blog

Blog – Hip-hop en de toekomst van architectuur

Architectuur

Door Harm Tilman – Hip-hoparchitectuur, ik had er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. Ik denk eerlijk gezegd ook dat het niet bestaat. Totdat ik de TED lezing van hip-hoparchitect Mike Ford bekeek. Het is zeker geen nieuwe stroming in de architectuur. Het woord staat voor iets dat groter is dan dat en wat in de huidige architectonische cultuur steeds belangrijker begint te worden. Wat betekent het?

Blog – Hip-hop en de toekomst van architectuur

Om te begrijpen wat hip-hoparchitectuur betekent stel ik voor terug te gaan naar de fantastische reeks stadsontwerpen die de Franse architect Le Corbusier in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw maakte en die uitmondde in het ontwerp van ‘La Ville Radieuse’. Dat betekent ‘Stralende Stad’ en daarmee is niets te veel gezegd.

Le Corbusier, plan voor ‘La Ville Radieuse’, 1933. De stad rust op het gebied voor de zware industrie, het stadslichaam bestaat uit meanderende woonblokken en de kantoren bevinden zich aan het hoofd.

Alternatief voor industriestad

Met deze ‘La Ville Radieuse’ wilde Le Corbusier een alternatief bieden voor de industriestad die in zijn ogen absoluut niet meer paste bij de moderne samenleving welke op de overgang van de negentiende naar de twintigste eeuw aan het ontstaan was.

Vergelijking van ‘La Ville Radieuse’ met enkele historische stadsweefsels

Naoorlogse stadswijken slap aftreksel

Volgens velen is de naoorlogse stedebouw in Europa en Amerika sterk beïnvloed door wat Le Corbusier voor de oorlog uitvogelde. Als je de grote woontorens en kantoorblokken bekijkt die in deze tijd in de periferie van veel steden verschenen, dan vertonen die oppervlakkig gezien de nodige overeenkomsten. Echter de complexiteit die Le Corbusier had voorzien in zijn stralende stad, is in de meeste wijken ver te zoeken.

Naoorlogse portiekflat in de wijk Pendrecht te Rotterdam

Woonprojecten van Robert Moses

Als je bijvoorbeeld de woonprojecten in Manhattan van Robert Moses neemt, dan is duidelijk dat Moses veel cruciale elementen uit Le Corbusier’s plannen simpelweg achterwege liet. Zo ontbreken de diensten en voorzieningen die Le Corbusier toevoegde, maar ook de nodige metro-stedebouwkundige elementen, zoals translucent glas voor de gebouwen en veilige wandelpaden naar de werkplekken.

Het woonproject ‘1520 Sedgewick Ave’ in The Bronx, NYC wordt in Amerika beschouwd als de bakermat van de hiphop.

Bakermat hip-hopcultuur

Wat resulteerde waren grimmige woonblokken met donkere gangen, ramen met tralies ervoor en gevels van baksteen en brokkelig beton. Volgens Ford kun je deze woontorens beschouwen als de bakermat van de hip-hop cultuur die in de jaren 70 begon te ontstaan. Dat zie je terug in films, boeken en vooral muziek van die tijd.


The Message

Het lied ‘The Message’ van Grandmaster Flash and the Furious Five uit 1982 laat weinig aan de verbeelding over:

‘Broken Glass Everywhere

People pissin’ on the stairs, you know they just don’t care

I can’t take the smell, can’t take the noise,

Got no money to move out, you know I got no choice’

Hoes van ‘The Message’ waarmee Grandmaster Flash and the Furious Five in 1982 een hit had

Post-occupancy report

Terecht beschouwt Ford dit als een antwoord op een mislukt stedelijk project. Hier bereiken we een interessant punt in zijn verhaal. Want zegt Ford, de hip-hopmuziek is in feite een ‘post-occupancy report on modernism’. Volgens hem zou je volgend op deze terechtwijzing van het modernisme de architectuur opnieuw moeten opbouwen.

Mobiele eenheid van het Hip-Hopmuseum, ontwerp Mike Ford

Leven van gebouwen

‘Post-occupancy’ is een lastig te vertalen term. Ze beschrijft de tijd die aanbreekt wanneer een gebouw is opgeleverd, dus wanneer de bewoners het gaan gebruiken. De term zegt ook dat het leven van een gebouw interessanter en belangrijker is dan het ontwerp of de vorm. Niet dat de laatste er niet toe doen, maar ze worden onderdeel van een verhaal waarin de relatie tussen gebouw en architect wordt verlengd.

Het Hip-Hopmuseum van Mike Ford

Maintenance architectuur

Ford’s hip-hop doctrine vertoont dan ook grote overeenkomsten met de lans die Hilary Sample onlangs brak voor ‘Maintenance Architecture’. Maintenance speelt een cruciale rol in de productie en de duur van architectuur, aldus Sample. Architecten schenken er in de regel weinig aandacht aan, gericht als ze zijn op het beeld van het nieuwe en op het lege, fotogenieke en net opgeleverde gebouw. Maar zegt Sample, gebouwen moet je onderhouden en schoonmaken en architectuur kan zich hier aan niet onttrekken.

Beter presteren met kosten en energie

Ford doet op zijn manier niet anders, als hij een nieuwe taal probeert te ontwikkelen waarmee architecten stedelijk onderhoud kunnen aanpakken. Wat hij doet is wat veel architecten tegenwoordig nastreven: gebouwen beter te laten presteren en efficiënter te laten zijn in termen van kosten en energie, met als ultiem doel bij te dragen aan een betere leefstijl. In die zin zijn alle architecten hip-hoparchitecten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels