blog

Blog – Tbilisi, 12-16 december 2016 (Deel 1)

Architectuur

Door Misak Terzibasiyan – Op persoonlijke uitnodiging van de Nederlandse en Amerikaanse ambassade in Tbilisi mocht ik eind 2016 een aantal dagen in Tbilisi verblijven om nader kennis te maken met de stad Tbilisi in Georgië en een lezing geven omtrent het thema: Rethinking Architecture towards Sustainable Future.

Blog – Tbilisi, 12-16 december 2016 (Deel 1)

Tbilisi is mij niet onbekend; in 2012 heb ik namelijk, samen met een aantal Nederlandse bureaus, deze prachtige, historische stad al eerder bezocht. Het was destijds voor mijzelf een bijzondere gewaarwording om daar te mogen verblijven en kennis te maken met de lokale architectuur. Ik herken namelijk een deel van mijn eigen achtergrond en vind onderdelen van mijn roots terug in Tbilisi. In Tbilisi is een Armeense minderheid aanwezig, en dit gegeven heeft een persoonlijke zoektocht naar mijn eigen identiteit aangewakkerd. Ik stelde mezelf de vraag: “waar kom ik vandaan en wie zijn mijn voorouders?”

Om deze zoektocht te verduidelijken zal ik een korte toelichting over mijzelf en een inleiding voor de lezing in 2016 geven.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

Mijn vader, Edward Terzibasiyan, was in de jaren 60-70 een bekend textiel-ontwerper in Finland. Zijn roots lagen in het voormalig Armenië, dat vanaf circa 1915 onderdeel is van Turkije. Hij vertrok als jonge man naar Finland om textiel te ontwerpen en leerde daar mijn Finse moeder kennen. Ik ben in Helsinki geboren in 1964, en mijn ouders zijn, als een van de eerste expats, eind jaren 60 naar Nederland gekomen omdat mijn vader een ontwerpafdeling moest opzetten en aansturen bij een grote textielfabrikant in Nederland. Uiteindelijk zijn wij in Nederland gebleven en heb ik mijn studie Architectuur en Stedenbouw aan de TUe kunnen volgen met als specialisme “Architectuur en duurzaamheid”, in een periode dat duurzaamheid nog geen hype was!

De confrontatie met de Armeense cultuur in Georgië riep bij mij herkenning op…herkenning van mijn verleden, van mijn voorouders, van mijn geschiedenis.

In 2012 heb ik een lezing gehouden over de globalisatie van de internationale architectuur en de lokale identiteit van een regio en een stad. Ik heb destijds mijn visie kenbaar gemaakt over de tendens die al jaren zichtbaar was in grote steden, zo ook in Tbilisi. Mijns inziens was al jaren de ontwikkeling zichtbaar, dat internationale architectenbureaus er weinig aan gelegen ligt om bij hun ontwerpen aanknopingspunten te zoeken in de lokale context. Het tegendeel viel me, ook in Tbilisi, echt op: de tendens dat de gebouwen en de omgeving die erbij werd ontworpen zich losweekte van de bestaande structuren en context in de ruimste zin van het woord was overduidelijk zichtbaar. Het leek of, spijtig genoeg ook hiér, de nieuwe gebouwen allemaal architectonische iconen moesten zijn, zonder dat de ontwerper zich iets aantrok van context.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

De kritiek op globale architectuur is mijns inziens niet geheel ongegrond, maar gaf destijds in Tbilisi veel reactie uit het publiek.  Het feit, dat er nu, eind 2016 weer een symposium georganiseerd over architectuur werd, wekte mijn nieuwsgierigheid. Was er in de tussentijd iets veranderd in Tbilisi, of zou ik dezelfde vervreemding van architectuur met de lokale identiteit aantreffen? Ik was erg benieuwd welk Tbilisi ik zou zien.

12 december

Dag 1.  Vroeg in de avond geland in Tbilisi en op zoek gegaan naar een taxi op het vliegveld, waarbij ik meteen de eerste kennismaking had met een dubbele markteconomie. De ene economie is gericht op toeristen. Zij betalen een veelvoud van de werkelijke waarde van diensten, maar, als je aandringt is het ook mogelijk voor de lokale prijzen van de ándere economie een taxirit te krijgen naar het hotel. Georgië is een voormalig onderdeel van de Sovjet Unie en sedert circa 25 jaar onafhankelijk. De Russische invloed in de handel is echter nog steeds duidelijk zichtbaar, alhoewel de inwoners van Georgië op kunst- en cultureel gebied trachten afstand te nemen van de Russen, zoals ik in dit grappige voorbeeld ontdekte bij de receptie van mijn hotel.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

13 december

Dag 2. Ik kreeg acuut het gevoel dat ik teruggereisd was in de tijd, naar de jaren vijftig. In de stad waren prachtige transformaties te ontdekken waar je ook echt de indruk kreeg rond te wandelen in een ander tijdperk. Ook het hotel waarin ik verbleef, het Rooms Hotel, was een oude Sovjetdrukkerij die omgetoverd was tot een hotel, een goed voorbeeld van een zeer geslaagde transformatie, met behoud van de schoonheid van de historie.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

14 december

Dag 3. Kennismaking met de 2 andere sprekers van het symposium. Zij zijn beiden afkomstig uit de Verenigde Staten. De komende dagen zullen we samen optrekken en worden we rondgeleid door de organisatie die het symposium heeft georganiseerd.

Wij worden allereerst naar een Hogeschool gebracht waar jonge studenten een onderzoek hebben gedaan om de leefbaarheid in de stad Tbilisi te verbeteren. Het is prachtig te zien welk vurig idealisme leeft bij deze studenten om een bijdrage te leveren aan een betere stedelijke omgeving. De studie die zij hebben verricht zal binnen afzienbare tijd aan het stadsbestuur van Tbilisi worden gepresenteerd en zij zijn vastberaden om, met een bottom-up benadering, de lokale overheid hiervoor te enthousiasmeren.

Op het symposium van 16 december zullen zij een finale presentatie geven van hun plannen, als intermezzo tussen onze lezingen.

15 december

Dag 4. We worden de hele dag getrakteerd op een uitgebreide tour (te voet) door het oude deel van Tbilisi en het nieuwe deel, dat tegen de oude kern aangrenst. De kern van Tbilisi bestaat nog uit veel oude structuren, een soort wir-war stratenpatroon. Duidelijk zichtbaar is daarnaast, dat in de Sovjetperiode getracht is om een meer overzichtelijk stratenpatroon in de stad aan te brengen dat evenwijdig zou moeten lopen aan de rivier Kura.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

In het centrum van de stad is de Europese beïnvloeding in de architectuur van de gebouwen duidelijk zichtbaar, terwijl de wijken aan de rand van de stad en de oude gedeeltes van Tbilisi een enorme diversiteit aan ambachtelijke schoonheid in haar architectuur laat zien. Een lust voor het oog van iedere architect.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

In de avond wordt er een lezing gegeven door een van de Amerikaanse medesprekers van het symposium, Pamela Jerome, over haar werkzaamheden als archeologe in het Midden-Oosten op het gebied van Wereld Erfgoed. Zij benadrukt de rol van de lokale en centrale overheid bij het overbrengen van het bewustzijn t.a.v het cultureel erfgoed, ongeacht in welk land je je bevindt. Zij illustreert deze overtuiging met praktijkvoorbeelden die geslaagd zijn en voorbeelden die minder geslaagd zijn. Het interessante is dat haar werkgebied ook raakvlakken kent met Tbilisi en zij legt uit hoe een cultureel erfgoed kan worden behouden door het voorlichten en betrekken van de lokale bevolking.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

16 december

Dag 5. Dag van het symposium. Nadat de ambassadeur van de USA een welkomstwoord heeft gehouden volgt de introductie door de Nederlandse ambassadeur in Georgië, Jos Douma. Hij houdt een vurig pleidooi voor een bottom-up benadering van stedelijke vernieuwing en onderstreept het belang van communicatie om de wensen en de kritische geluiden vanuit de bevolking naar de (lokale) overheid op een adequate wijze over te brengen. Hij benadrukt de noodzaak om te blijven praten en ziet het tonen van eigen initiatief door de bevolking als de oplossing voor Tbilisi en voor Georgië. Hij ondersteunt de lezingen die gaan volgen van harte en hij heeft de hoop dat de lokale overheid hiermee aan de slag gaat en dat de initiatieven vanuit de bevolking inderdaad van onderop zullen volgen. De vraag is natuurlijk of Georgië al klaar is voor deze ontwikkeling; de democratie is immers pas 25 jaren jong!

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

Na deze introductie door Jos Douma volgt de voordracht  van de studenten die de stad Tbilisi  hebben onderzocht. Het enthousiasme van de studenten om verschillende delen van de stad te willen verbeteren is aanstekelijk en overduidelijk. Ik ben benieuwd of zij het lokale stadsbestuur kunnen overtuigen van hun ideeën en voorstellen. Ik hoop het van ganser harte, want in de afgelopen dagen heb ik tot mijn spijt gezien, dat er tussen mijn vorige bezoek aan Tbilisi in 2012 en december 2016 weinig veranderd is.

 Tbilisi 2016 Quality of Life Rethinking Architecture Towards Sustainable Future Blog Misak Terzibasiyan UArchitects

Nu is het mijn beurt om mijn visie op architectuur in Tbilisi te geven.

Lees volgende week donderdag 6 april het vervolg van deze blog.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels