nieuws

Verslag congres Innoveerkracht

Architectuur

Ons congres Innoveerkracht staat dit jaar in het teken van ‘Zorg voor later’, waarin het debat over de rol van de ontwerpers nu en in de toekomst centraal staat. Op deze manier moet het congres de bouw verder brengen.

Verslag congres Innoveerkracht

Bezoekers krijgen een kijkje in de keuken van andere disciplines om zo tot nieuwe concepten voor de bouw te komen. Vandaag doen Marieke Giele, Sander Woertman en Maartje Henket verslag.

Koeien met gouden horens

Hugo Priemus sprak over de benodigde veranderingen in de volkshuisvesting om in te spelen op de behoeftes van deze tijd. De hoogleraar volkshuisvesting aan de TU Delft maakte van de gelegenheid gebruik om wat ‘koeien met gouden horens’ aan te pakken. Zoals de energienotanulwoning. Want wie is er toch op het idee gekomen om te beweren dat je een woning energieneutraal kunt maken met isolatiemateriaal en installaties?

“De invloed van het huis op het energieverbruik is maar heel klein”, aldus de hoogleraar. “Veel belangrijker is het gedrag van de gebruiker. En het klimaat buiten.” Priemus ziet dan ook meer in het opwekken van duurzame energie en in handige, goedkope monitoringsystemen als Toon van Eneco, die de bewoner feedback geven op zijn woongedrag. “Bovendien moet je zorgen voor een relatie van de woning-met E-bikes en elektrische auto’s. De domotica wordt onderdeel van een smart grid. Hier ligt een geweldig gebied van innovaties.”

Vlnr Hugo Priemus,  Josien Kruizinga en Kim Liebregts

Fysiek en virtueel

Een andere technische verandering aan de woning is die van fysiek tot ICT knooppunt. Aangezien we onze ICT-devices steeds meer op het lijf dragen, worden we steeds minder afhankelijk van tijd en plaats. De woning wordt zo tegelijkertijd een fysiek en virtueel centrum, ziet Priemus. “Naast het Nieuwe Werken ontstaat het Nieuwe Wonen.”

Ook Design manager Josien Kruizinga van Prêt-à-loger heeft het over techniek in de leefomgeving. Prêt à loger is de verduurzaamde rijtjeswoning waarmee de TU in Delft dit jaar de duurzaamheidsprijs won op de Solar Decathlon– en nog vele andere prijzen. Een belangrijk uitgangspunt was dat je niet alleen energie moet besparen – “want wie gaat er nou een lening voor dertig jaar nemen alleen maar om energie te besparen?” – maar die ook comfort toevoegt.

Dat doet Prêt à loger voornamelijk door een kas aan de woning toe te voegen die extra ruimte creëert en een tussenklimaat. In de winter is het daar 10 graden, in de herfst en lente 20 en in de zomer gaat hij helemaal open en vormt hij onderdeel van de tuin. “Voor mij staat er echter nog 1 heel belangrijke vraag open”, aldus Kruizinga, “namelijk hoe we dit gaan doen voor het beschikbare budget. Dat lukt tot nu toe namelijk nog niemand. Wanneer we gaan vernieuwen, proberen we dat negen van de tien keer te doen met bestaande producten. Daar proberen we iets mee te kneden. Ik denk dat we meer moeten gaan kijken naar toekomstige wenselijkheid. Want als we weten waar we heen willen, kunnen we ons gaan afvragen hoe we daar kunnen komen.”

Duurzaam transport

Kim Liebregts van Tesla Motors bracht een heel interessant onderwerp voor het voetlicht, namelijk de mogelijkheid om echt te vernieuwen, als je maar wilt. Tesla is een bedrijf van een technische dromer en een ondernemer die de wereld sneller naar duurzaam transport willen brengen. Dat hebben ze gedaan door een auto te maken die mannen willen hebben – hij gaat namelijk van 0 tot 100 kilometer per uur in 3 seconden – en die verduurzamen ze steeds verder. En ze maken hem goedkoper.

Een beer op de weg is echter nog het rijden zelf. Want het publiek wil toch eigenlijk pas zo’n auto kopen als die overal kan worden opgeladen. Daarom bouwt Tesla aan een netwerk van superchargers die alle Teslarijders hun leven lang gratis mogen gebruiken. Er staan er nu 4 in Nederland en 100 in Europa. In 20 minuten heb je je batterij halfvol. En je kunt 400 kilometer rijden op een batterij. Vanaf 2016 kan de Tesla-adapt gratis naar Istanbul of Moskou rijden.

Maartje Henket

Levenskwaliteit als doel

Tijdens het congres Innoveerkracht hield Lianne van Genugten een donderpreek. Waarom hebben we het hier over verdienmodellen, als er belangrijkere zaken zijn die onze aandacht vragen, vroeg ze het publiek. Geef mensen de ruimte om te dromen en dingen te realiseren die echt toegevoegde waarde hebben. Want levenskwaliteit zou ons doel moeten zijn, niet het groeien naar een abstract doel.

 
Concept developer Lianne van Genugten, Ronald Huikeshoven van AM en Peter Swinnen, Vlaams Bouwmeester, debatteren met elkaar en met de zaal op Innoveerkracht. Foto’s Hans de Vries.

De afgelopen jaren gaf gebieds- en vastgoedontwikkelbedrijf AM haar medewerkers de ruimte om op zakelijk vlak te doen waar Van Genugten toe opriep: te dromen en te zoeken naar een bedrijfsmodel dat echt toegevoegde waarde heeft. Directeur AM regio Noord-West Ronald Huikeshoven licht I Am YOU toe, een van de modellen die uit bovenstaande excercitie voortwam. Hierin wordt de klant centraal gesteld, aldus Huikeshoven.

 
Dagvoorzitter Hadassah de Boer haalt vragen op uit het publiek.

Woonconcepten

Het werken vanuit concepten is volgens Huikeshoven de crux van I AM YOU. Onderzoek is daar een cruciaal onderdeel van. Zo is Villa Mokum in het Amstelkwartier in Amsterdam specifiek ontwikkeld voor starters in de markt, een doelgroep die daarvoor niet in het vizier van ontwikkelaars voorkwam. Het concept voor dit project is ontwikkeld na intensief onderzoek naar de behoeften in de markt en van de doelgroep. Pas daarna is gekeken hoe het gerealiseerd kon worden binnen de parameters van het concept.

In Overhoeks is AM op dit moment bezig het FRIENDS-concept te realiseren. Ze kregen medewerking van de gemeente omdat zij ook zagen dat het voldeed aan een behoefte in de markt, en woonruimte bood aan een groep inwoners die nu niet goed wordt bediend. Het feit dat aan een aantal belangrijke regels op het gebied van huurcontracten, niet kon worden voldaan, prikkelde alle betrokken partijen. In plaats van dit te zien als een beperkende voorwaarde, is gezocht naar een oplossing.

Bouwinnovatie in de toekomst?

De architect is in het concept-denken een belangrijke speler. Deze denkt in een vroeg stadium mee over de wijze waarop een concept kan worden gerealiseerd, aldus Huikeshoven. Omdat in de concepten de behoeftes van de doelgroep leidend zijn, moet er op architectonisch gebied geïnnoveerd worden. Zou deze werkwijze in de toekomst kunnen leiden tot de bouwinnovatie waar de aanwezigen van dit congres naar zoeken?

Dat regelgeving een belangrijke rol speelt in de innovatie in de bouw, wordt onderstreept door Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen. In het rijksproject ‘Onzichtbare Zorg’ kreeg Swinnen de ruimte om voor vijf jaar de beleidregels op te rekken naar eigen inzicht. Het vroeg van betrokken ontwerpers een andere rol. Het eindbeeld stond niet meer centraal, maar het proces. Een belangrijke oproep van van Swinnen, ligt besloten in een van de uitgangspunten die werd opgesteld naar aanleiding van het rijksproject: ontwikkel een intelligente en flexibele regelgeving.

Sander Woertman

Nieuwe verdienmodellen

Het eerste deel van het congres heeft als thema ‘Zaken doen in de nieuwe economie’. Innoveerkracht gaat over het beetpakken van de dingen die nu spelen in de samenleving. In de bouw dienen we nu te kijken naar nieuwe verdienmodellen, die ons verder brengen op financieel en sociaal gebied. “We sluiten aan bij de bouwcultuur waar Frits van Dongen mee begonnen is om samen tot mooie resultaten te komen,” opent Harm Tilman het congres.

 

Maatschappelijke vraagstukken

Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit Nijmegen, spreekt over zakendoen in de nieuwe economie. “We leven in onzekere tijden. Uw business is niet meer wat het geweest is en wordt dat ook niet meer,” begint Jonker. Hij benadrukt in zijn speech dat in een korte tijd een nieuw tijdperk is aangebroken waarin de ontwikkelingen alsmaar doorgaan. De bouwsector dient door middel van nieuwe samenwerkingen meer te kijken naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.

 Jan-Willem van der Schans, van de Wageningen UR, gaat in op het thema stadslandbouw: het rechtstreeks leveren van voedsel aan consumenten in en rond de stad en gebruik maken van natuurlijke hulpbronnen in de stad. Het is van essentieel belang dat wordt gekeken naar de mogelijkheden om de verschillende kringlopen te sluiten. “Op deze manier kunnen we de circulaire economie integreren in het voedsel en de gebouwen,” aldus Van der Schans.

Paul de Ruiter spreekt over zijn uitdagingen om duurzaam te bouwen. Het nieuwe Hotel Amstelkwartier staat daarbij centraal. De opdrachtgever heeft de ambitie om met dit project het meest duurzame hotel van Europa te bouwen. De Ruiter pakt deze opgave op een integrale manier aan, wat op een termijn van 25 jaar leidt tot een duurzame investering.

Marieke Giele


Paul de Ruiter, Jan Jonker en Jan-Willem van der Schans tijdens het ochtenddebat.

Volg op Twitter het congres via de hashtag #Innoveerkracht. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels