blog

Blog – Design verandert de wereld. Maar hoe dan?

Architectuur

Door Harm Tilman – Kunnen designers de wereld veranderen? Het zijn geen geringe vragen die tijdens de Dutch Design Week (DDW) in Eindhoven worden gesteld. De DDW werd afgelopen dagen voor de zestiende keer gehouden en begint werkelijk heel groots te worden.

Blog – Design verandert de wereld. Maar hoe dan?

In Eindhoven werden gedurende tien dagen het werk van zo’n 2.600 ontwerpers uit binnen- en buitenland getoond op 610 exposities, presentaties, tours en activiteiten, verspreid over 110 locaties in de stad. Daarnaast werd voor de eerste maal het World Design Event gehouden en waren verschillende ambassades ingericht, met thema’s als voedsel, klimaat en stedelijke transformatie.

Piet Hein Eek ontwerpt voor IKEA. Foto Max Kneefel

Grote publieke belangstelling

Minstens zo opmerkelijk is de grote publieke belangstelling voor de design. Het maakt de DDW tot een bijzondere ontmoetingsplek. Dit jaar werden in Eindhoven 335.000 bezoekers ontvangen, een stijgende lijn. De designwereld heeft de wind in de rug. De figuur van de ontwerper (designer) is respectabel geworden. Zo besteedde de VPRO afgelopen week uitgebreid aandacht aan De Toekomstbouwers, acht twintigers met ideeën en potentiële impact.

Tentoonstelling Dutch Design Awards, met de Kleiburgflat, de latere winnaar. Foto: Max Kneefel

Nieuwe generatie ontwerpers

Voor wie wil weten wat de nieuwe generatie ontwerpers bezig houdt, biedt de tentoonstelling ‘Changemakers’ in Boijmans uitkomst. Op deze door Annemartine van Kesteren samengestelde tentoonstelling komen designers aan het woord, die niet louter gebruiksvoorwerpen willen maken, maar maatschappelijke problemen willen aanpakken.

Tentoonstelling Changemakers in Museum Boijmans van Beuningen brengt een nieuwe generatie ontwerpers bij elkaar

Veranderkracht hedendaags design

‘Wat deze creatieve gemeen hebben, schrijft Van Kesteren in de uitstekende catalogus, is dat ze afstappen van het idee dat design een product moet zijn. In plaats daarvan zijn ze gefascineerd door de weeffouten in ons leefsysteem, productiesysteem of ecosysteem. Het ontrafelen van deze fouten is hun voornaamste drijfveer en ze voelen de verantwoordelijkheid om oplossingen te bedenken. En als het noodzakelijk is, herzien ze gewoon het systeem zelf. In deze mentaliteitsverandering ligt een creatieve revolutie besloten: de veranderkracht van het hedendaagse design.’

Christien Meindertsma, Fibre Marlet, 2016. Foto Luke Hayes

Systematische problemen

Interessant is ook de duiding die Van Kesteren aan deze revolutie geeft. Onder invloed van industriële en digitale ontwikkelingen verandert onze leefomgeving in hoog tempo. Ons ecosysteem kan deze veranderingen echter niet met dezelfde snelheid incorporeren. We stuiten op wat zijn systematische problemen noemt, zoals als de schaarste van grondstoffen, de vervuiling van de oceanen, enz. Van Kesteren wijst ook nog op twee andere grote systematische problemen: de toenemende sociale ongelijkheid en de conflicten als gevolg van de ontketende migratiestromen.

Boyan Slat, The Ocean Cleanup, vanaf 2013

Wat kan ontwerpen doen?

De vraag of het design de grote problemen van deze wereld kan aanpakken of daar wellicht ook medeveroorzaker van is, werd opgeworpen door Marcus Fairs, oprichter van de design blog Dezeen en een van de drie ambassadeurs van dit Design event. Zijn debatten leggen de heldere scheidslijnen bloot die door de ontwerpwereld blijken te lopen. Zo zijn er ontwerpers die het klein en bij zichzelf willen houden. Maar ook zijn er ontwerpers die durf hebben, de grote problemen van deze tijd aan de orde stellen en met het oog hierop ontwerpen maken.

Tentoonstelling Beyond Generations in Van Abbemuseum met onder andere Richard Hutten. Foto Harm Tilman

Performance, geen stijl

Beide stromingen ontmoeten elkaar wellicht in de notie dat ontwerpen altijd kleine stappen inhoudt. Ook dat het ontwerp niet is gericht op stijl maar op wat ze kan doen, op haar performance. Maar over wat precies het ontwerp kan doen (performance, geen stijl), lopen de meningen sterk uiteen. Dat gaat van producten ontwerpen, tot bewustzijn creëren en problemen oplossen.

Tentoonstelling Beyond Generations in Van Abbemuseum met onder andere Jurgen Bey. Foto Harm Tilman

Visie en ideevorming

Los van deze onderliggende discussie was op de DDW heel veel interessant design te zien dat mijn inziens ook heel inspirerend kan zijn voor architecten, zeker bij de opgaven waar zij mee te maken krijgen. Voorstelbaar is dat bijvoorbeeld de Nederlandse woningbouw voor haar visies en ideevorming veel leren van het designonderzoek naar de wensen en noden van bewoners.

Tentoonstelling Beyond Generations in Van Abbemuseum met onder andere Wieki Somers en Kiki van Eijk. Foto Harm Tilman

Mijn top drie

Uit het enorme aanbod is het dan ook moeilijk kiezen, maar mijn top drie ziet er als volgt uit: het W(ego) paviljoen van Winy Maas, het People’s Pavillion van Peter van Asche en de 3D print vloer van Hans Vermeulen.

MVRDV-Winy Maas, W(ego) huis, Eindhoven. Foto Ossip van Duivenbode

Individuele en collectieve genoegens

Winy Maas, dit jaar alom aanwezige DDW ambassadeur, presenteerde op verschillende plekken in Eindhoven projecten die speculeren over de ontwikkeling van de stad als gevolg van klimaatverandering, eindige resources en snelle bevolkingsgroei. Op de Markt in Eindhoven stond het in felle kleuren opgetrokken (W)ego paviljoen.

MVRDV-Winy Maas, W(ego) huis, Eindhoven. Foto Ossip van Duivenbode

Samenwerking tussen buren

Dit paviljoen bestaat uit negen kamers die in verschillende configuraties zijn te gebruiken en die aangepast kunnen worden aan de behoeften van toekomstige bewoners, zoals gezinnen, alleenstaanden of vluchtelingen. Om dit proces in goede banen te leiden en ieders wensen te honoreren, is samenwerking tussen buren noodzakelijk, een verklaring voor de naam van het paviljoen.

People’s Pavilion van Bureau SLA and Overtreders W, is een tijdelijk gebouw gemaakt van louter geleende spullen. Foto Harm Tilman

Architectuur-in-bruikleen

Het People’s Pavilion, een ontwerp van Bureau SLA and Overtreders W, is een tijdelijk gebouw dat is gemaakt met louter geleende materialen. Na afloop van de Dutch Design Week worden ze weer teruggegeven aan de bruikleengevers. Dus de houten balken gaan weer terug naar de groothandel, het glazen plafond naar de glasboer, enz.

Exterieur van het People’s Pavilion van Bureau SLA and Overtreders W. Foto Harm Tilman

Verassend ruimtelijk resultaat

Dit principe leidt tot onverwachte en verrassende ruimtelijke resultaten. De constructie bestaat uit vier heipalen en houten balken die zonder schroeven, spijkers of lijm aan elkaar zijn verbonden. Tension belts en cable ties houden alles op zijn plek. De gevels zijn bekleed met kleurige tegels die zijn gemaakt van kunststof afval.

Aectual richt zich op het 3D printen van bouwelementen

3D Print Canal House

Dus architecten werd begin deze eeuw opgericht door Hans Vermeulen en Hedwig Heinsman. Het bureau geniet onder meer bekendheid dankzij het onderzoek dat het deed naar het 3D Print Canal House in Amsterdam. Het idee was iedereen toegang te geven tot op maat gemaakte gebouwen.

Een 3D geprinte vloer van Aectual

3D geprinte vloeren

De doelstelling is nu bijgesteld en verfijnd, in zoverre de architecten van Dus zich richten op bouwproducten uit de digitale bouwketen. Het hiervoor opgerichte bedrijf Aectual richt zich op het maken van 3D geprinte trappen, gevels, wanden en vloeren die dankzij digitale technologie op maat kunnen worden gemaakt en geprint.

Een 3D geprinte vloer van Aectual

Patronen en terrazzo invulling

Het eerste product, een 3D geprinte vloer, werd op de DDW gepresenteerd voor een groot publiek. Deze vloeren bestaat uit patronen die worden ingevuld met biobinder terrazzo. De patronen zelf worden 3D geprint. Dankzij de technologie van Aectual kan iedere vloer op maat worden geprint en zijn unieke oplossingen denkbaar.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels