nieuws

Monumentale kapel begraafplaats Crooswijk krijgt opknapbeurt

Architectuur

Op donderdag 7 september wordt de vernieuwde kapel op de algemene begraafplaats Crooswijk geopend. De kapel dateert uit 1915 en is ruim honderd jaar oud. Omdat groot onderhoud nodig is en de gemeente de inrichting wil aanpassen aan de eisen van deze tijd, heeft de gemeente Rotterdam een plan gemaakt voor restauratie van de kapel. Dat plan wordt over een periode van zes jaar gefaseerd uitgevoerd. De eerste fase van de werkzaamheden is begin dit jaar gestart.

Monumentale kapel begraafplaats Crooswijk krijgt opknapbeurt

Belangrijk onderdeel van de werkzaamheden is het vervangen van de wand tussen de aula en de familiekamer door zes glazen deuren. Dankzij een bijdrage van het Mondriaan Fonds is in de glaspanelen een prachtig kunstwerk van gevilte wol van de internationaal bekende kunstenares Claudy Jongstra gevat. Het Pad van de Vogels symboliseert de verbondenheid van de reizende menselijke ziel met hun achtergebleven geliefden op aarde. Voor de aula en de familiekamer zijn nieuw en eigentijds meubilair en verlichting geselecteerd die harmonieus samengaan met de historische elementen en het nieuwe kunstwerk.

Het bovenstaande filmpje is deel 1 van een drieluik. Deel 2 en deel 3 zijn ook te bekijken op youtube.

Ontstaan en uitbreiding begraafplaats

In 1827 werd het per Koninklijk Besluit verboden om nog langer mensen in en rond kerken te begraven. Steden met meer dan duizend inwoners waren vanaf dat moment verplicht een buitenbegraafplaats te hebben. Daarop legde Rotterdam de algemene begraafplaats Crooswijk aan, waar in 1832 de eerste overledene werd begraven. Nadat de begraafplaats al enkele malen in kleine stapjes uitgebreid was, besloot de toenmalig directeur van Gemeentewerken G.J. de Jong dat de uitbreiding gestructureerder aangepakt moest worden door de aanleg van één grote uitbreiding ineens. Samen met landschapsarchitect L.A. Springer ontwierp hij een begraafpark in de nieuwe landschapsstijl. Onderdeel van het ontwerp was een nieuwe ingang aan de Kerkhoflaan die op een logischer wijze op de uitdijende stad aansloot dan de oude ingang aan de Rotte. De nieuwe poort met poortgebouwen aan weerszijden en een kapel in de as daarachter werden in samenhang ontworpen door gemeentearchitect D.B. Logemann. In 1915 was de nieuwe uitbreiding klaar. In 1932 werd de begraafplaats voor de laatste keer uitgebreid. De begraafplaats – zowel de gebouwde elementen als de parkaanleg – werd in 1997 aangewezen als rijksmonument.

Kapel Crooswijk - Marianne de SNoo

Detail van het kunstwerk van Claudy Jongstra op de zes deuren. Foto: Jan van der Ploeg

Monument
De kapel van Logemann staat op een kruispunt van twee belangrijke assen van de begraafplaats. Aan de buitenzijde van de kapel is in de loop der jaren niet veel veranderd. Aan de binnenzijde vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw wel. Zo is omstreeks 1956 de balustrade van het balkon veranderd en is de huidige vloer van travertijntegels gelegd. Het orgel is rond 1965 geplaatst. Later zijn toiletten toegevoegd en is de wand tussen de aula en de familiekamer in de apsis gewijzigd. Ook is de opstelling van het meubilair in de aula een kwart slag gedraaid. De oorspronkelijke onderdelen van de kapel zijn van hoge monumentwaarde. De later toegevoegde zaken zijn grotendeels van ‘indifferente’ monumentwaarde, wat wil zeggen dat ze niet van waarde zijn voor het monument. Juist die onderdelen waren soms onpraktisch in het gebruik van de kapel. Zo zorgde de wand tussen de aula en de familiekamer voor een te sterke scheiding tussen de twee ruimtes.

Het gerestaureerde plafond van de familiekamer in de apsis. Foto: Jan van der Ploeg

Aangename verrassingen
Tijdens de werkzaamheden deden zich twee aangename verrassingen voor: achter beplatingen kwamen de oorspronkelijke balustrade bij het orgel en het oorspronkelijke plafond van de familiekamer tevoorschijn. Deze zijn volledig gerestaureerd en dragen bij aan de nieuwe, warme uitstraling van de ruimtes. De opstelling van het nieuwe meubilair is weer in de oorspronkelijke richting geplaatst, logisch in de as vanuit de entreepoort. Daarmee wordt het kunstwerk van Jongstra de achtergrond van elke plechtigheid.

De komende jaren worden de werkzaamheden aan de kapel fasegewijs voortgezet. De kapel blijft daarbij gewoon in gebruik voor diensten en herdenkingen.

Tijdens de opening van de kapel van de algemene begraafplaats Crooswijk in Rotterdam gaf Arno van Roosmalen (directeur Stroom) een lezing. Op de achtergrond de zes deuren, de gerestaureerde balustrade boven het orgel en het nieuwe meubilair. Foto: Jan van der Ploeg

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels