blog

Een bovenmenselijk interieur

Architectuurproducten

De carrière van ontwerper Marcel Wanders beslaat 25 jaar en verzekerde hem van internationale roem. Genoeg aanleiding voor het Stedelijk Museum Amsterdam om een expositie en een publicatie te wijden aan de ontwerper, getiteld: ‘Marcel Wanders: Pinned up’. De publicatie begint met een opsomming bestempelingen als ‘innovative thinker’ (MoMa, NewYork) en de ‘Lady Gaga of design’ (NewYork Times), dus dat zal wel goed zitten. De expositie geeft inzicht in zijn enorme oeuvre door het exposeren van met name gebruiksvoorwerpen beschreven in 10 thema’s.

Een bovenmenselijk interieur

Voor mensen met enige kennis van design zijn de meeste stukken wel bekend: Set Up Shades (lamp, ’88), de Knotted Chair (’96) en Birdhouse (´00). Veel van deze objecten komen vanuit het ontwerpersplatform Droog Design, waar Marcel Wanders in zijn beginjaren bij was aangesloten: “Droog Design shows that simplicity doesn’t have to be boring.”
Deze eenvoud maakt het werk krachtig en herkenbaar. Of zoals Wanders zelf zegt: “Ik probeer contact te maken met het echte leven”. Dat dit aardig lukt bewijst de populariteit van zijn overzichtsexpositie, gezien de stroom van mensen die direct de expositiekelder van het Stedelijk Museum induikt. Een ‘onderwereld’ gevuld met stoelen, lampen en mensen. Het lijkt wel Ikea op zondag of een bezoek aan de Dutch Design Week.

Donkere kant

Middenin de expositieruimte is een deel gericht op het meer autonome en experimentele werk van Wanders. Hier staat niet de functie of de verkoopbaarheid centraal, maar wordt inzicht gegeven in de kant van het conceptuele en vormend onderzoek. Onderdeel van deze ‘donkere zijde’ is het project Virtual Interiors; een serie van zeven bewegende binnenruimtes.

De Virtual Interiors zijn geluidloze collages van het gedachtegoed van Wanders. Dit is duidelijk te herkennen aan de vormentaal met ambachtelijke technieken en organische patronen, tot de soms letterlijke inpassing van bekende lampen en stoelen. Het medium film zet het gestileerde handschrift van Wanders in een ander perspectief. Waar producten zoals de Carbon Balloon Chair uitnodigen te worden aangeraakt, kan de film niet meer dan verbeelden en verleiden binnen het framework van het 16:9-beeld.

 

Het werk getiteld German Room laat een cilindervormige ruimte zien. Deze is te betreden via een smalle loper die uitkomt bij een liftkooi. Vanaf de toegangszijde komt er licht binnen door het ventilatiesysteem. Langs de wanden zijn transparante kamers geplaatst die zorgvuldig zijn ingericht met bedden, stoelen en lampen. Ondanks dat de kamers een huiselijke karakter hebben, voelt deze klinisch en koud. De bedden zijn kreukelvrij, de kasten zijn leeg en het tocht.

 

Prima zonder mensen

De Virtual Interiors verbeelden een weelde van licht en kleur maar bevatten een macaber aspect. De interieurs zijn contextloos. Ze kennen geen schaal, geen ‘buiten’ en – hoewel er water golft en mechanismen bewegen – geen absolute tijd. Hiermee is het beeld dynamischer dan een ‘stilleven’ maar is tegelijkertijd nergens een teken van leven zichtbaar. Dit maakt het zowel vervreemdend als twijfelend tussen een droombeeld en een doemscenario. De collages van elementen zijn afgeleid van Wanders’ oorspronkelijke designs maar kunnen blijkbaar prima zonder de mens.

 

In de publicatie van ‘Pinned up’ beschrijft Pietje Tegenbosch het project als de “blackness of the ultimate threat of finality”; een doodsangst. Deze gedachtegang herinnert aan de bekende carceri (kerkers) van architect Piranesi uit de 18e eeuw. Een serie duistere tekeningen van fictieve ruimten die zijn opgebouwd uit architectonische elementen zoals boogconstructies en trappen. Hoewel de tekeningen uitgaan van een binnenruimte worden deze niet beëindigd. Het is een wereld waarbij binnen en buiten vervaagd. De weinige voorbijgangers zijn schimmig en lijken doelloos te dwalen door de eindeloze ruimte. De gebruiker als figurant van het decor.

 

‘Technology should serve humanity’ is de boodschap die Wanders verkondigt in zijn War on Design. Hiermee zet hij zich af tegen de industriële productie en zichzelf neer als ‘people’s designer’. Is Virtual Interiors een waarschuwing? Of vertelt Wanders het lot van design, de ontwerper of de gebruiker? Een wereld van oogstrelende beelden maar altijd buiten het menselijk bereik. Het is bijna als eindeloos dwalen in een museum vol stoelen waar je niet op mag zitten. Jezelf opspelden, dat zou nog kunnen. ‘Pinned up’.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels