blog

Blog – Nieuwe woningnood zet aan tot stedelijke experimenten

Architectuur

Door Harm Tilman – Op dit moment is het voor nieuwkomers in de stad vrijwel onmogelijk woonruimte te vinden. De nieuwe woningnood is een feit. Alle aanleiding om de transformatie van leegstand vastgoed niet als een probleem uit het verleden te beschouwen. Experimenten met stedelijke huisvesting verdienen het doorgetrokken te worden.

Blog – Nieuwe woningnood zet aan tot stedelijke experimenten

Nu de trek naar de stad in Nederland doorzet, zullen in onze steden de komende jaren veel woningen dienen te worden gebouwd. Dit is mede het gevolg van de groei van de bevolking en de toename van het aantal kleinere huishoudens. De schattingen lopen uiteen van een half tot twee miljoen nieuwe woningen tot 2040. Deze zullen dus voor het grootste deel in binnenstedelijke gebieden gerealiseerd moeten worden.

In de binnenstad van Rotterdam vindt de komende jaren verdere verdichting plaats met ambitieuze torenprojecten. Onlangs werd bekend dat de Zalmhaventoren van Cees Dam & Partners definitief zal doorgaan

Nieuwe woningnood

In een uitstekend artikel onlangs op de website FTM deed redacteur Peter Hendriks de nieuwe woningnood uit de doeken. Op dt moment is het voor nieuwkomers vrijwel onmogelijk woonruimte te vinden in de steden waar ze werken. Koopwoningen zijn peperduur, de wachttijden voor sociale woningen extreem lang en de huren in de vrije sector onbetaalbaar.

Het observatiedek van de Zalmhaventoren in Rotterdam, een ontwerp van Cees Dam & Partners

50.000 woningen

Gevolg is dat de voor een stad onmisbare mensen met een gemiddeld of laag inkomen nauwelijks aan woonruimte kunnen komen. Bovendien komen er de komende jaren nieuwe groepen op de woningmarkt bij. Hendriks vergeleek de woningbouwprogramma’s tot 2015 met de stijging van het aantal huishoudens en komt tot de conclusie dat bijna 50.000 woningen te weinig worden bijgebouwd.

In bedrijvenpark Rivium te Capelle a/d IJssel, een buurtgemeente van Rotterdam, staat 40% van de kantoren leeg. Dit aandeel groeit nog steeds

Woningtekort

Daarmee is het vrij waarschijnlijk dat als alles blijft zoals het nu is, de woningbouwproductie de trek naar de stad niet zal bijbenen. In combinatie met de bestaande tekorten zal de druk op de stedelijke woningmarkten alleen maar groter worden, voorspelt Hendriks. De pijn wordt overigens niet overal even sterk gevoeld. Terwijl in Amsterdam het woningtekort in 2025 groeit naar 5,2 procent, is dat in Rotterdam 2,2 procent en in Den Haag 4,4 procent.

Bedrijvenpark Rivium ligt op een steenworp afstand van Rotterdam, maar is toch getroffen door enorme leegstand. Aan de overzijde van de A16 ligt het Brainpark

Transformatie van vastgoed

Wat dat betreft is het op zijn minst opmerkelijk te noemen dat in de steden van de Randstad -daarbuiten is het een ander verhaal- de transformatie van leegstaand commercieel en maatschappelijk vastgoed welhaast als een probleem uit het verleden wordt beschouwd. Op de overhitte Amsterdamse kantorenmarkt kan dat het geval zijn, maar in andere delen van de randstad worstelen veel gemeenten nog steeds met overtollig, duur en energievretend kantooroppervlak. Transformatie naar woningen is een logische oplossing voor deze leegstaande objecten. Ze kan bovendien mede een bijdrage leveren aan het leningen van de nieuwe woningnood. Toch gebeurt het maar mondjesmaat.

In de wijk Almere Oosterwold, een ontwerp van MVRDV, ontwikkelen de bewoners zelf hun eigen huizen

Groeiende leegstand

In de NRC van afgelopen zaterdag werd een aardige update gegeven van de situatie in Kantoorpark Rivium aan de A16 in Capelle aan de IJssel. Op dit bedrijventerrein staat op dit moment van de 260.000 vierkante meter kantooroppervlakte ongeveer veertig procent leeg. De laatste tijd begint de leegstand er zelfs weer toe te nemen. Investeringen nodig om nieuwe huurders aan te trekken komen niet los. Anderzijds wordt het transformatiepotentieel van dit gebied onvoldoende aangewend.

Huis Bosveld dat Frode Bolhuis deelt met gezien en vrienden in Almere Oosterwold, is ontworpen door Bureau SLA/Zakenmaker

Spons

Echter gezien de druk op de Rotterdamse woningmarkt blijft het opmerkelijk dat terwijl in de binnenstad van Rotterdam draagvlak is voor verdichting, in nabij gelegen stedelijke gebieden als Rivium sprake is van dalende bewoning en bedrijvigheid. Het leidt naar mijn gevoel tot een stedelijke omgeving die steeds meer op een spons begint te lijken. Terwijl sommige gebieden overlopen met bewoners en toeristen, kun je in andere ook overdag al een kanon op straat afschieten.

Het Hof van Cartesius in Utrecht, een initiatief van Charlotte Ernst – stedelijke strategie en LINT landschapsarchitecten, bestaat uit meerdere paviljoens rondom een openbare binnentuin. Via Marit Overbeek op Twitter

Ordening van de stad

Op dit moment lijkt dan ook eerder behoefte te zijn aan voorstellen die een nieuwe ordening van de gehele stedelijke omgeving op het oog hebben dan aan louter individuele projecten. De nieuwe woningnood laat zich niet oplossen, als niet tegelijkertijd een nieuwe stedelijke ordening wordt uitgewerkt. De stedelijk omgeving biedt een veelvoud aan resources en het lijkt zaak om dit transformatiepotentieel bij de woningopgave aan te spreken.

Het Hof is anders dan normale bedrijfsplekken, een circulaire proeftuin die ondernemers samenbouwen en waarin gewerkt kan worden

Experimenten met huisvesting

Zeker indien de komende jaren de publieke infrastructuur en de informatie omgeving zal worden uitgebouwd, lijken verdere experimenten met stedelijke huisvesting in de stad op zijn plaats. Uit de initiatieven die nu al gaande zijn, kan worden afgeleid dat bewoners met hun creativiteit hier een grote rol in spelen. Voorwaarde is dat deze huizen in een goede stedelijke omgeving terecht komen, met veilige straten, in de juiste dichtheid en opgebouwd uit goede stadsblokken.


Het Hof is een coöperatie, waarin de leden zelf meebouwen aan de ontwikkeling van het Werkspoorkwartier in Utrecht

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels