nieuws

Hertzberger over spelregels en speelruimte

Architectuur

In zijn lezing ‘Structuralisme toen en nu’ sprak Herman Hertzberger donderdag over de eenvoud van de architectuur en de zoektocht van ontwerpers naar het elementaire. Hij toonde daarbij zijn vermogen om op verfijnde wijze de mensen in hun omgeving te observeren. Dit leert ons naar architectuur te kijken als onderdeel van een sociale structuur in plaats van een op zichzelf staand kunstwerk.

Hertzberger over spelregels en speelruimte

 

 

De lezing ‘Structuralisme toen en nu’ van Herman Hertzberger is onderdeel van het discursieve programma bij de tentoonstelling Structuralisme in Het Nieuwe Instituut. Met heldere voorbeelden neemt Hertzberger het volle auditorium mee in zijn eigen kijk op de architectuur. Door zijn perfecte formuleringen bleek de architect in staat deze visie goed over te brengen op het publiek.

Schaakspel
“Architectuur kan niet zonder ordening, maar is ook niet gebaat bij te veel ordening”, aldus Hertzberger. In zijn verhaal laat hij telkens het evenwicht tussen vrijheid en gebondenheid centraal staan. De architect dient daarbij een hoofdstructuur te realiseren, waarbinnen de gebruikers naar eigen inzicht en behoefte een verdere invulling aan de ruimte kunnen geven. Het vinden van de juiste balans tussen spelregels en speelruimte is daarvoor essentieel.

Links op het podium bevindt zich een rond, groen tafeltje met daaraan twee houten stoelen. Op de tafel staat een schaakspel, dat volgens Hertzberger het beste voorbeeld is van de balans waar architecten naar moeten zoeken. Schaken kent eenvoudige regels, die de architect zelf al op driejarige leeftijd kende. Maar het zijn juist deze spelregels die voor de spelers een onwaarschijnlijke rijkdom aan mogelijkheden opwekken.

Foto: Johan van der Keuken 

Eenvoudige structuren
Tijdens de hele lezing staat de ruimte, die een rol kan spelen in de relatie tussen mensen, centraal. Daarvoor dienen architecten de gebouwen dichter bij de mensen te brengen door plekke te creëren waar mensen naar eigen inzicht een invulling aan kunnen geven. Dit betekent dat een eenvoudige vormentaal gebruikt kan worden, die in elke situatie en door elke gebruiker weer anders geïnterpreteerd kan worden.

Om dit te bereiken dienen architecten te zoeken naar de elementaire aspecten van de architectuur. De bouwkunst is onwijs eenvoudig als deze eenvoudige structuren worden aangehouden in een ontwerp. “Maar dan moeten architecten eens wat minder bezig zijn met het beschermen van hun eigen mooie vormen en de gewone mensen de kans geven een voor hen goede omgeving te maken,” aldus Hertzberger.

Foto: Willem Diepraam 

De tentoonstelling Structuralisme is nog tot en met 11 januari 2015 te zien in Het Nieuwe Instituut. De verder onderdelen van het discursieve programma zijn te vinden in de agenda. Volgende week verschijnt het kwartetspel van Herman Hertzberger, dat als een catalogus bij de tentoonstelling wordt uitgegeven.

Reageer op dit artikel