. Een kokosmat voel je onder je voeten en zou helpen platvoeten te voorkomen. Of het echt geholpen heeft weet ik niet, maar het zou natuurlijk kunnen. Wel gaf het me een gevoel wat het is op een vloer te staan en wat het betekent of je op parket, tapijt of voor mijn part een kokosmat loopt.
Tactiele en visuele indrukken

Dat gevoel dat sterk is verbonden met de tactiliteit van het vlak, gaat verloren als je opgroeit. De vloer nemen we steeds meer als een vanzelfsprekend gegeven aan. De laatste jaren treedt daarin de nodige verandering op. Enerzijds vragen we ons steeds meer af waar en hoe elementen worden gemaakt en welke materialen daarin zijn verwerkt. Tegelijkertijd worden we ons bewust van de enorme impact die een vloer kan hebben op een interieur. Naast de gevoelsindrukken die vloeren oproepen, wordt ook de visuele kant belangrijker.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman
Alfredo Häberli

Creativiteit
Met die gedachte bezocht ik afgelopen weekeinde de beurs Domotex in Hannover. De uitnodiging die ik enkele werken geleden had ontvangen, ging vergezeld van de belofte dat in het ontwerp van vloeren creativiteit steeds meer een rol gaat spelen. Om dat te onderstrepen had de organisatie onder meer Alfredo Häberli uitgenodigd en een Young Designers workshop georganiseerd onder begeleiding van Stefan Diez.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Veel vernieuwing bij het leggen van vloeren

Het leggen van vloeren
Bij mijn eerste rondgang over de beurs was dit niet altijd even evident. Veel van de innovatie in de vloeren business lijkt over alles te gaan behalve creativiteit. De meeste vernieuwing zit toch vooral in de manier waarop een tapijt, laminaat of ander product wordt verwerkt en gelegd. Slechts in enkele gevallen wordt aandacht besteed aan de vraag of het daarbij gaat om een duurzame productie.
Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Niet van hout te onderscheiden

Gelijkenis met hout
Niet minder verrassend is dat laminaten vloeren tegenwoordig nauwelijks nog een eigen expressie krijgen, maar steeds meer gelijkenis zijn gaan vertonen met hout en daar feitelijk al niet meer van zijn te onderscheiden. Door de perfectie die de maakindustrie heeft bereikt, is een hoge graad aan imitatie mogelijk. Zo heb je laminaatvloeren die eruit zien als hout, kurkvloeren als eiken en vinyl als beton.

Look-alike kozijnen
Onwillekeurig moest ik terugdenken aan de prijsvragen die we enige jaren geleden samen met de VKG organiseerden. Anders dan je zou verwachten gaat het in deze industrie juist niet over de potenties van het materiaal en de kansen die dit voor het kozijn biedt. De meest populaire kunststofkozijnen zijn die met een houtlook. Zij bieden een combinatie van de gewenste expressie (hout) met het minste geld voor onderhoud (kunststof). Uiteindelijk blijkt het beste plastic kozijn het kozijn te zijn dat je niet ziet.

Gezondheid als issue
Volgens Häberli zouden ontwerpers zich tegen deze ontwikkeling moeten verzetten, omdat het tactiele element hiermee verloren gaat. Volgens hem is het uitermate belangrijk wel vloeren met patronen en reliëfs te ontwerpen, die de vloer een structuur geven en laten meedoen in het interieur. Ook gezondheid wordt een belangrijk issue, aldus Häberli.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Fletco

Ontwerpvloeren
Op de beurs waren hiervoor tal van inspirerende producten te zien, zoals Flotex, Floorify Rigid, Fletco tapijt, Lico Micodur en Pur, Evolution Zero en Havwoods. Ook de producten van Forbo springen in het oog. Zo zijn in de Marmoleum Coca schalen van cacaobonen verwerkt, en is de Spera een pvc vloer waarin geen schadelijke stoffen meer zitten en die milieuvriendelijk wordt geproduceerd.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Marmoleum Coca van Forbo

Werken met sporen
In de workshop van Dietz werden de ontwerpgrenzen nadrukkelijk opgezocht. Als je over een vloer loopt laat je sporen na. De jonge Nederlandse ontwerper Klaas Kuiken had zich afgevraagd hoe bewust je over een vloer loopt. Hij ontwierp een vloer die op deze bewegingen reageert en pas na enige tijd weer terugkeert in de oude staat.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Transities
De jonge Turkse ontwerper Bilge Nur Saltik onderzocht de consequenties van het feit dat mensen in toenemende mate in steden komen te wonen, en daarmee in kleinere behuizingen. Zij liet zien hoe je op een boeiende manier transities kunt maken tussen zachte en harde materialen.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

De Schotse Jane Briggs en Christy Cole die sinds 2012 samenwerken, namen de Merzbau van Kurt Schwitters als inspiratie voor het ontwerp van een 3D vloer. Deze vloer speelt met het verschil in de blik van veraf en dichtbij en is ontworpen op de verandering van perspectief die dit met zich meebrengt.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

De Franse Victoria Wilmotte ging op ongewone wijze met stenen en marmeren vloeren aan de slag. Zij onderzocht of je op deze vloeren ook met kleur kunt werken en in hoeverre contrasterende kleuren bevredigende resultaten hebben.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Toegevoegde waarde van craft
De Duitse Hanne Wilmann onderzocht juist het productieproces en kwam daarmee tot niet minder interessante resultaten. Het leggen van vloeren is steeds gemakkelijker geworden en tegenwoordig kan iedereen het. Het vakmanschap hiervoor is verloren gegaan. Zij vroeg zich af of en hoe je weer waarde kunt geven aan deze ‘craft’.

Dit onderzoek kwam op mij over als een veelbelovende richting, ook vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Vloeren worden nu iedere drie tot vijf jaar vervangen. Door aan de manier waarop vloeren worden gelegd waarde toe te kennen en dus ook te accepteren dat fouten in de vloer sluipen, geef je vloeren meer emotie en zullen mensen ze om deze reden wellicht langer laten liggen.

Domotex: ontwerp van vloeren revisited Opinie Harm Tilman

Tactiele en esthetische kant
De visuele kant van vloeren wint na een periode van verwaarlozing, weer aan belang. Daarbij blijkt dat je vloeren alleen kunt ontwerpen als je een op een met ze experimenteert en ook daadwerkelijke over ze loopt. Minstens zo belangrijk is de vraag hoe gezond vloeren zijn. Ecologische en biologische thema’s krijgen meer gewicht. De belangstelling voor hoe vloeren worden gemaakt en aangelegd, wint daarbij aan belang. Dat lijkt me de grootste winst die nu op vloerengebied wordt geboekt.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels