blog

Blog – De werkelijkheid is telkens anders

Architectuur

Door Misak Terzibasiyan – De afgelopen maanden heb ik wederom het genoegen gehad les te hebben mogen geven aan masterstudenten van het ArtEZ en als uitdagende opgave hebben wij gekozen voor het Pixel Home in Hong Kong, een internationale prijsvraag.

Blog – De werkelijkheid is telkens anders
Interieurdoorsnede en perspectief tekening door Daniëlle Haasjes

De opgave die ik samen met mijn collega en parttime docent Marloes Faber heb geformuleerd was zodanig van opzet dat de studenten een ontwerpopdracht kregen waarbij zij handmatig gingen ontwerpen (handtekenen en het maken van  handmatige maquettes). Doel van het atelier was ook om  de veelgebruikte 2D- en 3D tekenprogramma’s en 3D printen eens volledig los te laten en terug te keren naar de basis waar architectuur om draait: het kunnen doorlopen van een ontwerpproces waarbij je als ontwerper de fysieke ervaring gaat ondervinden van het ontwerpen…samen, in een groep van medestudenten.

De coördinatie tussen tekenen, zien en direct verwerken van informatie als mentaal proces is uniek per persoon en geeft ook telkens een andere uitkomst omdat ieder mens uniek is in zijn beleving van de indrukken die hij opdoet en datgene wat hij in het verleden heeft meegemaakt. Ieder mens heeft zijn eigen gewaarwording van de werkelijkheid. Wat voor de één recht is, is voor de ander licht gekromd en wat voor de één licht oranje is voor de ander gewoon oranje etc.

In onze hersenen vindt telkens een eigen vorm van perceptie en verwerking van informatie plaats.   In de wetenschap wordt een benadering gegeven van datgene wat als de gemiddelde werkelijkheid voor ‘waar en echt’ wordt aangezien.  De auteur Markus Gabriel beschrijft dit gegeven op een inspirerende wijze in zijn boek Waarom de wereld niet bestaat.

Waarom de wereld niet bestaat door Markus Gabriel Waarom de wereld niet bestaat door Markus Gabriel

Dit boek is zeer de moeite waard om architecten en andere creatievelingen te laten beseffen dat er verschillende soorten werkelijkheden bestaan en daarbij horende verschillende soorten waarheden. Natuurlijk maakt een virtuele werkelijkheid het er niet makkelijker op, omdat hier nog een stap verder wordt gezet in de lastig in te kaderen werkelijkheid. Je kunt je afvragen wat er dan nog met VR-ontwerphulpmiddelen te bereiken valt om de werkelijkheid nog perfecter in te kaderen door haar te vertalen in bits en bytes…

De VR-ontwerpers hebben een bewuste bedoeling om de context en de beleving van de werkelijkheid anders voor te stellen en het zien, het ervaren en het denken van de mens (subject) bewust te sturen en te beïnvloeden. Het overgrote deel van VR-gebruikers hebben niet de scherpte en het kritische denken om datgene wat zij zien werkelijk te ondervragen en te reflecteren. Zij consumeren deze informatie als een aangename afleiding en/of toevoeging en/of deformatie  van de werkelijkheid, die tevens ook niet helemaal volledig  te begrijpen is. Zij (de VR ontwerpers en gebruikers) proclameren dat de VR methodologie de toekomst is van het nieuwe ontwerpen,  zonder zich af te vragen wat de meerwaarde is voor een ontwerper/creatieveling. Zij creëren enkel een consumptieve vraag, je kunt bijna niet zonder deze technieken tegenwoordig, beweren zij.

‘Hoe maak je een detail 1:2?’ door Rob van der Meer – een duidelijk statement

Precies, en daar gaat het nu eigenlijk mis; je hebt immers geen VR-methodologie nodig om bijzondere vormgeving en architectuur te bedenken.

Dat hebben wij voor de tweede keer bewezen met onze masterclass bij het ArtEZ!

Wat maakt architectuur zo bijzonder ?

VR-ontwerptools zijn inderdaad hulpmiddelen om de (toekomstige) werkelijkheid te benaderen,  maar het blijven afgeleiden hiervan, het is zelfs  geen vervanging van de werkelijkheid aangezien de fysieke werkelijkheid ook zeer omvangrijk en niet definitief vast te leggen is. VR tools blijven uitgaan van de fysieke waarneming van de mens, maar: onze fysieke waarneming is gebaseerd op een evolutie hoe wij de juist onze omgeving zien, ruiken, voelen, horen en automatisch interpreteren en/of juist contemplatief daarover gaan nadenken en filosoferen. Dit proces vindt ook plaats door ervaringen met anderen te delen.

Een poëtisch onderzoek door Fenna van Tuijn Een poëtisch onderzoek door Fenna van Tuijn

De deling van deze ervaring is het grootst als dit ook werkelijk in groepsverband plaatsvindt omdat de fysieke interactie van luisteren en praten en zien ons als persoon een plek geeft in de groep. De mens is een sociaal wezen dat op samenwerking gericht is. Wij leven niet in geïsoleerde virtuele wereld, zoals een aantal mensen beweren maar sociale interactie en ontmoeten blijft een wezenlijk onderdeel van ons menszijn.

Juist hier gaat het om bij onze masterclass Pixel Home; haal de studenten uit hun vertrouwde  comfortzone wat ze als werkelijkheid denken te kennen en plaats ze in een andere context zodat ze geheel anders moeten gaan denken over hun eigen werkelijkheid  en over de nieuwe werkelijkheid. Ze worden in een totaal andere maatschappelijke context  geplaatst en beleven een andere werkelijkheid.

Hong Kong Pixel Homes

Het vasthouden van je tekenstift/potlood  en het trekken van de lijnen die van belang zijn en/of het weglaten van de lijnen en vlakken….het zien en maken van de beweging van een pen op papier of schetsrol geeft betekenis aan een lijn en er ontstaat een directe interactie tussen zien en de handeling.  Het handmatig maken van de maquette en het onderzoeken van de keuzes die je maakt. Tijdens het atelier van de masterstudenten heeft een computertekening en een rendering of andere VR tools geen meerwaarde en deze worden ook niet in de beoordeling meegenomen.

Hierdoor worden de studenten teruggeworpen op hun eigen intrinsieke kwaliteiten en niet op de vaardigheid hoe goed ze zijn in tekenprogramma’s en hun renderkwaliteiten.  Interessant is dat het evalueren in de studentengroep meer begrip en diepgang krijgt door te kijken naar elkaars ontwerpen. Het tekenen met de hand wordt besproken en de voors en tegens met elkaar besproken. De directe ervaring van het ontwerpen en het bedenken van voorstellen blijkt dan toch hun voorkeur te hebben i.p.v. achter een laptop/pc schuil te gaan.

Reageer op dit artikel