blog

Blog – Balanceren tussen commercie en maatschappelijke betrokkenheid op WAF 2017 Berlijn

Architectuur

Door Misak Terzibasiyan – Afgelopen week ben ik van 15 tot en met 17 november aanwezig geweest op het tiende World Architecture Festival in de Arena in Berlijn; een inspirerend evenement dat, 3 volle dagen achter elkaar, architecten uit de hele wereld trekt om lezingen en presentaties bij te wonen over uiteenlopende thema’s. Interessante sprekers (waarvan de architectuurboeken in je kast staan of waarvan je hebt gehoord tijdens je opleiding) volgen elkaar op. Een feestje voor elke architect!

Blog – Balanceren tussen commercie en maatschappelijke betrokkenheid op WAF 2017 Berlijn
Post-earthquake reconstruction / demonstration project of Guangming Village door The Chinese University of Hong Kong

Dit jaar werd het 10-jarig bestaan van het WAF gevierd en ook voor mij was dit een moment om terug te blikken vanaf 2008 tot heden. In 2008 en 2009 heb ik deelgenomen aan het World Architecture Festival in Barcelona met een aantal genomineerde projecten. Mijn bureau was vervolgens in de jaren 2014 en 2015 met een aantal projecten genomineerd in Singapore en ook dit jaar in Berlijn met een nominatie voor het project IKC de Geluksvogel te Maastricht. Persoonlijk vind ik het WAF een uitgelezen moment om architectuur te beleven, maar natuurlijk kun je de vraag stellen waarom dit jaarlijks festival eigenlijk wordt georganiseerd?

Achter de organisatie van het WAF zit Paul Finch, van Britse afkomst. Hij is de hoofdredacteur van The Architectural Review, de inspirator, de initiatiefnemer en al tien jaar de drijvende kracht achter het WAF. Zonder Paul Finch is er (volgens mij) geen WAF. Vele architecten uit de hele wereld worden (mede door hem)  bij elkaar gebracht om contact met elkaar te leggen. Tijdens dit 3 dagen durende festival wordt de unieke mogelijkheid geboden om op globaal niveau te reflecteren met vakbroeders. Uiteraard is het WAF ook een podium voor het beleven van de architectuur, maar bovenal is het nog steeds een evenement dat toegespitst is op de internationale erkenning die de architecten en ontwerpers graag willen krijgen voor gerealiseerde en (nog) niet gerealiseerde projecten.

Paul Finch, head editor van The Architectural Review, verwoordde het in zijn uitgave van september 2017 als volgt: “Does it matter what it looks like ?”, en ook: “There is nothing ugly about a good design”. Wat mij betreft is daarmee de toon gezet en mijn verwachtingen van wat ik deze dagen zal gaan zien zijn hoog gespannen. Het zal vervolgens blijken dat bij het WAF enkel deze twee door Finch genoemde thema’s niet voldoende zullen zijn om genomineerd te worden of als prijswinnaar te worden aangewezen.

De vraag rijst hoe de projecten in de verschillende categorieën dan wél worden beoordeeld. Wie zijn de juryleden en hoe worden deze aangewezen? Kunnen de juryleden tijdens een 10 minuten durende presentatie een voldoende grondig oordeel vellen over projecten die veelal een looptijd hebben van meerdere jaren, zonder dat zij zich uitvoerig hebben kunnen verdiepen in deze projecten en de daarbij behorende context? De juryleden komen uit alle windstreken en enkelen zullen ongetwijfeld nog een jetlag in de benen hebben. Ik heb de stille hoop dat zij zich volledig kunnen concentreren en focussen op de voordrachten! Een aantal projecten waarvan ik zelf de presentatie gezien heb op het WAF zijn van een dusdanig hoog niveau dat je je afvraagt waarom zij niet de categorie-winnaar zijn. De keuze voor het beste ontwerp blijkt lastiger te zijn dan ik kan vermoeden.

WAF 2017 in de Arena Berlin
WAF 2017 in de Arena Berlin

Door de globalisatie in de architectuur verworden prachtige ontwerpen in sommige gevallen tot een image waarbij er minder grondig naar de inhoud gekeken kan worden, en ik schat in dat de gevoeligheid van de opgave waarmee de architecten worstelen vaak niet (meer) herkend wordt. Is er dan wel voldoende aandacht voor de maatschappelijke relevantie van architectuur, vraag ik mij hardop af.

Wie ontvangt de awards tijdens het World Architecture Festival?

Op de eerste dag al worden in circa 15 categorieën presentaties gegeven voor gerealiseerde en toekomstige projecten: house, housing, production, energy&recycling, sport, school civic &community, competition entries, culture, office, etc… gemiddeld 15-18 projecten per categorie, waarbij elke architect/ontwerper 10 minuten de tijd krijgt zijn voorstel/ontwerp toe te lichten. Per categorie is een jury van drie deskundigen/architecten samengesteld. Aansluitend aan de voordrachten wordt er door een driekoppige jury (o.l.v. een chairman) 10 minuten vragen gesteld aan de spreker. Nadat alle presentaties hebben plaatsgevonden wordt er op basis van de kennis en ervaring van de vakkundige jury (veelal zelf gerenommeerde architecten) een categoriewinnaar gekozen. Op dag 2 worden de presentaties in alle enthousiasme voortgezet door de genomineerden in de andere categorieën.

Na mijn eigen presentatie kon ik het niet nalaten om even kort met Paul Finch te gaan praten over de ontwikkeling die het WAF gedurende de laatste tien jaar heeft doorlopen en hem te vragen welke kansen en uitdagingen hij nog ziet. Ook stelde ik hem de vraag waar toch de Duitstalige bureaus zijn.

Paul Finch, hoofdredacteur The Architectural Review (rechts)

Finch geeft aan dat de grote sponsoren een steeds prominentere rol innemen, aangezien met de organisatie van het festival hoge kosten gemoeid zijn. Het blijft voor hem een uitdaging om het festival betaalbaar te houden.

Er is volgens Finch geen duidelijke verklaring te geven voor de opvallende afwezigheid van Duitstalige bureaus, maar geeft wel aan dat op dit event de nadruk ligt op Engels taligheid. De invloed vanuit de UK is op het World Architecture Festival inderdaad duidelijk merkbaar. Hij geeft aan dat het WAF 2018 in Amsterdam zal plaatsvinden. Persoonlijk vind ik het interessant om te volgen hoe het Festival zal worden ontvangen in Nederland;  zullen er veel Nederlandse bureaus op afkomen?

Ik hoop van harte dat het WAF in de toekomst, vanwege de hoge organisatiekosten, geen commercieel evenement zal worden, en dat de (merkbare) commerciële trend niet verder zal doorzetten in Amsterdam. Deze krachten zouden de architectuur in de richting van een verkoopmodel kunnen drijven.

En de winnaar is…

Uiteraard is het voor alle genomineerden op het WAF een mooie internationale erkenning van zijn/haar werk, wetende dat er meer dan 900 inzendingen waren! In alle categorieën werd uiteindelijk van alle genomineerden een winnaar aangewezen, maar toch, er kan uiteindelijk maar één overall Winner op het WAF zijn; de winnaar van het WORLD BUILDING OF THE YEAR -award, de ultieme waardering voor een ontwerp dat in het oog springt.

Mijn opluchting was groot toen op 17 november het WORLD BUILDING OF THE YEAR bekend werd gemaakt. Deze award werd toegekend aan The Chinese University of Hong Kong voor hun project – Post-earthquake reconstruction / demonstration project of Guangming Village.

Post-earthquake reconstruction / demonstration project of Guangming Village door The Chinese University of Hong Kong Post-earthquake reconstruction / demonstration project of Guangming Village door The Chinese University of Hong Kong

Een terechte winnaar volgens mij, waarbij door de universiteit van Hong Kong, vanuit een maatschappelijke relevantie en betrokkenheid is nagedacht om in een aardbevingsgevoelig gebied nieuwe kansen op wonen mogelijk te maken. Dit is architectuur waarbij aan de mens wordt gedacht zonder direct een eigen commercieel belang voorop te zetten.

Zo kan architectuur ook zijn, nederig en bescheiden in zijn aanpak en terughoudend in de uitstraling van de architectuur, prachtig!

Lees ook

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels