Blog – Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Friso de Zeeuw: ‘Lang leve het rijhuis’

blog

Blog – Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Architectuur

Door Harm Tilman – Volgens Friso de Zeeuw zijn nieuwe woonwijken in het groen onvermijdelijk. ‘Mensen willen immers in een rijtje naast elkaar wonen.’ Toch zou je van ontwikkelaars meer ambitie verwachten.

Sinds een jaar of dertig ben ik in het bezit van een studie over Hollandse stedebouw en woningbouw. Het boek dateert uit 1914 en is geschreven door Rudolf Eberstadt. Ik kreeg het van zijn kleinzoon die ik midden jaren tachtig in Londen ontmoette. We spraken met elkaar over de London Docklands, de opheffing van de Greater London Council, de privatisering van de stedebouw en het bestuurlijk falen van Labour.

Samenhang

Het boek van zijn grootvader probeert de stedebouw en volkshuisvesting in Nederland in hun samenhang te beschrijven. Wat opvalt is dat hij de economische en politieke wensen met betrekking tot de stad zorgvuldig onderscheidt van de elementen waaruit een stad bestaat.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Provincie en gemeenten Zuid-Holland wijzen bouwen in het groen af

Pleidooi rijhuis

Onwillekeurig pakte ik het weer eens uit mijn boekenkast, toen ik afgelopen week in het Algemeen Dagblad een interview las met Friso de Zeeuw. Hij toont zich daarin een onvermoeide pleitbezorger van het Nederlandse rijhuis en zet dit pleidooi in om de kritiek op de Nederlandse Vinexwijken onschadelijk te maken.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

‘Groen dat je opgeeft krijg je nooit meer terug’

Basistype

Dat het rijhuis nog altijd behoort tot de basis-woningtypen van deze tijd, lijkt me niet een al te gewaagde stelling. Maar het gegeven dat de rijwoning deel uitmaakt van een lange traditie, wil nog niet zeggen dat de woonbehoeften in de tijd niet zijn verschoven of dat er zo iets bestaat als nationale woongewoonten. Wel dat je de woningen uit deze traditie met elkaar kunt vergelijken op indeling, constructie, afmetingen.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

In Stadskanaal worden 200 woningen gerenoveerd tot Nul op de Meter woningen

Kleine woningen

Dat geldt overigens ook voor de kleine woningen die de Zeeuw niet noemt. Juist in een markt waarin starters, maar ook stedelijke bezoekers woonruimte zoeken, is de behoefte aan snel beschikbare, tijdelijke huisvesting groot. Wat je ook van de Tiny Houses vindt, ze voorzien wel in een behoefte aan een nieuwe stedelijke woonstijl.

Het succes van Kleiburg

Op Twitter wees architect Reimar von Meding in een reactie op De Zeeuws’s pleidooi bovendien op de verdiensten van bijvoorbeeld portieketagewoningen, patiowoningen en zelfs galerijwoningen. Ze zijn geen van alle te beschouwen als dé oplossing voor de woningvraag, aldus Von Medingh, maar “de Kleiburgflat is een overdonderend succes bij de woonconsument.”

nut en nadeel rijhuis vinexwijk

Interieur woning flat Kleiburg Beeld Jan van Grunsven

Collectieve woonvoorzieningen

Ook voor de woonwensen van huidige ouderen is het rijhuis niet meteen de meest voor de hand liggende optie. Van ouderen wordt verlangd dat zij zo lang mogelijk in hun eigen huis blijven wonen. Aan de andere kant heb je verpleeghuizen voor mensen die op geen enkele manier meer voor zichzelf kunnen zorgen.  Tussen beide ligt op dit moment een gapend gat waarin sprake is van groeiende vereenzaming. Om dit te ondervangen zouden collectieve woonvormen voor zelfstandige ouderen een oplossing zijn.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Bijlmerbajes in Amsterdam wordt Bijlmerkwartier

Gebrek aan functies

Evenmin als hét Nederlandse rijhuis bestaat, bestaat dé Nederlandse Vinexwijk. De ene Vinexwijk is nu eenmaal net wat geslaagder dan de andere. Wat sommige wijken opbreekt, is een gebrek aan diversiteit van functies en goed openbaar vervoer. Niet alleen ontwikkelaars, maar ook gemeentelijke overheden en bouwers hebben daar nog altijd weinig oog voor.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Jos Gadet: ‘Antistedelijkheid als Blitzkrieg’

Transformatie en nieuwbouw

De Zeeuw gaat overigens wel gemakkelijk voorbij aan het onderscheid tussen nieuwbouw binnen bestaand stedelijk gebied en bouwen in de wei, tussen transformatie van het bestaande en het vormgeving van nieuwe bouwstromen. Zijn pleidooi voor de laatste komt gemakzuchtig over, als de weg van de minste weerstand. Het feit dat mensen het liefst in aaneengeschakelde eenheden willen wonen, is hooguit een pleidooi voor het aanleggen van een goede openbare ruimte (straten, wegen en hoven).

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Nieuwbouw in de Spoorzone van Delft

Nieuwe bestuurlijke aanpak

Vooral op het laatste terrein wringt hem vaak de schoen. Ook De Zeeuw lijkt het belang van een nieuwe bestuurlijke aanpak te onderkennen. “Nu de markt aantrekt, duiken overal cowboys op die waardeloze plannen maken en gaan voor het snelle geld. Wat mij betreft haalt de overheid alle middelen van stal om die plannen te stoppen” , zegt hij in het AD.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Labour’s voorstel voor nieuw stedelijk grondbeleid in de UK

Meer ambitie

Het rijhuis en de eengezinswoning horen thuis in de architectuur. Van de zijde van ontwikkelaars en beleggers zou je meer ambitie verwachten dan ze tot nu tonen. De vraag is toch wat je naast de woningen verder aan programma kunt maken. Met alleen maar rijwoningen ga je het niet maken. Dan krijg je doodse stukken stad. Terwijl voor ontwikkelaars de ambitie zou moeten zijn stadsdelen te maken die voor de komende honderd jaar een waardevolle toevoeging zijn.

Nut en nadeel rijhuis voor Vinexwijken

Volgens Rijksbouwmeester is woningbouw juist gebaat bij innovatie

 

Lees ook

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels