nieuws

Een rechtszaal als een parasiet

Architectuur

Een architecturale parasiet, zwevend tussen wolkenkrabbers op de Amsterdamse Zuidas. Je denkt niet meteen aan een rechtbank. Toch is dit een van de resultaten uit de ontwerpmanifestatie Court of the future geïnitieerd door HiiL, innovation Justice in samenwerking met Gras, platform voor Groningen architectuur en stedenbouw. Afgelopen dinsdag was de eerste van een serie van drie bijeenkomsten.

Een rechtszaal als een parasiet

Hoe ziet de rechtbank van de toekomst eruit? Wat bepaald het uiterlijk van de rechtspraak in Nederland? Welke stappen gaan beleidsmakers en juridische specialisten zetten om het gerechtsgebouw van de toekomst te ontwerpen? 

Drie interdisciplinair teams  bestaande uit architecten, stedebouwers, landschapsarchitecten,  interieurarchitecten, juristen en marketeers, proberen een antwoord te vinden op deze vragen.Zie ook het artikel: “Rechtbank van de toekomst”

De aftrap werd gegeven door team Court as the last resort: ByBali, Daniel Leenders (6to9design), Eelco Hoeke (In.Vorm.Eel) and Sahar Khan (HiiL).

Court of the Last Resort

In gerechtsgebouw worden uitspraken gedaan over die zaken die er echt toe doen: ingewikkelde zaken en nieuwe zaken die de standaard zetten voor volgende zaken. Het gaat daarbij niet om de individuele vragen, maar om de collectieve antwoorden. Om dit collectieve belang te onderstrepen is zichtbaarheid een belangrijke factor.  De rechtbank van de toekomst heeft daarom ontwerp LED-schermen aan de gevel hangen. Hierop kan het publiek live volgen wat binnen in de rechtszaal gebeurt. Dit is in lijn met de huidige ambitie van Raad voor de Rechtspraak die stelt de rechtspraak toegankelijk, transparant en zichtbaar moeten zijn.

De  kern

Recht kan overal gesproken worden, toch blijkt er behoefte te zijn aan een omgeving die bijdraagt aan de autoriteit van de rechter en het recht dat er wordt gesproken. Ook in de toekomst zal de rechtszaal de meest geschikte ruimte hiervoor zijn. De rechtbank zal echter ook de functie hebben van universiteit, bibliotheek, onderzoekscentrum, restaurant en ontmoetingsplek.

Dat hoeft niet te betekenen dat de rechtbank van de toekomst een groot paleis van justitie wordt, integendeel. Zoals de behandelde zaken zijn teruggebracht tot de kern, zo wordt het gebouw terug gebracht tot de essentie van de rechtspraak: de rechtszaal. De overige functies vinden onderdak in de directe omgeving van de rechtbank. Vanwege de gunstige ligging en de aanwezige voorzieningen is bijvoorbeeld de Zuid-as in Amsterdam een geschikte locatie. In Nederland staan talloze gebouwen leeg en de bezetttingsgraad van de bestaande bebouwing gaat steeds verder omlaag. Door hiervan gebruik te maken van al aanwezige gebouwen, kan de rechtszaal als een parasiet ingeplugd in de bestaande stad.

 

Well-being in de rechtszaal

In de discussie, onderleiding van Maurits Barendrecht wordt er gesproken over well-being in de rechtszaal, met een link naar het healing-environment in de ziekenzorg. Kan de omgeving bijdragen aan het effect van de uitslag? Voor alle betrokken partijen  is een rechtszaak een stressvolle gebeurtenis waar vaak veel van af hangt. Hoe kun je de aanwezigen op hun gemak stellen, zonder een al te amicale setting te creëren.

Privacy en schouwspel

Nog interessanter is het spanningsveld tussen openbaarheid en privacy. Rechtszaken zijn openbaar en publiekelijk toegankelijk. Een rechtszaak heeft daarmee niet alleen een voorbeeldfunctie voor de maatschappij, het zorgt maar ook voor entertainment. Kan een rechtszaak dan ook plaatsvinden in een voetbalstadium, werd afgevraagd. Meer openbaar en zichtbaar dan dat kan immers bijna niet. Aan de andere kant is er echter ook het belang van privacy voor de slachtoffers en getuigen. Verdachte en slachtoffer moeten elkaar niet bij de koffieautomaat kunnen tegen komen. Zij moeten zich veilig voelen en hun privacy moet gewaarborgd kunnen worden, niet alleen voor het grote publiek, ook in het gebouw zelf.

 

De discussie over het gerechtsgebouw van de toekomst zal worden voortgezet in de twee komende bijeenkomsten. Deze zijn, geheel in overstemming met de beoogde openbaarheid van het gerechtsgebouw van de toekomst, vrij toegankelijk voor het publiek.

 

Strategie Problem Solving court, 8 april 2014 / 16:30 – 19:00

Strategie Legal Information, 15 april 2014 / 16:30 – 19:00

Locatie: HiiL Innovating Justice, Bezuidenhoutseweg 16A, 2594 AV Den Haag

Toegang: gratis, opgave kan via caroline.scholtz@hiil.org

Reageer op dit artikel