nieuws

Verslag Mexico reis (3): De toekomst van Tulum

Architectuur

Deze zomer reist een groep van 24 bouwkundestudenten van de TU Delft door Mexico. Het land van de Maya’s en Azteken, maar ook van Luis Barragán en zijn protégé Ricardo Legorreta. Hun reis start in Mexico-Stad en leidt hen langs de indianentempels en kleurige, koloniale stadjes naar het oostelijke punt van het land, Tulum. Ondertussen bezoeken ze verscheidene architectenbureaus en werken ze samen met Mexicaanse studenten aan actuele architectuurvraagstukken en stedebouwkundige problematiek. In drie verslagen delen zij hun indrukken en bevindingen van de moderne Mexicaanse architectuurwereld. Vandaag deel 3: De toekomst van Tulum door Vita Teunissen

Verslag Mexico reis (3): De toekomst van Tulum

Decadentie in het zuiden

Als voorbereiding op onze reis naar Mexico besloot ik ouderwets naar de bibliotheek te gaan om aldaar een reisgids te lenen. Met zo’n pasje, ja inderdaad.
Te midden van het uitgebreide assortiment “Landen” vond ik meerdere interessante exemplaren over Mexico, maar stuk voor stuk beperkte zij zich tot de regio Yucatan en Quintana Roo. Deze provincies beslaan het zuidoostelijke punt van het land en trekken, ver verwijderd van de drukte van Mexico-stad en de drugskartels in het noorden, verreweg de meeste toeristen.

Ooit vond de avontuurlijke ontdekkingsreiziger hier kleine vissersdorpjes, een enorme rijkheid aan Mayatempels en een lange lijn aan hagelwitte stranden. Maar de avonturier is verjaagd door de ordinaire spring breaker – de jonge, (vaak) Amerikaanse levensgenieter. De witte stranden en blauwe zeeën gaan tegenwoordig schuil achter decadente all-inclusive resorts en 40 meter lange jachten. Het archeologische Mayacomplex Chichen Itza is veroverd door een leger schreeuwende souvenirverkopers. En de pittoreske stadjes zijn vervangen door Amerikaanse megasupermarkten en –villa’s.

Cancun - Verslag Mexicoreis door Vita Teunissen

Massatoerisme in Cancún, van de witte stranden en palmbomen is niets meer over. Foto NY Times

Hoofdstad van dit enigszins betreurenswaardige toeristenwalhalla is Cancún – door ons bewust overgeslagen op onze reis. Cancún staat bekend om haar decadentie en daarom verplaatste de “cultuur liefhebbende” toerist zich een aantal jaar geleden naar Playa del Carmen. Helaas namen ze de sterrenhotels en zwembaden met zich mee en ook hier is de invloed van toerisme pijnlijk zichtbaar.

Sprankeltje hoop

Te midden van deze ellende ligt nog een sprankeltje hoop: Tulum. Slechts een sprankeltje, want ook hier dreigt de vastgoedmarkt te ontploffen. De kleine stad, die een aantal kilometer landinwaarts ligt, is nog enigszins authentiek, maar de strip langs het strand staat al vol met “eco-chique cabaña’s” en “yoga shala resorts”. Tot nu toe doet het nog vredig aan. Men gedraagt zich netjes en respecteert de lokale cultuur en architectuur. Het veroverde gebied beperkt zich tot een dunne lijn langs de kust.

Maar Mexico ruikt geld en daarom wordt het gebied tussen het centrum en de strandzone en ce moment omgetoverd tot toeristenparadijs. Het wegennetwerk ligt klaar en de eerste villa’s en appartementencomplexen zijn al gebouwd.

We worden rondgeleid door Joana Gomes, oprichter van Co-Lab Design Office, een klein bureau gevestigd in Tulum dat de dappere taak op zich heeft genomen de (bouw)cultuur van haar thuisstad te beschermen en de ondergang aan toerisme te voorkomen. We stoppen bij een enorme witte villa, verstopt achter een nog grotere muur. Zo moet het dus niet. Verderop ligt een ontwerp van Gomes’ eigen hand: appartementencomplex Artia. In plaats van een muur treedt de bewoner hier binnen via een authentieke hout-met-riet overkapping, typisch voor de regio. Hoewel daarachter een sterk staaltje systeembouw opdoemt (onderdeel van een compromis met de opdrachtgever), heeft Gomes met veel aandacht de details en samenstelling ontworpen – iets wat de gemiddelde projectontwikkelaar graag over het hoofd ziet. Bijna alles is in de omgeving vervaardigd, door Mexicaanse arbeiders en met regionale materialen. Dit vormt af en toe een uitdaging, want de lokale bouwvakkers zijn niet gewend aan moderne vormgeving, maar Gomes zet door.

Co-Lab Verslag Mexico reis Vita Teunissen

De gevel van appartementencomplex Artia – gebaseerd op traditionele woningbouw zijn de gevels bekleed met takken die de zon tegenhouden met ventilatie mogelijk maken

Een stukje verderop ligt villa AZ25, dit keer een particuliere opdracht. Ook dit is een opvallend ontwerp dat in scherp contrast staat met de universele vakantievilla. Duidelijk is dat er bij beide projecten veel aandacht wordt besteed aan de details en dat de architecten betrokken blijven tijdens de bouwfase.

AZ25 Co-Lab Verslag Mexico reis door Vita Teunissen

De tuin van villa AZ25 gaat niet schuil achter een grote muur maar wordt van de openbare ruimte gescheiden door lokale planten en bomen

De toekomst van Tulum

Authenticiteit vs. massatoerisme, een race tegen de klok. Vooralsnog lijkt Co-Lab eenzaam in haar missie te staan, al worden hier en daar ideeën overgenomen door andere architecten en projectontwikkelaars. Maar met deze relatief kleine initiatieven gaat Tulum te strijd niet winnen. Haar toekomst lijkt geschetst, over vijf jaar is het stratennetwerk gevuld en worden de stranden overgenomen door grote hotels en strandtenten. Hoe voorkomen we dat Tulum haar noordelijke buren achterna gaat? Ideeën graag opsturen naar het stadsbestuur.

Door: Vita Teunissen
Vita Teunissen (1994) is studente Architectuur aan de Technische Universiteit van Delft en bestuurslid bij studievereniging D.B.S.G. Stylos van de faculteit Bouwkunde. Voor De Architect schrijft zij over de ervaringen die zij met haar studiegenoten op doet tijdens hun reis door Mexico.

Lees ook:

 – Verslag Mexico reis: De paradox van Mexico-Stad
– Verslag Mexico reis (2): De magie van Barragán

 

 

 

Reageer op dit artikel