blog

Blog – Publieke gebouwen op Taiwan: Ito, Mecanoo en OMA

Architectuur

Door Harm Tilman – Voor architectuur ligt een rol weggelegd in de samenleving. Op Taiwan zijn naast Japanse architecten ook Nederlandse architecten actief. De theatergebouwen van Mecanoo en OMA kunnen zich meten met die van Toyo Ito. In deze publieke gebouwen staat de relatie tussen binnen- en buitenruimte centraal.

Blog – Publieke gebouwen op Taiwan: Ito, Mecanoo en OMA

Onlangs bezocht ik Taiwan, een sterk verwesterd land waar je vanuit Hong Kong in een uurtje bent. ‘Made in Taiwan’ was lange tijd een begrip, maar door de concurrentie van China lukt het de Taiwanezen niet meer om zelf te blijven produceren. Het land ontwikkelt zich tot een kenniseconomie, met alle problemen van dien. Ook kampt ze met vergrijzing en teruglopende geboortecijfers. In Taiwan worden drie talen gesproken, waaronder een traditioneel Chinees met ingewikkelde karakters. In Taiwan worden de provincies op dit moment uitgebouwd tot metropolitane gebieden.

MVRDV, Tainan Axis, gezien vanuit het noordoosten, ontwerp 2015, uitvoering 2017-2018

Nederlandse architecten op Taiwan

Naast tal van Japanse architecten zijn op dit eiland ook Nederlandse architecten actief. Zo werkt MVRDV in de Taiwanese stad Tainan aan de transformatie van een voormalige shopping mall tot een groene corridor met winkels, cafés en speelplekken. Het project moet begin volgend jaar klaar zijn. In de Taiwanese hoofdstad Taipei is het Taipei Performing Arts Center (TPAC) van OMA in aanbouw. En het Delftse architectenbureau Mecanoo werkt in Taiwan aan verschillende projecten, waaronder het treinstation en het National Kaohsiung Center for the Arts in de zuidelijke havenstad Kaohsiung. Eerder al waren UNStudio (winkelcentrum Star Place) en de Cie (Dadong Arts Center) actief in deze stad.

Vogelvlucht van Taipei Performing Arts Center (TPAC), ontwerp OMA

Entree Taipei Performing Arts Center (TPAC) gezien vanuit onderdoorgang, ontwerp OMA

Theater op grote hoogte

Terwijl in Europa culturele gebouwen meestal onderwerp zijn van transformatie (Rijksmuseum, Tate, Elbephilharmonie), worden in Taiwanese steden gloednieuwe cultuurcentra uit de grond gestampt. De bouw van het TPAC van OMA ligt stil, doordat de aannemer failliet is gegaan. Uitvoering laat dus nog even op zich wachten, maar ook op andere vlakken zit het OMA niet mee. De ‘night market’ die voor OMA de reden was om het gebouw op te tillen, is verplaatst en komt niet meer terug. Gebleven is de uitdaging, ook logistiek gezien, om op deze grote hoogte een theater te maken. Het zal mij dan ook benieuwen op welke manier theatergezelschappen dit innovatieve complex gaan bespelen.

Mecanoo, National Kaohsiung Center for the Arts, maquette, ontwerp 2007-2009, uitvoering 2010-2017

Budget en planning

Het theatercomplex van Mecanoo wordt dit jaar opgeleverd en zal naar verwachting volgend jaar in gebruik worden genomen. De bouwgeschiedenis van beide complexen doet denken aan die van de Elbephilharmonie in Hamburg. Ook daar werd begonnen met een budget dat weinig realistisch bleek te zijn. Hetzelfde geldt voor de planningen waarmee deze projecten zijn afgetrapt.

Het centrum in aanbouw, gezien vanuit het zuidwesten Foto Harm Tilman

Bouwplaats, begin 2017, Banyan Plaza Foto Harm Tilman

Concertzaal Foto Harm Tilman

Banyan Plaza

Mecanoo koos in het Nationale Centrum voor de Kunsten van Kaohsiung voor 4 conventionele zalen die volledig zijn afgestemd op een specifieke uitvoeringspraktijk. Zo wordt in de concertzaal alleen muziek gespeeld en in de theaterzaal alleen theater. Combineer je ze dan ontstaan beperkingen die beide praktijken niet ten goede komen. Deze zalen zijn losjes gesitueerd in een soort sandwich waarin naar het voorbeeld van de plaatselijke Banyan bomen een overdekte collectie ruimte is ontworpen. In het warme en vochtige klimaat van Kaohsiung is deze plaza beslist een kwaliteit. De collectieve ruimte ontsluit de zalen maar ook de nevenfuncties als foyers, kantoren, enz. Doordat alle theatervloeren op hetzelfde niveau liggen, zijn voor de decors geen liften nodig. Logistiek zien zit het dus wel goed.

Toyo Ito, National Taichung Theatre, ontwerp 2006-2008, uitvoering 2009-2016, gezien vanuit het zuidoosten. In de gevel tekenen zich de binnenruimtes af. Foto Harm Tilman

Begane grond met winkels Foto Harm Tilman

Foyer op tweede verdieping, gelegen tussen Schouwburg (l) en Grand Theater (r) Foto Harm Tilman

Gebouw zonder kolommen

Een vergelijking met het eerder dit jaar geopende Nationale Theater van Taichung door de Japanse architect Toyo Ito ligt voor de hand. Het in een nieuwbouwwijk gelegen complex bestaat uit drie theaters, aangevuld met winkels en restaurants. Ito lijkt een gebouw te hebben willen maken zonder kolommen en balken. Het gebouw is gebaseerd op een 3D grid waarbij krommingen de overgangen van vloer naar wanden verzachten. De resulterende cellen zorgen voor een uitbundige ruimtelijke beleving, maar zullen de aannemer ongetwijfeld voor problemen hebben gesteld. Want hoe maak je ze? Engineering en constructie zijn een enorme tour de force. Storend is wel dat de nodige installaties pas in een later stadium zijn toegevoegd.

Doorsnede TPAC, ontwerp OMA

Situering National Taichung Theater, ontwerp Toyo Ito

Radicale publieke gebouwen

Het gebouw van OMA zoekt de vernieuwing op, terwijl Mecanoo op basis van bewezen theatermodellen werkt. Door deze pragmatische opstelling heeft Mecanoo een complex afgeleverd dat goed scoort op punten als logistiek en exploitatie. Ito lijkt een soort van tussenpositie in te nemen. Overeenkomst lijkt me dat ze alle drie een positieve bijdrage aan de samenleving willen leveren. Terwijl Ito de relatie tussen binnen en buiten oplost met behulp van gewelfde en gekromde ruimtes (of cellen), creëert Mecanoo met de Banyan plaza tussen de zalen een vloeiende overgang van binnen naar buiten. Ito en Mecanoo liggen zodoende dicht bij elkaar in de buurt, in hun ambitie radicale publieke gebouwen te maken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels