nieuws

Nederland bouwt wat oudere wil

Architectuur

De manier waarop Nederland bouwt voor de toekomst, ligt erg dichtbij de wensen van de toekomstige gebruiker. Tenminste: als de Nederlandse gebruiker hetzelfde wil als de Duitse. Want die wil kleine ziekenhuizen dicht bij huis voor algemene zorg, zeer gespecialiseerde gezondheidscentra voor bijzondere zorg en zo lang mogelijk zelfstandig wonen. En, iets heel anders: hippe, schone, lichte vliegvelden.

Nederland bouwt wat oudere wil

 

 

 

Dit blijkt uit onderzoek van Ulrike Martina Dambmann van het Institut für Organisationsforschung und Systementwicklung in München: een instituut dat vanuit sociologische en psychologische achtergronden onderzoek verricht naar de wensen van mensen omtrent hun leefomgeving. Het gaat hierbij niet om het invullen van vragenlijsten, maar om zogenaamde Tiefensymbolische Meinungs- und Marktforschung (TSMM) een onderzoeksmethode waarbij niet alleen naar mensen hun mening wordt gekeken, maar ook wordt getracht onderbewuste verlangens naar boven te krijgen. Hiertoe begint men met plaatjes uit tijdschriften, omdat de mens zijn gevoelens in eerste instantie beleeft in beeld. Dit wordt later vertaald naar taal.

Rots in de branding

Dambmann en de haren hebben de resultaten ook vertaald naar een architectuuridee. De kleine ziekenhuizen dichtbij huis dienen huiselijk, open en warm te ogen. De grote specialistische ziekenhuizen, moeten echter hoog zijn, “als een rots in de branding” . Hoewel een betonkolos ook hier geen voorkeur geniet, heeft hoogte wel een connotatie met toekomst, wat een patiënt volgens Dambmann goed kan doen. Ook geeft hoogte afstand en ver zicht, wat kan maken dat de patiënt zichzelf en zijn levenswijze op een nieuwe manier gaat bekijken en tot nieuwe inzichten komt.

Zelfstandig wonen gaat uiteraard over veel meer dan het eigen huis. Na hun werkzame leven verbinden mensen hun gevoelens van zelfstandigheid en autonomie in toenemende mate aan hun woning. Ook staan zelfstandig wonenden hoger op de sociale ladder dan mensen in een instelling.

 Zelfstandig wonen ouderen_Winkelgebied Zelfstandig wonen in een rijke, normale woning met winkels is cruciaal

Rijke, normale omgeving

Er dient dan ook in eerste instantie te worden gezocht naar mogelijkheden om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten zijn. Daarbij zijn een rijke, normale omgeving (met winkels enzovoorts) cruciaal, net als goed transport. Overigens meldt Dambmann dat het voor veel ouderen handig kan zijn om geen drempels te hebben, maar dat de term barrièrevrij wonen breed afschuw opwekt. “Dus daar moeten architecten iets anders op verzinnen.”

Als volledige zelfstandigheid niet meer mogelijk is, verdienen kleinschalige samenwoonvormen de voorkeur. Ook hier dienen de woningen dicht bij het normale leven te liggen, zodat de ouderen zo veel mogelijk zelfstandig kunnen doen. Er zijn allerlei kleinschalige woonvormen denkbaar, van wonen met gelijkgestemden tot wonen met mensen uit dezelfde buurt, etcetera.

Lange gangen taboe

Dambmann gaf in een lezing op vakbeurs Bau te kennen dat Scandinavië en Nederland al vrij ver zijn met deze manier van bouwen, in tegenstelling tot Duitsland. Ze vertelde verder dat in Noorwegen wordt geëxperimenteerd met manieren om ouderen na hun pensioen weer op een of andere manier een rol te geven in de maatschappij. ‘Van nut zijn’ maakt namelijk ook dat mensen zich veel beter en sterker voelen.

Lange gangen taboe in zorggebouwenOverigens zijn lange gangen in alle zorggebouwen taboe. Ze maken mensen namelijk bang. 

Vliegvelden

Van een volstrekt andere orde is het onderzoek naar vliegvelden. Het is echter wel een interessante plek om te onderzoeken, omdat mensen vliegvelden associëren met mogelijkheden, vrijheid en zelfs het doorbreken van taboes. Vliegvelden geven mensen het gevoel dat ze deel uitmaken van de wereld en dat ze op weg zijn naar de toekomst. Het maakt hen avontuurlijk en open voor ontmoetingen met mensen van andere culturen. Vliegvelden zijn daarmee interessante havens van vooruitstrevendheid. De vliegveldmens is een betere, opener, optimistischer en tolerantere versie van zichzelf.

 Schiphol
De vertrekhal van Schiphol. “Vliegvelden geven mensen het gevoel dat ze deel uitmaken van de wereld.”

Het gebouw moet dat weerspiegelen. Futuristisch, extravagant, transparant, licht, modern en hygiënisch zijn begrippen die bij vliegveldarchitectuur horen. Daarbij dient men immer voort te bouwen, want wat vandaag modern was, is dat morgen uiteraard niet meer. En hygiëne – een belangrijke waarde – wordt gevoelsmatig gekoppeld aan moderniteit. Een futuristisch ogend, matig schoon toilet wordt als hygiënischer ervaren dan een goed geschrobde oude plee.

Dambmann: “ We hebben mensen eens ondervraag over een terminalgebouw direct na oplevering, in 2005 en 6 jaar later in 2011. De uitkosten waren volstrekt verschillend. Waar het gebouw kort na oplevering hoog werd gewaardeerd, vond met het in 2011 niets meer. De beleving is dus puur emotioneel.” 

Actie abonnement de Architect  Hoe wil jij later wonen?

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels