nieuws

De rol van architectuur bij de wederopbouw van de naoorlogse stad

Architectuur

Wat is de rol van architectuur voor de realisatie van een inclusieve stad in een voormalig oorlogsgebied? Op donderdag 6 april dook ik in de problematiek van de wederopbouw tijdens de lezing Inclusive Cities, rebuilding collective identities after the war, georganiseerd door de architect Arna Mackic en De Balie in Amsterdam.

De rol van architectuur bij de wederopbouw van de naoorlogse stad

Verslag door Gianna Bottema

De sprekers van de avond – journalist en schrijver Chris Keulemans en de architecten Arna Mackic, Mohamed Al Mufti en Bengin Dawod – bespreken het belang van de publieke ruimte tijdens de wederopbouw van de stad en haar collectieve identiteit. Met steden als Aleppo, Homs en Damascus in ons achterhoofd is de thematiek van de lezing actueler dan ooit.

De rituelen en tradities van de stad

De architect Arna Mackic vertelt met chirurgische precisie over haar persoonlijk zoektocht naar de collectieve identiteit van haar verwoeste geboortestad Mostar. Voordat nieuwe interventies plaats kunnen vinden moet volgens de jonge architect eerst de gelaagdheid van de stad worden onderzocht. ‘’First we have to be able to read the city before we can write the city’’. De historische overblijfselen na een oorlog zijn slechts een enkele laag van de stad. Tijdens de wederopbouw van een collectieve identiteit speelt de publieke ruimte een belangrijke rol.

Boek

In de publicatie ‘Mortal Cities, Forgotten Monuments’, onderzocht Mackic hoe de architectuur van een monument in plaats van een politiek statement of een religieuze opvatting de cultuurhistorie kan verbeelden aan de hand van een ritueel. Ze geeft het springen van de brug in de stad Mostar als voorbeeld van een traditie die onderdeel is van de collectieve identiteit. Want volgens Mackic zijn zowel de ruïnes van de oorlog als de nieuwsgierigheid, het plezier en het geluk van de mens van belang voor de realisatie van een inclusieve stad.

De periode voorafgaand aan de wederopbouw

Voor wie ontwerpen we de stad? Vraagt de Syrische architect en onderzoeker Mohamed Al Mufti zich af. Na een oorlogsperiode is niet alleen de fysieke staat maar ook de populatie drastisch veranderd. Niet alleen de wederopbouw maar ook de periode voorafgaand, ‘Peace Building,’ is volgens Al Mufti belangrijk.

Peace Building

Tijdens deze fase komt zowel de sociale vrede als het economische systeem weer op gang door de activiteit van inwoners in de publieke ruimte. Dit proces verandert de symbolische waarde van het publieke domein. De straat, een plek waar politieke demonstraties en vuurgevechten plaats vonden wordt weer een toegankelijke plek voor handel en eenvoudige bezigheden. Al Mufti concludeert dat de invloed van lokale participatie wordt onderschat in het proces van wederopbouw.

beeld: Bas Koopmans

De ziel van de stad

De architect en stedenbouwkundige Bengin Dawod benoemt de sociale en immateriële waarde van de stad als de ‘Soul of the City’. Als instituties ineen zijn gestort en de staat is opgesplitst reist de vraag wie de wederopbouw financiert. De grootschalige interventies van de internationale gemeenschap of private investeerders staan vaak in contrast met het fragiele karakter van sociale interactie. Terwijl volgens Dawod de lokale tradities juist van groot belang zijn voor het toegankelijke karakter van het publieke domein.

Leren van de wederopbouw

De wederopbouw van naoorlogs gebied is een gecompliceerd traject. Het is een zoektocht die verder gaat dan de historische overblijfselen en de fysieke staat van de stad. Door middel van onderzoek naar de sociale rol en symboliek van de publieke ruimte zoeken de sprekers gedurfd de bestaande disciplinaire grenzen van architectuur op. De lezing ‘Inclusive Cities’ benadrukt dat we moeten leren van wat heeft plaatsgevonden. De verschillende sprekers brengen de problematiek dan ook duidelijk in kaart, maar de grote uitdaging blijft om oplossingen te vinden.

Deze lezing was de eerste van een drieluik georganiseerd door Arna Mackic en de Balie
lees hier meer over de volgende

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels