nieuws

Van utopie naar stad

Architectuur

Door Gianna Bottema – Hoe verhoudt de architect zich tot het Nederlandse bouwklimaat, en hoe vertalen ze hun ideaal naar de praktijk? Met die vragen in het achterhoofd bezocht Gianna Bottema de lezingen ‘Van utopie naar stad’ in Pakhuis de Zwijger. Een avond over hedendaagse duurzame ontwikkelingen in het stedelijk landschap.

Van utopie naar stad

Zes architecten schetsten een beeld van hun rol in de stad van de toekomst. Aan de hand van recente projecten belichtten ze het belang van de circulaire economie, maatschappelijke betrokkenheid en het bouwen met duurzame materialen.

De architect is een visionair

De architect gaat op zoek naar kansen, volgende stappen en nieuwe ambities. De stad is in transitie en dat vindt Albert Herder (Studioninedots) een grote kwaliteit. Volgens Herder ligt het belang bij ruimtelijk onderzoek vanuit urgente maatschappelijke veranderingen en ontwikkelingen. Door ontwerponderzoek te doen in een vroeg stadium en projecten zelf te initiëren kom je achter de kwaliteit van de context.

Architecture NOW__1

Deze door Herder benoemde ‘lokaliteit’ is uniek en geeft elk project een interessante invalshoek. Als voorbeeld geeft hij het nieuwe project van Studioninedots ‘West Beat’, een ondernemershart geworteld in de lokale economie van Amsterdam West. Het ‘Goud van West’ belooft een bruisende ontmoetingsplek te worden waar lokale ondernemers en jonge Amsterdammers elkaar toevallig kunnen ontmoeten.

De architect is een uitvinder

De architect combineert technieken en herdefinieert schoonheid. Peter van Assche (bureau Sla) beschrijft hoe een effect van de consumptiemaatschappij, een overdaad aan plastics, kan worden vertaald in een nieuw bouwmateriaal. Door buiten de bestaande scope onderzoek te doen naar het omsmelten, herdefiniëren en toepassen van plastics ontwierp van Assche een verwerkingstechniek die de imperfecties van het materiaal omarmt. Het resultaat is een prachtig materiaal dat iets weg heeft van marmer.

De ontwikkelde techniek is gezien het vele handwerk nog niet toepasbaar op grote schaal. Volgens van Assche is er samenwerking vereist tussen de grote organisaties van afvalscheiders, verwerkers en producers om plastic als bouwmateriaal grootschalig te realiseren. Bureau Sla is op dit moment met de verschillende partijen in gesprek om deze onderling te verbinden.

De architect is een maker

De architect is op zoek naar innovatieve bouwtechnieken en materialen. Naast Hans de Groot (Het Hout Blad) erkennen ook de architecten Do Janne Vermeulen  (Team V), Hans Hammink (Architekten Cie) en Daan Bruggink (Orga) de kwaliteit van bouwen in hout. Vol enthousiasme geeft Do Janne Vermeulen uitleg over het nieuwe hoogbouwproject van Team V ‘Haut’. Nederlands hoogste woontoren met stadstuin is opgebouwd uit een houten schijvenconstructie. Vermeulen beschrijft de hoge mate van flexibiliteit in ruimteverdeling en hoe de toren bijdraagt aan de gezonde stad als opslagplek voor CO². Tevens belicht Vermeulen dat hout, in verband met het vochtige klimaat, nog niet duurzaam toepasbaar is in de gevel.

Architecture NOW__2

Het nieuwe ABN AMRO paviljoen, duurzaam en circulair ontworpen door de Architekten Cie, is opgebouwd uit een houten gekruiste rechthoekige balkenstructuur. Hammink ligt het belang van de verschillende levenscycli van het gebouw toe voor het realiseren van flexibiliteit. Door een materialenpaspoort uit BIM te genereren zijn de verschillende onderdelen eenvoudig te vervangen of hergebruiken. Hout is naast een licht en flexibel bouwmateriaal tevens financieel interessant. Als oprakende fossiele grondstof stijgt ook de waarde van hout.

Architecture NOW__5

Daan Bruggink (Orga) beschrijft hoe hout een belangrijke rol speelt in Biophilic Design. De tandartspraktijk, ontworpen door Orga, heeft volgens Bruggink een helende omgeving door de hoeveelheid daglicht en toepassing van biobased materialen. De ervaring van het landschap staat zowel bij de bezoeker als bij de gebruiker centraal. Bruggink beschrijft ook dat hout ondanks de vele duurzame kwaliteiten nog relatief laag scoort bij labels als BREEAM.

De architect is een idealist

De architect streeft naar schoonheid en ideaal. Architect Marlies Rohmer kijkt in ‘What happend to my buildings’ terug op haar projecten van de afgelopen 25 jaar. Met een kritische blik bekijkt ze de lage plafonds, ingewikkelde details, onhandige entrees en nieuwe schuttingen die het gevolg zijn van een heersende tijdsgeest en intensief gebruik van bewoners.

Volgens Rohmer is er sprake van een dubbele werkelijkheid; enerzijds de ideologie van de architect en anderzijds het gebruik en de verjaring van het gebouw. Architectuur leidt meerdere levens, sommige scenario’s kan je niet voorzien. Rohmer concludeert dat ondanks het verlangen van de architect, architectuur wellicht de minst efficiënte manier is om schoonheid te bereiken.

Architecture NOW__3

De rol van de architect in de stad van de toekomst

De stad is in verandering. De architect verkent zijn positie in het stedelijk landschap als visionaire denker, uitvinder, maker en idealist. In het Pakhuis belichtten de sprekers hun verkenning naar nieuwe technieken, initiatieven en materialen. Bijvoorbeeld over de zachte principes van de circulaire economie en concrete experimenten met plastic. De legio voorbeelden van houten gebouwen bewijzen dat hout een prachtig bouwmateriaal is, dat dankzij nieuwe technieken steeds duurzamer kan worden toegepast, zowel wat betreft constructie, hergebruik als onderhoud. Ook speelt de positieve ervaring van de gebruiker een grote rol bij hout.

Marlies Rohmer heeft gelijk als ze vertelt over ‘het heersen van twee werkelijkheden’. De circulaire economie en duurzaam bouwen in hout staan hoog in het vaandel bij de sprekers. Tegelijkertijd staat de door Albert Herder beschreven ‘stad in transitie’ niet stil. Investeerders en corporate bedrijven willen zich maar al te graag mengen in de ontwikkeling van duurzame projecten. Het begrip ‘duurzaam wonen’ wordt langzaam maar zeker net als ‘collectieve participatie’ en ‘ontmoeten’ een holle retoriek.

Maar ook de architect staat niet stil. Hij onderzoekt, experimenteert, bouwt en reflecteert. Met een grootschalig tekort aan grondstoffen en de economische crisis in ons achterhoofd, is juist reflectie en het waarborgen van innovatie de rol van de architect in de stad van de toekomst.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels