blog

Blog – Who Cares? Nou, vooral ontwerpers dus

Architectuur

Door Sander Woertman – Met de komst van Floris Alkemade als Rijksbouwmeester heeft de prijsvraagcultuur een flinke professionaliseringsslag ondergaan. De tweede prijsvraag die onder zijn auspiciën is georganiseerd gaat het over de vraag hoe zorg in de woonomgeving kan worden opgelost. Tijdens de lancering van de prijsvraag, op 18 januari in de Schouwburg van Almere, kaderde de Rijksbouwmeester zelf het vraagstuk op meeslepende wijze in. Alleen: waar waren de zorgverlenende instanties zelf? Omdat multidisciplinaire teams moeten worden gevormd voor de prijsvraag, lijkt het vinden van een partner uit de zorgwereld de grootste uitdaging voor deelname.

Blog – Who Cares? Nou, vooral ontwerpers dus
Wijkportret Carnisse, Rotterdam (Foto: Rufus de Vries)

In zijn inleidende speech sprak de Rijksbouwmeester van onaanvaardbare ontwikkelingen. De woonwijken van nu zijn de gestolde visie van vijftig jaar geleden, toen scheiding van wonen, werken en zorg de belofte van een optimaal functionerende maatschappij in zich droeg. Ondertussen weten we dat de werkelijkheid anders in elkaar steekt en alles betrekking heeft op elkaar. De bezuinigingen in de zorg spelen daarop in door participatie voorop te stellen en de verantwoordelijkheid voor langdurige zorg terug te brengen naar woonomgevingen die daarop niet zijn ingesteld.
Gijsbert van Herk, voorzitter van Humanitas, is niet te beroerd om even flink de noodklok te luiden. Hij was de eerste die de Rijksbouwmeester wees op de urgentie in de zorgopgave en die de basis legde voor Who Cares?! Een paar rake vergelijkingen passeren de revue. Wist u bijvoorbeeld dat er meer mensen bij Humanitas in de regio Rotterdam werken dan bij het Havenbedrijf aldaar? Zulke verhalen heeft Van Herk volop. De kern van zijn boodschap: de bezuinigingen in de zorg gaan veel sneller dan de zorginstellingen kunnen bijbenen. Soms is er pure paniek als iemand die enkele jaren geleden nog twee weken in het ziekenhuis zou worden opgenomen, nu na twee dagen alweer naar huis gestuurd wordt, terwijl hij toch echt niet eerder beter is dan vroeger. En hoe moet een zorginstelling met van oudsher veel vastgoed in eigendom omgaan met ambulante zorg?

Wijkportret Almere Haven, Almere (Foto: Rufus de Vries) Wijkportret Almere Haven, Almere (Foto: Rufus de Vries)

De maatschappelijke kwesties rond de hervormingen in de zorg raken de gebouwde omgeving op gevoelige plekken: participeren in de samenleving zoals de Wet Maatschappelijke Ondersteuning voorstaat, veronderstelt een woonadres dat in staat is om voorzieningen te accommoderen die zelfredzaamheid faciliteren, een openbare ruimte die ingericht is op het maximaliseren van de mobiliteit van mindervaliden. Een verkeerde stoeprand kan er al voor zorgen dat iemand het huis niet meer uitkan.
Who Cares?! Is georganiseerd rond vier locaties in Groningen, Almere, Rotterdam en Sittard. De prijsvraag wordt door de gemeentes opgepakt om de zorgvraag een nieuwe impuls te geven. De wethouder van Sittard is niet te beroerd om zijn emoties te laten spreken: “We zitten gevangen in wat we gisteren bedacht hebben. Het moet rijker, we moeten verder kijken. Who Cares moet ons helpen om te komen met ideeën waar we zelf niet op komen.”

Wijkportret Geleen-Zuid/ Kluis, Sittard-Geleen (Foto: Rufus de Vries) Wijkportret Geleen-Zuid/ Kluis, Sittard-Geleen (Foto: Rufus de Vries)

De presentatie van de locaties laat al zien dat het zorgprobleem geen generieke oplossing heeft. Er moet altijd sprake zijn van maatwerk. Zoals de Rijksbouwmeester zegt: er is behoefte aan een combinatie van hooggestemde idealen en realiseerbare voorstellen. Maar vooral: ga het niet alleen bedenken. Zoek andere partijen op die dagelijks bezig zijn met het verlenen van zorg. Daarin ligt de grootste uitdaging besloten, want tijdens de lancering bleek dat ruim 50 procent van de aanwezigen ontwerper is en slecht een klein deel werkzaam in de zorg. “Mensen uit de zorg denken niet op deze manier na over hun vak, terwijl ze er veel winst mee kunnen boeken.”
Gelukkig heeft Who Cares?! Een website met een datingsite, waarin ontwerpers en zorginstellingen elkaar kunnen vinden voor deelname aan een locatie. Een enkele aanwezige in Almere had alvast voorgesorteerd op deelname en zelf een zorginstelling meegenomen naar de lancering. Wie nog wil deelnemen, kan op zoek gaan op de website, maar een echte ondernemende ontwerper gaat de wijk in, zoekt waar zorg landt in de wijk en maakt zo zijn eigen team. Persoonlijk hoop ik dat zorg en ontwerp elkaar na afloop van de prijsvraag permanent hebben gevonden, zodat kan worden gewerkt aan een nieuwe woonomgeving waar hulpbehoevenden hun plek hebben.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels