blog

Blog – LabCity van OMA combineert geslotenheid lab met levendigheid stad

Architectuur

Door Harm Tilman – LabCity, de nieuwe Ingenieursschool in Paris-Saclay, ontworpen door Ellen van Loon van OMA, combineert de vereiste geslotenheid van het laboratorium met de levendigheid en de ontmoetingen van een stad. Hoe hebben ze dat geflikt? En hoe kan het dat ze in Frankrijk wel investeren in de ruimtelijke ordening en wij hier niet?

Blog – LabCity van OMA combineert geslotenheid lab met levendigheid stad

Rond Parijs wordt druk gebouwd. Overal staan bouwkranen en verschuiven machines grond. Ik ben op weg naar de nieuwe campus van CentraleSupélec, de Franse elite ingenieursschool waar de nieuwe LabCity van OMA binnenkort haar deuren opent. De tocht naar de nieuwe campus in Paris-Saclay voert nu nog over plattelandswegen, maar de aanleg van de benodigde infrastructuur vordert gestaag. Je rijdt hier door een landschap waaraan al in 1965 is begonnen. Achtereenvolgende presidenten hebben hier aan voortgebouwd en ook onder Macron zal dit doorgaan, wordt me verzekerd.

100%

Het stedelijke landschap ten zuidwesten van Parijs verkeert in voortdurende staat van wording. Foto Harm Tilman

Landschap in voortdurende wording

In dit landschap in voortdurende wording werkt CentraleSupélec sinds een jaar of vijftien aan haar campus. Ze doet dit vanuit de ambitie om de wetenschappelijke en technische ‘leaders’ op te leiden waar de wereld van nu behoefte aan heeft. Diezelfde wereld is echter voortdurend in beweging: de opvattingen over onderwijs wijzigen zich snel, de digitalisering van de wereld is in volle gang, samenwerking wordt steeds belangrijker in research & development, terwijl de eisen van verduurzaming van de omgeving niet zijn te veronachtzamen.

100%

Landschap in wording. Copyright OMA

Ingenieurs én ondernemers

In CentraleSupélec leren en werken toekomstige ingenieurs niet alleen aan wetenschap en techniek, maar dienen zij zich ook te ontplooien als ondernemers en zich te oriënteren op de wereld. Geheel in de lijn van de Franse wetenschappelijke traditie staat de mens centraal op de campus. Gegeven deze traditie en dynamiek van het onderwijs, zijn flexibele gebouwen nodig, redeneren de bestuurders. Daarnaast leeft het gevoel dat de school, wil ze profiteren van de aanwezigheid van haar partners, zich dient te openen naar de buitenwereld.

100%

Masterplan voor de campus van CentraleSupélec in Paris-Saclay. Copyright OMA

Omvangrijk en fluctuerend programma

Deze maand opent het Gustave Eiffel gebouw, het laboratoriumcomplex dat OMA ontwierp op de campus. Dit heeft een oppervlakte van 48.000 m2. Het programma bestaat uit vijf laboratoria, studentenclubs, een auditorium met 970 zitplaatsen, verschillende studiezalen van uiteenlopende grootte, en zo nog wat. Hoe geef je vorm aan een programma van zo’n omvang dat ook nog eens voortdurend van samenstelling verandert?

100%

Maquette van LabCity in Paris-Saclay door OMA-Ellen van Loon. Foto Frans Parthesius, Courtesy of OMA

Dozen met eindeloze gangen

In een laboratorium isoleren ingenieurs en wetenschappers fenomenen van de context waarin ze normaliter zijn gesitueerd en bestuderen zij ze in een geheel nieuwe setting. Alleen zo kan ware kennis worden geproduceerd, is de opvatting. Dit leidt tot gebouwen, zoals OMA opmerkt, die lineair van opzet zijn, forse gesloten dozen met eindeloos veel gangen. Dankzij hun gesloten en naar binnen gerichte activiteiten werken ze als ‘blinde muren’.

100%

Maquette van het centrale plein in LabCity in Paris-Saclay door OMA-Ellen van Loon. Foto Frans Parthesius, Courtesy of OMA

Buiten de muren

Van laboratoria wordt tegenwoordig verwacht dat hun experimenten niet eindigen binnen de zuiver ascetische ruimtes, maar buiten de muren ervan worden doorgezet. Daarvoor dienen de toekomstige ingenieurs andere werkzaamheden te verrichten, activiteiten die niet worden toegevoegd aan de experimenten maar daar onderdeel van zijn. Ondernemerschap is in Frankrijk om deze reden een belangrijke waarde in het onderwijs.

100%

LabCity laat zich van alle vier zijden goed benaderen en omgekeerd sluiten de uitgangen aan op de ingangen van rondom gelegen gebouwen. Foto Harm Tilman

Open grid

Een bezoek aan de school laat zien hoe OMA te werk is gegaan om dit dilemma op te lossen. Ze heeft een open grid ontworpen waarin de laboratoria als pixels zijn opgenomen. Met behulp van dit grid is het gebouw stevig verankerd op de campus en kan ze van alle kanten worden benaderd. Met dit template kan bovendien optimaal worden ingespeeld op uiteenlopende configuraties van programma’s en werkzaamheden. Het levert echter niet direct het gewenste stedelijke karakter op.

100%

De laboratoriumruimtes in het vierde kwadrant van LabCity zijn als stedelijke gebouwen in het grid gelegen. Foto Harm Tilman

Shock-logica

Daarvoor hanteert OMA een soort van shock-logica, in de vorm van een publieke, diagonale route die de verbinding vormt naar het toekomstige metrostation. Deze ‘canyon’, in de woorden van projectarchitect Ellen van Loon, introduceert een soort van stedelijke katalyse, in de vorm van programmatische veranderingen, ontmoetingen in en over de gangen, variaties in dichtheid (de gebouwen lopen naar de rand van het complex op in hoogte) die kenmerkend zijn voor een stad.

100%

Entree van de als canyon vormgegeven diagonaal door LabCity in Paris-Saclay. Foto Harm Tilman

Stad in de stad

Resultaat is een ‘stad in de stad’, bestaande uit verschillende typen gebouwen van uiteenlopende omvang die worden georganiseerd door een stedelijk grid met straten en pleinen. Ellen van Loon vertelt dat ze er alles aan hebben gedaan om dit stadje te laten voelen als buitenruimte. Dankzij het lichtgewicht dak dat het gehele complex overdekt, valt in de stedelijke binnenruimte een wit licht en diende het gebouw niet te worden gecompartimenteerd in verband met de brandveiligheid.

100%

Onderdeel van de diagonaal door het gebouwen is deze ruimte die zich op verschillende wijzen laat programmeren Foto Harm Tilman

Ruimtelijke ordening

Volgens een jeugdvriend van me is voetbal een spiegel van de samenleving. Na terugkeer in Parijs kwam ik op een boulevard bij Gare du Nord in oranje gehulde fans van Oranje tegen. ’s Avonds werd het Nederlandse elftal weggespeeld door een topfit Frans team. Het zou me niet verbazen als een vergelijking tussen de Franse en Nederlandse ruimtelijke ordening ook ernstig in ons nadeel zou uitvallen. De laatste steekt in ieder geval schril af bij de eerste en bevordelijk voor de Nederlandse architectuur en de reputatie ervan is dat in ieder geval niet.

100%

Maquette van LabCity in Paris-Saclay door OMA-Ellen van Loon. Foto Frans Parthesius, Courtesy of OMA

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels