nieuws

Verslag projectbezoek Radboudumc

Architectuur

Gisteren organiseerde de Architect een projectbezoek aan het Radboudumc. Het Universitair Medisch Centrum te Nijmegen maakt een grote vernieuwing door. Met een groep architecten en geïnteresseerden bezochten wij twee projecten. EGM architecten en Suzanne Holtz Studio werkten samen aan de herinrichting van de psychiatrie afdeling. Ook transformeerde EGM architecten gebouw A van verpleeggebouw tot kantoorruimte voor het personeel en een restaurant.

Verslag projectbezoek Radboudumc

Hier werd de groep van veertig ontvangen met een kop koffie. Na een introductie van hoofdredacteur Harm Tilman kregen verschillende sprekers het woord. Tussen de korte presentaties door was er ruimte om vragen te stellen. Hoe ga je als architect bijvoorbeeld om met de erfenis van de Bossche school? Wat betekent dit voor de materialisering? Na de presentaties splitste de groep om in beide gebouwen te worden rondgeleid door architecten Daniël van den berg en Martijn in ’t Veld en interieurarchitect Suzanne Holtz. Tijdens de afsluitende borrel was er ruimte om na te praten over de opgedane kennis en indrukken.

Nieuwe technieken

Vanwege vernieuwingen in behandelmethodes en technologische vooruitgang neemt de ruimtevraag van het ziekenhuis de komende jaren af. Het ziekenhuis zoals we dat nu kennen zal de komende tijd sterk veranderen, vertelt René Bleeker, directeur Projectbureau Bouwzaken Radboudumc. De zorg komt dichterbij de patiënt te liggen. Nieuwe technieken zoals Facetalk en sensoren die in bijvoorbeeld horloges worden verwerkt stellen artsen in staat ook op afstand de gezondheid van patiënten te monitoren en controleren. De verwachting is dat het ziekenhuis 100.000 m2 minder vloeroppervlakte nodig heeft, een reductie van ongeveer 25%.

Ruggengraat

De uitbreidingplannen die EGM architecten jaren geleden maakten zijn inmiddels achterhaald. Het concept blijft echter overeind: een lineaire verbinding vormt de fysieke ruggengraat voor zorggebouwen in een campusachtige setting. De flexibiliteit die deze structuur biedt bewijst zich ook in tijden van krimp. De bestaande bebouwing wordt momenteel onderzocht en getoetst op mogelijkheden voor hergebruik. Na een zorgvuldige studie renoveerde het Dordrechtse bureau twee gebouwen.


Atrium in gebouw A 

Healing environment

Voor de afdeling psychiatrie werd projectmanagementbureau 2 double you ingeschakeld. Directeur Winold Wijnholds kreeg de vraag om een omgeving te realiseren die dicht aan sluit op de gebruiker en die bijdraagt aan het herstel voor patiënten. Deze vraag naar een healing environment vertaalde het bureau in een aantal thema’s die tot kwalitatieve en concrete eisen leiden. Een belangrijk aspect is bijvoorbeeld de privacy en autonomie van patiënten. In elke kamer zijn temperatuur, verlichting, zonwering en ventilatie individueel regelbaar en zijn eigen sanitair, internet en audiovisuele voorzieningen aanwezig.

“Hoe hebben jullie wensen van psychiatrische patiënten weten te achterhalen?”, was een vraag uit het publiek. Omdat de doelgroep kwetsbaar is, heeft 2 double you deze niet zelf benaderd. Er is gekozen om de vertrouwde medische staf individuele gesprekken met patiënten te laten voeren om te achterhalen wat zij belangrijke aspecten vinden voor hun omgeving. Zo zijn de wensen van eindgebruikers in kaart gebracht.

Groene omgeving

Een tweede aspect is daglicht en uitzicht op groen. Daarbij zijn verschillende typen tuinen voorgesteld die aansluiten op specifieke behoeften van afdelingen. In de psychiatrie wordt veiligheid vaak overdreven vormgegeven, waardoor een haast vijandige omgeving ontstaat die niet bevorderlijk is voor de patiënt. Hoewel veiligheid uiterst belangrijk is, adviseerde 2 double you om veiligheid niet een te dominante rol in het ontwerp te laten spelen.

 
Middenzone in de psychiatrische kliniek, foto: Matthijs Borghgraef

Renovatie

EGM architecten kreeg de opdracht om te onderzoeken of de bestaande psychiatrische kliniek kon worden gerenoveerd om te voldoen aan de huidige eisen. Hoewel dit tevens had kunnen uitwijzen dat dit niet mogelijk was, bleek de flexibele draagstructuur een nieuwe inrichting mogelijk te maken. Het gebouw dat in 1991 werd opgeleverd naar ontwerp van architectenbureau Kronen, is een kind van de Bossche School.


Speciaal voor de kliniek is de natuurstenen wandbekleding ontdaan van scherpe punten, foto: Matthijs Borghgraef

Daglicht

Partner Daniël van den Berg en projectarchitect Martijn in ’t Veld leggen uit hoe EGM architecten de naar binnen gekeerde wereld in het vierkante bouwdeel opende. Door de assen van de rondgang door te trekken tot aan de gevel kijken deze uit op de groene omgeving. Ook de hieraan gelegen patiëntenkamers hebben zicht op de campus. Als veilig hart is de centrale middenas omgevormd tot een serie woonkamers en gemeenschappelijke verblijfsruimtes. Om daglicht in deze zone te krijgen zijn bestaande lichtstraten doorgetrokken en is een patio toegevoegd. De opvallende bogenstructuur werd op advies van interieurarchitect Suzanne Holtz tevens doorgezet in deze zone. Deze specifieke constructie biedt een heldere oriëntatie.

De kwaliteit van de Bossche school zit volgens Daniël van den Berg in verschillende aspecten. “De verhoudingen tussen ruimtes zijn gebaseerd op een getallenstructuur en het plastisch getal. Dit vertaald zich in een goede ruimtelijkheid en verhouding tussen licht en donker, binnen en buiten. De materialen zijn gericht op eerlijkheid en het creëren van verschillende atmosferen die je niet direct verwacht.”


Suzanne Holtz tijdens het projectbezoek

Sfeerverlichting

Suzanne Holtz Studio ontwierp het interieur voor de psychiatrische kliniek. Een belangrijk aspect hierbij was de verlichting. Het bureau heeft zich hard gemaakt om naast de standaard benodigde tl-bakken en downlights ook sfeerverlichting toe te passen. De combinatie van materiaal en verlichting definieert ruimte en geeft gevoel aan het ontwerp. De natuurstenen wanden worden bijvoorbeeld van boven aangelicht, voor de kamers hangt wandverlichting zoals in een hotel en boven de eettafel hangen hanglampen zoals thuis. De veiligheid, huiselijkheid en geborgenheid die hiermee ontstaan dragen sterk bij aan het vriendelijke karakter van de kliniek.

Plafonds

Arie Groeneveld van Hunter Douglas Architectural vertelt over de samenwerking met de architect. Als leverancier van raambekleding, plafonds, zonwering en gevels denkt hij graag mee met architecten. Dit stimuleert de innovatie en leidt tot productvernieuwing, momenteel wordt bijvoorbeeld gewerkt aan de ontwikkeling van koelplafonds met Phase Changing Materials (PCM). Een succesvolle samenwerking met de architect leidt ook tot mooiere gebouwen. Zo werd voor het Radboudumc een klimaatplafond ontwikkeld met lineaire elementen.

In het septembernummer van de architect staat een uitgebreid interview met de opdrachtgever, EGM architecten en Suzanne Holtz Studio.

Klik hier om een tijdschrift te bestellen

Het projectbezoek werd mede mogelijk gemaakt door onze partners:
Colorcoat, Derako, Forbo Flooring Systems en Hunter Douglas Architectural, Mosa, Rockfon en SAB profiel

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels