nieuws

Throwback Thursday – Bedrijfsgebouw Interlite in Den Bosch door Richard Meier

Architectuur

Inspiratie of Imitatie? Met deze prikkelende vraag als uitgangspunt, werd 25 jaar geleden in het juninummer van de Architect het bedrijfsgebouw Interlite op een perifeer bedrijventerrein te Den Bosch besproken. Het gebouw was ontworpen door Peyama, een jong architectenbureau uit Eindhoven en kenmerkte zich onder andere door een op het beeld gerichte gevel. Grappig genoeg is deze al meerdere malen vernieuwd en liggen de kwaliteiten van het gebouw in het interieur en de draagconstructie die de tand des tijds moeiteloos hebben doorstaan.

Throwback Thursday – Bedrijfsgebouw Interlite in Den Bosch door Richard Meier

Auteur Harm Tilman

Als je niet beter weet, lijkt het bedrijfsgebouw Interlite in Den Bosch een vergeten gebouw van architect Richard Meier te zijn. Niet alleen omdat het gebouw een overtuigende Meier look-a-like is, maar ook omdat de naam Richard Meier meerdere malen valt in de bespreking die hierover in de Architect van juni 1989 is gepubliceerd. Als het echt zo was, zou het betekenen dat het hoofdgebouw voor KNP in de bossen bij Hilversum niet het eerste gerealiseerde gebouw van deze Amerikaanse architect is geweest.

Het door Peyama ontworpen gebouw werd 25 jaar geleden besproken door Hans Stoutjesdijk. In zijn bespreking roemt hij het gebouw, maar is hij ook kritisch vanwege de referenties naar Meier. Met name het feit dat een oogstrelend gevelbeeld ontwerpuitgangspunt lijkt te zijn geweest en dat interieur en draagconstructie hieraan zijn aangepast, stoort de recensent van dienst enorm.

 Throwback Thursday_Meier_Lookalike_Harm Tilman

Aan het einde van zijn bespreking formuleert Stoutjesdijk een harde conclusie. Het streven meer dan een gemiddeld bedrijfsgebouw te willen maken is weliswaar loffelijk, maar de uitwerking is “oppervlakkig en neemt afstand van functionele en constructieve zuiverheid.” Stoutjesdijk schrijft dit op het moment dat de beeldarchitectuur zijn intrede begint te doen in Nederland. Zijn reactie heeft dan ook iets weg van de schrik die de agrarische bevolking in de negentiende eeuw had bij de intrede van de stoomtrein.

Anno 2014 functioneert het gebouw nog steeds als bedrijfsgebouw en ik besluit de ontwerpers te vragen wat ze vinden van de bespreking van destijds en hoe het gebouw zich in die 25 jaar heeft gehouden. Dat blijkt minder gemakkelijk te zijn dan gedacht, want na 1992 is Peyama van de Nederlandse architectuurradar verdwenen. Uiteindelijk krijg ik Ton Van Est en Maarten Otten, twee van de toenmalige vier partners, telefonisch te pakken.

Ton vertelt me dat Peyama voortkomt uit een gemeenschappelijk afstudeerproject aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Eindhoven. Toen ze in 1983 van school kwamen, was de vorige grote crisis vol aan de gang. Op school hadden ze niet geleerd hoe je je eigen bureau kunt beginnen. Maarten herinnert zich dat ze in hun begintijd briefjes bij de plaatselijke Albert Hein ophingen waarin ze hun diensten als architect aanboden.

 Throwback Thursday_Meier_Lookalike_Harm Tilman 

Peyama was een maatschap die uitgroeide tot een bureau met 13 mensen dat een grote diversiteit aan werk realiseerde. Het leeuwendeel van de uitgevoerde werken lag bij particuliere woonhuizen. De kiem voor de ondergang van Peyama kan voor een deel hierin worden gezocht, aldus Maarten nu. Particuliere huizen zijn bijzondere opdrachten waarin je veel tijd investeert, terwijl ze relatief weinig omzet genereren.

Wat volgens Ton de deur dicht deed, was dat in 1992 een grote opdracht voor een bedrijventerrein onverwacht niet doorging. Peyama zou het stedebouwkundige plan maken, de supervisie doen en een kwart van de totale vloeroppervlakte realiseren, en had hier zijn capaciteit voor uitgebreid. Toen de opdrachtgever plotseling de stekker eruit trok, ontstond een gat dat de maatschap niet meer kon opvangen.

Zowel Ton als Maarten zegt dat ze voor Meier als architect grote bewondering hebben, maar dat inspiratie niet het uitgangspunt was in Den Bosch. We hebben ons nooit ergens van laten weerhouden en we hebben als architect altijd vrijelijk geput uit alles wat voorhanden was, zegt Ton. Als architect moet je, afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever, verschillende soorten gebouwen kunnen maken, sluit Maarten aan.

 Throwback Thursday_Meier_Lookalike_Harm Tilman 

Het bedrijfsgebouw is bovendien niet een letterlijke imitatie van Meier. Door elementen te herhalen is iets anders gemaakt, en daarmee een bewerking van het grote voorbeeld. Een ander, niet onbelangrijk verschil is ook het budget. Sterarchitect Richard Meier beschikt nu eenmaal over grotere budgetten dan vier architecten in Eindhoven die een zinvolle en vakmatige bijdrage aan de gebouwde omgeving wilden leveren. Aan het KPN gebouw van Meier in de Hilversumse bossen is dat vooral in de detaillering terug te vinden.

Het bedrijfsgebouw staat nog steeds in Den Bosch en is nog altijd in gebruik. Ironisch genoeg is juist de gevel – de steen des aanstoots in de bespreking van Stoutjesdijk – in de loop der tijd verschillende keren aangepast. Ton vertelt me dat het gebouw meerdere malen van eigenaar is gewisseld en dat de gevel zelfs een tijde blauw is geweest, maar op dit moment bekleed is met grijze metallic platen. Juist het interieur waarin het licht een belangrijke rol speelt en de in de ogen van Stoutjesdijk “onzuivere constructie” hebben de tand des tijds glansrijk doorstaan.

Reageer op dit artikel