nieuws

Luchtzuiverende school voor naast de snelweg

Architectuur

Atelier PRO onderzoekt de mogelijkheden voor luchtzuiverende schoolontwerpen voor naast de snelweg. Een slimme vormgeving en een gelaagde gebouwstructuur kunnen in combinatie met goede filters bijdragen aan een gezonder binnen- én buitenklimaat, stelt het architectenbureau.

Luchtzuiverende school voor naast de snelweg

Kinderen brengen steeds meer tijd door op scholen. Deze bevinden zich vaker in de stad en niet altijd op de ideale locaties. Daarbij groeit ons besef van de kwalijke invloed van fijnstof. Dit leidde bij atelier PRO tot de vraag of een schoolgebouw de luchtkwaliteit kan verbeteren.

Het bureau is de ontwerpmogelijkheden gaan onderzoeken in een summerschool van een aantal weken, op basis van een echte opgave: een middelbare school aan de Desguinlei in Antwerpen. De locatie grenst aan de ring en wordt aan alle zijden omzoomd door wegen met druk autoverkeer. Uit meetgegevens van de stad Antwerpen blijkt dat de waarden van luchtverontreiniging ver boven de Europees toegestane niveaus reiken.

Meerdere schillen, verschillende types lucht

Het resulterende ontwerp is een gebouw dat meerdere schillen met daartussen verschillende typen lucht. De buitenste schil is de gevel. Deze ligt direct aan de ring en vormt een barrière naar de snelweg. Hier wordt de vervuilde lucht naar boven geleidt. Door de grillige vormgeving van het gebouw, wordt extra turbulentie gecreëerd. Daardoor mengt de lucht beter met de frissere lucht boven het gebouw, zodat de fijnstof niveaus alvast dalen.

De lucht wordt aan de achterzijde zo hoog mogelijk ingelaten, elektrostatisch gezuiverd, en ingeblazen in de primaire ruimtes: de lesruimten. Het is belangrijk dat de zuivering heel grondig is, anders zet men de ramen open en komt de vieze stadslucht alsnog binnen. Door overdruk wordt de schone lucht verder in het gebouw verspreid, naar de (semi) openbare ruimtes. Daarbij wordt hij steeds opnieuw gezuiverd.

Buiten spelen

Kinderen zitten niet de hele dag binnen. En vooral buiten op de schoolpleinen zijn de concentraties vuile lucht alarmerend. Om ook de buitenruimte van betere lucht te voorzien, wilde Atelier Pro met de lucht uit de school een soort bel creëren op een wind-luw plein. De kinderen zouden zich buiten dan nog steeds in de relatief schone binnenlucht bevinden. Volgens Joint Air Quality Initiative (JOAQUIN) is dit echter een onrealistisch idee: het is onmogelijk om de omgeving zo goed te controleren dat de bel intact blijft. Daarom introduceert het bureau een kas als tussenruimte.

Managing partner Alex Letteboer: “Maar er zijn nog veel meer maatregelen te nemen die hier niet zijn gebruikt. Het echte resultaat van dit ontwerpend onderzoek is dan ook geen kant-en-klaar product maar een Clean-Air-Toolbox. Deze toolbox biedt een visuele uitleg van ruimtelijke ingrepen die de lucht aan de buiten- en binnenkant van een gebouw kunnen verbeteren.” Het bureau legt de toolbox nu voor aan anderen. De feedback wordt ingezet om de toolbox verder te ontwikkelen.

Voorlopige conclusie is dat met het ontwerp van een gebouw veel invloed uitgeoefend kan worden op de luchtstromen en daarmee de luchtkwaliteit. Belangrijkste kritiek is dat luchtstromen moeilijk zijn te modelleren en voorspellen. Het werkelijke effect van de bebouwde omgeving op de luchtkwaliteit is pas meetbaar is als een prototype wordt getest. Volgende stap is dan ook een vervolgonderzoek in een windtunnel.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels