nieuws

Paviljoen van nat stadshout krimpt nog wat

Architectuur

Bouwen met nat hout? In Amsterdam is het al gedaan. In het Amstelpark is een paviljoen verrezen van nat hout van plaatselijke iepen. Bij de constructie is rekening gehouden met extra krimp en trek. Ook zijn delen geselecteerd met geringe kans op kromtrekken.

Paviljoen van nat stadshout krimpt nog wat

Het Stadshoutpaviljoen staat op een open plek in het Amstelpark waar de gemeente een ontmoetingsplek wenste voor voorstellingen, feestjes, huwelijksfoto’s en dergelijke. Het is het eerste permanente bouwwerk van Stadshout, een Amsterdamse organisatie die hout van stadsbomen zinvol wil gebruiken. Het hout werd niet voorgedroogd als experiment, en omdat Stadshout daar de faciliteiten nog niet voor heeft.

 Houtpaviljoen Amsterdam

“Alleen het dakbeschot is wel voorgedroogd, anders werd het te kritisch”, vertelt architect Florian Eckardt. “Maar het buitenhout was zo nat dat het water er bijna uitliep toen we begonnen. De balken hebben daar twee maanden gestaan en toen was het al beter. Ook werd het snel droger nadat we het hout hadden gezaagd.”

 Florian Eckhardt Florian Eckhardt

Om te voorkomen dat het kopse hout zou splijten door te snelle droging, zijn de kopse kanten ingesmeerd met was. En om krimp te faciliteren in de gebruiksfase van het paviljoen, zijn schuivende verbindingen gemaakt, met een stalen verbindingskruis in het midden waar de houten balken met een diepe inkeping op zijn gelaten en geborgd met bouten. Om de beweging te faciliteren zijn de kepen dieper dat het staal hoog is en zijn de gaten in zowel het hout als het staal ruimer dan de boutdikte.

 Houtpaviljoen Amsterdam

Ook is de constructie zo gemaakt dat de v-vormige kolommen waar het dak op rust halverwege de balken aankomen en dus niet op het stalen kruis waar de liggers elkaar ontmoeten. “Als met al is het hele paviljoen zo gedetailleerd dat het, als een soort draadmodel, nog in alle richtingen ruimte heeft.”

Vers hout kan nog 0,8 procent krimpen in de lengterichting en maximaal 8 procent in de breedte. Aangezien het hout eerst twee maanden heeft gestaan en dus niet meer doornat was bij de verwerking en aangezien het niet tot ‘kamerdroogte’ zal terugdrogen, omdat het paviljoen buiten staat, verwachten de bouwers echter minder krimp van ongeveer 1 procent. Het hele paviljoen wordt dus nog een beetje kleiner.

Het kromtrekken van het hout valt volgens Eckardt wel mee, mede doordat Stadshout de balken daarop heeft geselecteerd. “Er zijn er om die reden ook wel een paar afgevallen.”

 Houtpaviljoen Amsterdam

Het hout krijgt geen afwerklaag. Dat kan namelijk niet, want dan sluit je het vocht juist op in het hout en gaat het rotten. “We hebben het paviljoen afgedekt met een zinken dak dat ook weer kan schuiven ten opzichte van de onderbouw. En het hele bouwwerk is het zo gedetailleerd dat er geen vochtophopingen ontstaan. De betonnen poten waar de houten kolommen op staan, hebben bijvoorbeeld een schuine bovenkant. En we hebben gezorgd voor een goede ventilatie tussen dak en plafond.”

De dakbekleding is deels gemaakt van kromme planken, die op een slimme manier zijn gespiegeld en daardoor in elkaar passen. Dit leidt tot minder zaagverlies en tot een charmant, natuurlijk ogend uiterlijk. Eén van de daksegmenten trok echter dusdanig krom dat hij opnieuw moest worden gemaakt. Toen koos Stadshout toch voor de traditionele werkwijze, met rechte planken. “Als je echt een dimensiestabiel bouwwerk wilt maken, zoals een huis, dan is ongedroogd vers hout niet geschikt”, denkt Eckardt. “Maar het is ook goed mogelijk om het energiezuinig te drogen. Bij houtzaagmolen het Jonge Schaap op de Zaanse Schans drogen ze het hout bijvoorbeeld door het voor de wieken te plaatsen. En je kunt ook gebruik maken van restwarmte uit een andere industrie.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels