blog

Blog – Afleiding is het brood van de schrijver

Architectuur

Door Catherine Koekoek – Ik schrijf en tijdens dat schrijven krijgen mijn gedachten langzaam vorm. Alleen wil het deze keer niet zo lukken: er zijn te veel losse flarden en fragmenten die zich aan me opdringen maar die geen structuur vormen, geen verhaal.

Blog – Afleiding is het brood van de schrijver
‘Afleiding is het brood van de schrijver’ – Remco Campert. (Foto: Catherine Koekoek)

“Ik denk niet echt – er zijn slechts ervaringen, fragmenten van ideeën, wanneer ik alleen ben en niet kan schrijven, of niet schrijf, of niet praat.

Ik schrijf – en praat – om uit te vinden wat ik denk.

Maar dat betekent niet dat ‘ik’ dat ‘echt’ ‘denk’. Het betekent alleen maar een gedachte-terwijl-ik-schrijf (of wanneer-ik-praat). Als ik had geschreven op een ander moment, of in een ander gesprek, had ‘ik’ anders ‘gedacht’.”
– Susan Sontag [1]

Al weken lijken fictie en realiteit in elkaar over te lopen, als in een roman van Rushdie. De mythe vertelt ons vandaag meer over politiek dan de waarheid kan. We geloven weer in sprookjes – Wilders als Rapunzel, Trump als toverfee. Op wonderbaarlijke wijze maken ze aanspraak op de waarheid – mensen geloven ze – zonder dat ze de beloftes waar te hoeven maken. ‘En ze leefden nog lang en gelukkig’.

Er was eens… Er lijkt een verschil tussen ‘in den beginne’ en ‘er was eens’. Het laatste nodigt uit om je te verplaatsen in een andere tijd, maar is zich er tegelijkertijd van bewust dat ze maar één verhaal vertelt van de vele verhalen die zich gelijktijdig ontvouwden. Het einde van het ene verhaal is ook het begin van vele andere. ‘In den beginne’ daarentegen construeert een mythe, met duidelijk begin (en eind?), met als doel om een boodschap over te brengen.

Staying home or flying away Blog Catherine Koekoek Foto Rosa de Luis Foto: Rosa de Luis

Ik vond mezelf in de collegebanken bij een lezing over precedenten in architectuur, over tijdgeest, de constructie van de Chicago Style. Sullivan zei ooit: “Architecture (…) is the outcome of certain conditions in certain civilizations”. Architectuur wordt gecreëerd in een samenleving, heeft bepaalde voorwaarden nodig om te ontstaan, is niet autonoom. Een gebouw als de uitkomst van vele verhalen; en het begin van nog meer nieuwe. Het is het resultaat van mensen die samen werken – nu ja, voor ze vergeten worden en slechts één naam beklijft. De constructie van de mythe.

Wat ik wil zeggen is dit, denk ik: we zijn geen toeschouwers van een geschiedenis die zich ontvouwt, we maken er deel van uit. Met elke alledaagse keuze die we maken zijn we auteur van een verhaal. We zijn niet neutraal – wij: mensen, architecten [2], ‘hardwerkende Nederlanders’. Met onze alledaagse keuzes (en niet alleen in het stemhokje) kiezen we voor in- of uitsluiten, voor behoud of verandering.

Als we dat accepteren, het belang van het alledaagse, het persoonlijke, het gewone, dan is een begrip van politiek zoals we het kennen haast niet meer vol te houden. Het persoonlijke is nog steeds politiek: dat betekent dat het persoonlijke niet alleen jou aangaat [3], maar een resultaat is (en het begin) van een groter verhaal dat je met je alledaagse daden steeds opnieuw accepteert of verwerpt.

Er was eens… een heel normaal land. Maar wie bepaalt wat normaal is? We zijn normaal zolang anderen ons als zodanig (h)erkennen. In dialoog creëren we onze identiteit – samen spelen we een spel, we maken en erkennen de ander door onze alledaagse handelingen. Fictie is pas waar als we erin geloven. En die tussenruimte van conflict en dialoog, van creëren en herkennen, van het persoonlijke en het algemene – dat is politiek. Elke dag – overal – door iedereen.

[1] op 20 november 1965, vertaald uit As Consciousness is Harnessed to Flesh: Journals and Notebooks, 1964-1980, p. 145 -146.

[2] Zie ook https://www.archined.nl/2017/03/de-onmogelijke-onschuld-van-architectuur

[3] Simone van Saarloos in De Groene: https://www.groene.nl/artikel/ik-slet-op-zoek-naar-diversiteit

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels