nieuws

Berlijnse Baugruppen deel 3

Architectuur

De in tijden van crisis ontstane Duitse ‘Baugruppen’ zijn inmiddels veel meer dan alleen een redmiddel voor jonge architectenbureaus in barre economische tijden. In Berlijn vormen deze bouwgroepprojecten al lange tijd een integraal onderdeel van het nieuwe architectonische landschap. Ze vormen een alternatief voor het traditionele systeem van opdrachtgever en architect. Architectenbureaus die bouwgroepen bedienen, verschillen qua organisatievorm, werkmethode en stijl sterk van elkaar, maar gaan allemaal uit van een sterke participatie door de gebruikers en de woningeigenaars.

Berlijnse Baugruppen deel 3

 Dit artikel van onze Duitse correspondent Claus Käpplinger is gepubliceerd in de Architect, juni 2014. Het wordt gepubliceerd in 3 delen. Dit is deel 3. Vertaling: Duo

Niet ver van de Potsdamer Platz op Dennewitzstrasse 1 is het meest recente bouwgroepgebouw van roedig . schop tot stand gekomen voor 2.000 euro per vierkante meter. roedig . schop deelde met twee andere Berlijnse architectenbureaus, dmsw en Siegl und Albert Architekten, het risico en de opdracht om nabij een intensief gebruikt U-Bahn-viaduct 39 woningen te bouwen. Samen met een startergroep ontwikkelden de drie bureaus in ongeveer een half jaar tijd het concept, dat vervolgens is opgesplitst in drie units binnen één gemeenschappelijk gebouw. Samen met hun collega’s stelden ze gemeenschappelijke ‘regels’ en standaarden op en in overleg met de opdrachtgevers is de indeling van de woningen aangepast aan de specifieke wensen. In tegenstelling tot wat roedig . schop gewend is, zijn de verdere beheers- en coördinerende taken overgenomen door een vierde bureau. Gezien het grote aantal van 39 opdrachtgevers is dit cruciaal om de kosten goed onder controle te kunnen houden.

De ervaringen uit eerdere bouwgroepen past roedig . schop toe op de zelf ontwikkelde planningsprocessen, waarbij in maximaal drie tot vijf bijeenkomsten de algemene standaarden en regels worden bepaald. Op de eerste ‘planningsdag’ met een startersgroep zijn de individuele wensen van de opdrachtgevers in kaart gebracht. Hiervoor neemt het bureau de eerste plattegronden op schaal 1:50 mee, met sjablonen van de meubels en de kasten die in de woning een plaats moeten krijgen. Door middel van overleggen en uitproberen is aan het einde van deze dag een eerste gewijzigde plattegrond ontstaan, die in de volgende bijeenkomst is bijgeschaafd en uiteindelijk is omgezet in een gezamenlijk, maar flexibel in te vullen woningconcept.

roedig . schop streeft naar een verfijnde ruwbouw met gemeenschappelijke standaarden, die de kosten helpen terugbrengen en de verantwoordelijkheid voor eventuele verdergaande wensen bij de gebruikers zelf legt: maximale flexibiliteit voor uiteenlopende woonwensen in een constructief geoptimaliseerd jasje. In het geval van ‘D1’ een jasje uit rasterwerk, dat het gebouw en zijn isolerende gevel zonder pleisterlaag omhult en de op variërende hoogten geplaatste ramen van de uiteenlopend vormgegeven woningen doet vergeten. Anders dan bij vele andere bouwgroepprojecten laten de architecten de eigenaars bij ‘D1’ zelfs over de façades van het gebouw beslissen. Ze hadden de keuze uit de huidige façade en een variant met industriële beglazing. Daarnaast is ervoor gekozen op het dak een gemeenschappelijk terras te creëren.

De drie bureaus ontwikkelden het gebouwconcept samen binnen de rechtsvorm van een ARGE (werkgemeenschap). Vervolgens zijn de werkzaamheden opgesplitst in verschillende fasen en verantwoordelijkheden, waarbij de gedetailleerde uitwerking van de afzonderlijke woningen is toegewezen aan verschillende architecten. Doordat zij erin slaagden de standaarden tot een minimum te beperken, konden alle bouwwerkzaamheden als één geheel worden vergeven en is aanzienlijk op de bouwkosten bespaard. Met deze ervaringen op zak gaat roedig . schop zich nu samen met vier andere bureaus wagen aan een nog groter project. Het ‘Möckernkiez’ kent 450 woningen en wordt op dit moment voor een bouwcoöperatie ontwikkeld. De architecten interesseren zich daarbij eerder voor sociale gemeenschappelijke ruimtes en minder voor formele architectonische stijlvragen. Ze trachten vooral de woningbouw op constructieve wijze opnieuw te definiëren.

 Actie abonnement de Architect

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels