nieuws

Wisseling College van Rijksadviseurs “op de kaart gezet”

Architectuur

Tijdens Op De Kaart Gezet, een bijeenkomst ter gelegenheid van de wisseling van het College van Rijksadviseurs, stelde gespreksleider Fred Schoorl, directeur van de BNA, dat hij nog steeds een rol ziet weggelegd voor Rijksadviseurs. Nederland is immers nog niet af. De scheidende rijksadviseurs hebben hun sporen in Nederland achtergelaten. Volgens Minister Melanie Schultz moeten de nieuwe rijksadviseurs zich vooral richten op het vormgeven van oplossingen die door de politiek zijn gekozen.

Wisseling College van Rijksadviseurs “op de kaart gezet”

Verslag Sander Woertman

Vooraf leek het een rare keuze om Frank van Oort, hoogleraar stedelijke economie aan de Universiteit van Utrecht, als eerste te programmeren tijdens deze bijeenkomst, die toch vooral een ceremoniële functie had. Zijn lezing behandelde de relatie tussen ruimtelijke planning en economie. Van Oort toonde aan, dat planning ervoor kan zorgen dat een economie zich ontwikkelt, en hoe moeilijk het is om de juiste combinatie van factoren te vinden die dit stimuleren.

Breekijzer

Het verhaal van Van Oort ging waarschijnlijk een stuk dieper dan waar het publiek die middag op zat te wachten, maar het was duidelijk waarom juist hij het spits af mocht bijten: door te benadrukken dat ruimtelijk ontwerp geen overbodige luxe is, en daarnaast ook nog eens oneindig complex, onderstreepte Van Oort de legitimiteit van het CRA. Want in het samenspel tussen economie, ruimtelijke planning en politiek zijn breekijzers nodig, mensen die perspectieven schetsen en vorm geven aan urgente kwesties. In het verhaal van Van Oort doet het CRA meer dan ordenen, ze stimuleert de ontwikkeling van ons land. 

Multimodale knooppunten

Vervolgens was het woord aan Ton Venhoeven, die college gaf over zijn stokpaardje het afgelopen vier jaar: multimodale knooppunten en bereikbaarheid. In de visie van Venhoeven houdt multimodale bereikbaarheid in, dat je op verschillende wijzen op een plek kunt komen. Helaas loopt de ontwikkeling van Multimodale knooppunten vaak vast op regelgeving en besluitvorming. Venhoeven toonde een kaart met de grote infrastructurele kanalen in Europa. Hij constateerde dat we ons in de periferie van deze corridors bevinden en dat de economisch-politieke ontwikkelingen ons oostelijk passeren.

Advies

Om deze ontwikkeling een halt toe te roepen, heeft het CRA een advies opgesteld, dat die middag werd overhandigd aan minister van Infrastructuur en Milieu Melanie Schultz van Haegen. Het advies, in de vorm van een kaart, schetst een land waarin steden en plekken beter bereikbaar zijn. In de toekomstvisie is een sleutelrol weggelegd voor een geïntegreerd mobiliteitsnetwerk dat auto, ov en langzaam verkeer aan elkaar breit. Een speciale rol is weggelegd voor het spoor, waar het Programma Hoogfrequent Spoor voor wordt doorontwikkeld.

Het advies van het CRA staat bol van ambities, wat uitzonderlijk is in een tijd waarin geen geld is voor grootschalige ontwikkelingen. En vooral niet voor de kwalitatieve invulling ervan die door iedere daaropvolgende spreker noodzakelijk werd geacht. En hier liep de bijeenkomst ietwat vast. De woorden ambitie, integraliteit en kwaliteit werden nog veel uitgesproken. Maar hoe deze moeten worden gerealiseerd, daar had niemand een oplossing voor.

Regio´s aan zet

De uitwerking van dit advies wordt overgelaten aan de regionale instituties en lokale overheden. Vanuit de overheid valt weinig te verwachten, behalve dat ze belooft het uitvoeren van ruimtelijk beleid te versoepelen. Minister Schultz van Haegen signaleerde dat iemand die iets wil ondernemen in de ruimte sterk in zijn schoenen moet staan om het juridische bolwerk, met haar oerwoud aan regels en wetgeving, het hoofd te kunnen bieden. Ze kondigde aan hier korte metten mee te willen maken. Ze is al sinds medio 2011 bezig met het opzetten van de omgevingswet, die in de toekomst alle onderdelen van wet- en regelgeving die betrekking hebben op de ruimte, moet omvatten. In de toekomst moet het regelen van een vergunning voor een ruimtelijke ingreep integraler, sneller en beter kunnen worden geregeld. Maar voordat deze monsterwet er is, moet nog heel wat gebeuren. Volgens Schultz van Haegen betreft het hier de grootste wetgevingsoperatie sinds de tweede wereldoorlog.

Van windmolen tot A2

Tot die tijd, en ongetwijfeld ook erna, is er voor het College van Rijksadviseurs genoeg te doen. En voor diegenen die zich afvroegen wat zo’n college nou eigenlijk doet, volgde een respectvolle opsomming van adviezen waarmee de adviseurs de ruimtelijke inrichting van Nederland hebben beïnvloed. Wie in Nederland over de A2 en de A12 rijdt, bevindt zich dankzij Ton Venhoeven in een zorgvuldig vormgegeven snelweglandschap dat internationaal zijn weerga niet kent. En Annemie Burger van Ministerie EL&I toonde in haar eerbetoon aan Yttje Feddes aan, hoezeer het werk van een rijksadviseur is ingebed in de politieke besluitvorming. Ze meldde dat ze ’s ochtends voorafgaand aan deze bijeenkomst op het ministerie nog een bijeenkomst had, waarin Feddes´ advies aangaande windmolens werd behandeld.

Twee nieuwe adviseurs

Voor de nieuwe rijksadviseurs die werden gepresenteerd, ligt er een flinke kluif. Erik Luiten is aangesteld als rijksadviseur voor landschap en water, Rients Dijkstra mag zich Rijksadviseur voor infrastructuur en stad noemen. Samen met Rijksbouwmeester Frits van Dongen vormen zij het nieuwe CRA.

Geen nieuwe Rijksadviseur Cultureel Erfgoed

Voor scheidend rijksadviseur voor het cultureel erfgoed Wim Eggenkamp komt geen vervanging. Dat is een verrassing omdat hergebruik en renovatie hét ontwerpthema voor de komende jaren is. Terwijl minister Schultz van Haegen bezwoer dat dit onderwerp wordt ingebed in de takenpakketten van de overige adviseurs, liet Eggenkamp zelf weten het jammer te vinden de fakkel niet door te kunnen geven. Hij voorzag mogelijke gevolgen voor de banden die in voorgaande jaren met veel moeite werden gesmeed tussen verschillende belangenpartijen op het gebied van erfgoed en de overheid.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels