nieuws

Transformatie voor bijzondere projecten

Architectuur

Twee gevangenissen en een kantoor in een zeewering. Die drie wonderlijke projecten stonden gisteren op het pitch-programma van het Transformatieplein. De inzendingen waren minstens zo bijzonder als de locaties. Onder meer: een koepelvormig omniversum waarin je je virtuele zelf tegenkomt, een vrijwilligersorganisatie op een A-locatie en een Health Hub in een onmogelijk geacht, jaren zeventig gevangenispand in een krimpgebied.

Transformatie voor bijzondere projecten

 

De architecten hadden alles op alles gezet om een aantal moeilijke gebouwen van een nieuw leven te voorzien. Op het programma stonden penitentiaire inrichting Overmaze in Maastricht, de koepelgevangenis in Arnhem en het voormalige kantoorgebouw van de Vaarwegmarkeringsdienst in Scheveningen. Gebouweigenaar Rijksvastgoedbedrijf kreeg vijf transformatievoorstellen voorgeschoteld, waar het eigenlijk unaniem lovend over was.

PI Overmaze_Transformatieplein_Van AkenArchitecten

De Italiaanse architect Lorenzo Bassani van Van Aken pitchte als enige op PI Overmaze: een gebouw dat door zijn omvang (23.000 vierkante meter) en geïsoleerde ligging in een krimpgebied door kenners als heel lastig wordt beschouwd. Bassini presenteerde echter een toepassing die door de experts van Rijksvastgoedbedrijf, financieel dienstverlener Fakton en de FGH Bank als zeer veelbelovend werd aangemerkt. Van Aken verbindt het gebouw namelijk in de eerste plaats met de naastgelegen hotelschool en in de tweede plaats met de gehele agrarische en culinaire cultuur van Limburg. DSM, de hogeschool van Maastricht en de universiteit van Leuven, iedereen kan een aandeel krijgen in de ‘Health Hub’ die Overmaze kan worden. Het telen, verwerken, eten, bestuderen en genieten van voedsel verbindt in dit plan vele organisaties op één plek, die daardoor geen eiland wordt, maar juist een magneet met internationale aantrekkingskracht. De cellen worden bevolkt door studenten, culinair enthousiastelingen of andere tijdelijke bewoners.

 Van Aken transformatie Koepel Arnhem

Van Aken had nog een plan voor een gevangenis, namelijk voor koepelgevangenis De Berg in Arnhem. Jouwert Bosma presenteerde het bijzondere idee voor een beleveniscentrum waar je onder meer jezelf kunt ervaren in de virtuele wereld. Het plan is gebaseerd op het panoptische principe van de koepel: het feit dat je vanuit het midden het gehele gebouw kunt overzien. In Van Akens plan komt de bezoeker op die plek binnen, vanuit een tunnel, en wordt hij geconfronteerd met een overweldigende digitale belevenis die de gehele koepel beslaat. Op een groot bol wit ziet hij wat er allemaal over hem te vinden is op internet en wat dus zijn plaats is in het virtuele universum. Ook in de cellen zijn belevenissen. Dit kunnen mooie plekken op aarde zijn, of meer over het zelf.

Hoewel de experts ook over dit idee enthousiast waren, hadden ze moeite om de financiering voor zich te zien. Toen dagvoorzitter Thomas van Belzen, tevens redacteur politiek van Cobouw, begon over proefdraaien, crowdfunden, oefenen op de gevangenen (die er nu nog in zitten) en virtuele placemaking, haalde iedereen dan ook opgelucht adem.

De Zwarte Hond_Koepel_Transformatieplein
De Zwarte Hond wil de koepel omtoveren in een energie centrum. Hiermee speelt het bureau in op de wens van de gemeente Arnhem om toonaangevend te worden op dit gebied en vindt het meteen verbinding met de buren: het naastgelegen Arnhems Buiten, waar grote bedrijven op het gebied van energie zijn gevestigd in een  energy business park. De Koepel gaat ruimte bieden aan cultuur, educatie en experiment. Het architectenbureau wil het complex geleidelijk ontwikkelen in een organisch groeimodel. Ook hier hadden de experts met name financiële twijfels,om dat een gebouw als de Koepel tenminste 5 ton per jaar kost aan onderhoud. Bovendien zit je met de spronginvestering van de aankoop.

De dapperste pitchers kwamen het laatst, namelijk Oeverzaaijer en Architectenforum, die minder dan een week geleden te horen kregen wat de nota van uitgangspunten voor de aanbesteding van hun project zou worden. Deze ongelukkige timing maakte hun transformatievoorstellen voor een kantoorgebouw aan de Scheveningse zee eigenlijk al bij voorbaat achterhaald. Dit met name doordat ineens blijkt dat je er drie verdiepingen bovenop mag zetten, terwijl het noordelijke gedeelte van het pand moet worden afgebroken.

 Vuurtorenweg_Architectenforum
Architectenforum, dat in zijn eerste voorstel keurig binnen de lijntjes had gekleurd, gebruikte de laatste dagen voor de pitch om deze volumeverschuiving te verwerken in zijn presentatie en kwam zo toch nog met een behoorlijk up-to-date voorstel voor een hoogwaardig longstay-hotel annex appartementencomplex. Deze typologie, die in Nederland weinig bekend is, levert in het buitenland tot 200 euro per kamer per nacht op.

 Vuurtorenweg_OeverZaaijer_Transformatieplein_2015 

Het plan van Oeverzaaijer is zeer goed ingebed in de omgeving. Chris Zwiers, die zelf in Scheveningen woont, wist precies dat museum Muzee en theatergezelschap De Appel momenteel zijn gehuisvest in slecht vindbare panden die echter goed zijn te transformeren naar woningen. Zo snijdt het mes aan vele kanten: de culturele organisaties krijgen een betere plek, de gemeente kan geld terugverdienen met de vrijkomende gebouwen, en Scheveningen zet zich weer beter op de kaart als culturele gemeente. Bovendien vormt het pand, dat precies op de kop van de nieuwe boulevard staat, aan de noordkant een logische verbinding met museum Beelden aan Zee en aan de zuidkant met de visafslag, waar bezoekers kunnen parkeren. Oeverzaaijer kiest voor sloop en nieuwbouw, waarbij de verdiepingen appartementen bevatten die de businesscase vlot moet trekken. Alle experts waren zeer enthousiast over dit plan en zien eigenlijk niet waarom de nota van uitgangspunten roet in Zwiers’ eten zou strooien. Vooral niet toen Zwiers te kennen gaf dat hij al door marktpartijen was benaderd voor de uitvoering.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels